Miễn visa Việt-Nga là gì và vì sao đây là bước ngoặt?
Miễn visa Việt-Nga là lộ trình hai nước hướng tới việc công dân mang hộ chiếu phổ thông có thể du lịch qua lại mà không cần xin thị thực, dựa trên việc đơn giản hóa thủ tục xuất nhập cảnh, mở rộng các chuyến bay thẳng và áp dụng thí điểm với khách đi theo đoàn trước khi xem xét mở rộng cho khách lẻ. Trong chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Liên bang Nga từ 7 đến 9-9, hai bên đã ra Tuyên bố chung khẳng định củng cố quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện và ủng hộ hướng tới chế độ miễn thị thực cho người mang hộ chiếu phổ thông. Về phía Việt Nam, nước ta đã đơn phương miễn visa cho công dân Nga lưu trú tối đa 45 ngày từ tháng 8-2023, giúp lượng khách Nga tăng vọt. Nói cách khác, miễn visa Việt-Nga không phải khẩu hiệu ngoại giao, mà là sự nối dài của một xu hướng đã bắt đầu từ phía Việt Nam và đang được Nga đáp lại.
Những điểm chính của thỏa thuận: ai được hưởng và trong khuôn khổ nào?
Cốt lõi của thỏa thuận hiện nay là cam kết chính trị: hai nước sẽ đơn giản hóa thủ tục nhập cảnh cho công dân Việt Nam vào Nga và hướng tới miễn thị thực cho hộ chiếu phổ thông. Tuy nhiên, lộ trình không trải thảm ngay cho mọi đối tượng. Trước mắt, các cuộc đàm phán tập trung vào việc miễn visa cho khách Việt đi theo tour trọn gói, đi theo đoàn tổ chức, thay vì khách tự túc. Đây là cách làm thận trọng: nhà chức trách Nga dễ kiểm soát hơn khi khách đi theo công ty lữ hành, còn du khách Việt được lợi vì không phải tự mình vật lộn với hồ sơ visa. Về phía Nga, họ đã được Việt Nam miễn visa đơn phương tối đa 45 ngày, nên nếu miễn visa hai chiều hoàn tất, tương lai rất gần sẽ là một chế độ miễn visa Việt-Nga có tính đối xứng. Điểm quan trọng cần nhấn mạnh là: hiện vẫn là lộ trình và đàm phán, không phải một chính sách đã có hiệu lực tức thì.
Lý do bùng nổ: du lịch Nga – Việt Nam đang ở chu kỳ tăng trưởng mới
Không có chuyện miễn visa Việt-Nga được bàn đến trong khoảng trống: nó xuất hiện đúng lúc dòng khách du lịch Nga và Việt Nam đang tăng mạnh. Việt Nam đón hơn một triệu lượt khách du lịch Nga trong 8 tháng đầu năm 2026, tăng 165,7% so với cùng kỳ năm trước. Lượng khách Nga tới Việt Nam từng chỉ khoảng 606.637 lượt năm 2018 và 646.524 lượt năm 2019; sau giai đoạn bằng 0 vì Covid-19, con số 8 tháng 2026 đã đạt 1.000.974 lượt. Ông Nikita Kondratiev dự báo số khách Nga đến Việt Nam năm nay có thể đạt kỷ lục 1,5 triệu lượt. Một tuyên bố đáng trích dẫn là: "Việt Nam nhiều khả năng sẽ đón khoảng 1,5 triệu người Nga, con số chưa từng có trước đây". Sức hút của du lịch Nga – Việt Nam đến từ khí hậu ấm áp, bãi biển Nha Trang, Mũi Né, Phú Quốc, cùng việc nối lại và tăng tần suất các chuyến bay charter đưa khách Nga trực tiếp đến các vùng biển Việt Nam. Ở chiều ngược lại, Nga xem Việt Nam là thị trường có tầng lớp trung lưu tăng nhanh, nhu cầu du lịch lớn, nên công khai quan tâm mở rộng chính sách nhập cảnh thuận lợi hơn cho khách Việt.
Du khách thường được lợi gì từ thủ tục nhập cảnh đơn giản?
Với người Việt, miễn visa Việt-Nga – dù ban đầu chỉ áp dụng cho khách đi tour – vẫn là thay đổi mang tính tháo nút thắt. Thủ tục nhập cảnh đơn giản đồng nghĩa bớt hồ sơ, bớt thời gian chờ, bớt chi phí hành chính, nên quyết định đặt tour đi Nga sẽ dễ dàng hơn nhiều. Các công ty lữ hành khẳng định visa-free cho khách đi theo đoàn giúp họ xây dựng sản phẩm linh hoạt hơn, tăng tần suất khởi hành và hạ giá tour nhờ không phải tính chi phí, rủi ro visa. Ở chiều ngược lại, khách du lịch Nga tiếp tục hưởng lợi từ chính sách miễn visa 45 ngày của Việt Nam, cùng với hệ thống chuyến bay thẳng, charter và khả năng thanh toán tiện lợi bằng QR hoặc thẻ MIR tại một số điểm đến. Nhờ vậy, du lịch Nga – Việt Nam đang tiệm cận mô hình “đi như nội địa”: đặt vé và tour là lên đường, thay vì bị chặn lại ở khâu visa.
Tác động dài hạn: không chỉ là du lịch mà còn là cầu nối văn hóa
Điều đáng nói nhất về lộ trình miễn visa Việt-Nga là nó không dừng ở chuyện nghỉ dưỡng vài ngày. Trong Tuyên bố chung, hai bên nhấn mạnh mục tiêu tăng cường trao đổi khách du lịch, mở rộng hợp tác lao động, nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch, đồng thời tổ chức thêm hội nghị, triển lãm, diễn đàn xúc tiến. Một trụ cột quan trọng khác là giáo dục: ngày càng nhiều sinh viên Việt lựa chọn Nga để du học, khi hợp tác đào tạo giữa hai nước đem lại kết quả thực chất. Điều này cho thấy miễn visa không chỉ là chính sách “chiều lòng khách du lịch Nga” hay “hút khách Việt đến Nga” mà là một phần của chiến lược nối lại và tăng cường giao lưu nhân dân. Nếu các cam kết hiện nay được triển khai đúng nhịp, thị trường Nga có thể bước vào chu kỳ tăng trưởng mới với khách Việt, nhờ kết hợp giữa miễn visa, tăng kết nối đường bay và hợp tác doanh nghiệp du lịch hai bên. Kết luận công bằng là: miễn visa Việt-Nga là cơ hội lớn, nhưng ai hưởng lợi nhiều nhất sẽ phụ thuộc vào tốc độ thực thi và khả năng các doanh nghiệp nắm bắt làn sóng mới này.
