Ẩm thực Gia Lai bước ra khỏi gian bếp để trở thành sản phẩm du lịch
Du lịch ẩm thực Gia Lai là định hướng biến món ăn, nguyên liệu và câu chuyện quanh mâm cơm của cộng đồng bản địa thành sản phẩm trải nghiệm, nội dung sáng tạo và “sức mạnh mềm” để thu hút du khách, thay vì chỉ xem ẩm thực là phần phụ trong hành trình tham quan cảnh quan hay di sản.
Điểm đáng chú ý là tỉnh không nói chung chung về văn hóa ẩm thực địa phương mà tổ chức hẳn một hội thảo quy tụ giới quản lý, chuyên gia văn hóa, nhà làm phim và đạo diễn điện ảnh để bàn cách biến ẩm thực thành nội dung sáng tạo và sản phẩm du lịch. Phát biểu khai mạc, Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Đỗ Thị Diệu Hạnh nhấn mạnh mục tiêu tìm kiếm phương thức mới để phát huy giá trị tài nguyên, văn hóa ẩm thực, đồng thời quảng bá hình ảnh điểm đến của Gia Lai. Đây là bước đi cho thấy tỉnh coi ẩm thực là trụ cột trong chiến lược phát triển du lịch, không chỉ là “gia vị” cho các lễ hội.
Điện ảnh, truyền hình, video ngắn: “cỗ máy kể chuyện” cho ẩm thực Gia Lai
Nếu trước đây, du lịch ẩm thực Gia Lai chủ yếu dựa vào truyền miệng và vài chương trình giới thiệu, thì nay tỉnh chủ động kết nối ẩm thực và truyền thông hiện đại. Tại hội thảo, các nhà làm phim và đạo diễn đã phân tích cách đưa văn hóa ẩm thực vào phim ảnh, chương trình truyền hình và video ngắn như một dòng nội dung hấp dẫn, dễ lan tỏa. Cục trưởng Cục Điện ảnh Đặng Trần Cường chỉ ra rằng điện ảnh có khả năng biến những địa danh ít người biết thành điểm đến thu hút, đồng thời làm món ăn trở nên hấp dẫn hơn và chuyển tải câu chuyện cộng đồng tới đông đảo khán giả.
Ở chiều ngược lại, Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam Đỗ Lệnh Hùng Tú nhấn mạnh video ngắn trên TikTok, YouTube Shorts, Facebook Reels đang thay đổi cách truyền thông du lịch, khi những hình ảnh đời thường về bữa ăn, chợ phiên, phong tục có thể kích thích nhu cầu đi và ăn của người xem. Những nội dung gắn với văn hóa ẩm thực địa phương, đời sống và bản sắc bản địa được xem là chất liệu lý tưởng để xây dựng câu chuyện điểm đến trên nền tảng số.
Văn hóa làm chiều sâu, ẩm thực làm “cửa ngõ” cho chiến lược phát triển du lịch
Điểm mạnh của chiến lược phát triển du lịch Gia Lai là cách tỉnh xếp lại vai trò các thành tố trong chuỗi giá trị. Theo Cục trưởng Cục Điện ảnh Đặng Trần Cường, trong chuỗi này, văn hóa tạo chiều sâu, điện ảnh xây dựng câu chuyện và cảm xúc, truyền thông mở rộng sức lan tỏa, du lịch mang đến trải nghiệm, còn doanh nghiệp góp phần hình thành sản phẩm và thị trường. Khi đặt văn hóa ẩm thực địa phương vào trung tâm, Gia Lai đang dùng món ăn như “cửa ngõ” để du khách bước vào không gian cồng chiêng, mùa vụ, nghi lễ và đời sống cộng đồng – những thứ vốn khó truyền tải nếu chỉ bằng brochure hay tour tham quan nhanh.
Không gian văn hóa Cồng chiêng gắn với đời sống, mùa vụ và nghi lễ của nhiều cộng đồng tại Tây Nguyên, trong đó Gia Lai là địa bàn lưu giữ di sản này. Khi ẩm thực được kể bằng ngôn ngữ điện ảnh, mỗi món ăn không chỉ là hương vị mà còn là “chứng tích” của lịch sử, tín ngưỡng, cách ứng xử với rừng, với đất. Đây là cách tiếp cận có tính dài hạn: thay vì chạy theo xu hướng món lạ, tỉnh đang xây nền tảng bản sắc để du lịch ẩm thực Gia Lai không bị hòa lẫn với bất kỳ điểm đến nào khác.
Mục tiêu tăng trưởng tham vọng và thách thức giữ bản sắc
Tầm nhìn ẩm thực gắn với truyền thông số của Gia Lai không dừng ở ý tưởng mà gắn chặt với các mục tiêu tăng trưởng. Theo thống kê, năm 2025, tỉnh dự kiến đón khoảng 12,4 triệu lượt khách, tăng 17,6%, với doanh thu du lịch khoảng 29.000 tỷ đồng. Năm 2026, mục tiêu nâng lên 15 triệu lượt khách, tăng 21%, doanh thu khoảng 35.000 tỷ đồng. Trong khuôn khổ Năm Du lịch quốc gia – Gia Lai 2026, dự kiến sẽ có 155 sự kiện, gồm 21 sự kiện do Bộ tổ chức, 34 sự kiện phối hợp với các địa phương và 100 sự kiện do tỉnh chủ trì. Đây là “sân khấu” đủ lớn để ẩm thực và truyền thông cùng phát huy tác dụng.
Tuy vậy, tham vọng tăng trưởng cũng kéo theo rủi ro thương mại hóa quá mức ẩm thực địa phương. Khi video ngắn có xu hướng ưu tiên hình ảnh bắt mắt, nguy cơ làm phẳng câu chuyện, bỏ qua chiều sâu văn hóa là có thật. Để du lịch ẩm thực Gia Lai phát triển bền vững, tỉnh cần kiên định với nguyên tắc: món ăn phải gắn với cộng đồng sở hữu, lợi ích kinh tế phải quay lại nuôi dưỡng không gian văn hóa, và mọi nội dung truyền thông phải tôn trọng sự đa dạng bản sắc chứ không biến ẩm thực thành “đạo cụ” nhất thời.
Kết luận: Khi món ăn trở thành ngôn ngữ đối thoại với thế giới
Gia Lai đang đi theo một hướng đi đúng: dùng văn hóa ẩm thực địa phương làm chất liệu cốt lõi, dùng điện ảnh, truyền hình và video ngắn làm công cụ kể chuyện, và dùng hệ thống sự kiện du lịch làm không gian trải nghiệm. Hội thảo kết hợp ẩm thực và truyền thông cho thấy tỉnh hiểu rằng muốn cạnh tranh trong khu vực, không thể chỉ dựa vào cảnh quan mà phải có câu chuyện khác biệt về con người và lối sống.
Nếu Gia Lai tiếp tục kiên trì với cách tiếp cận này – tôn trọng bản sắc, khuyến khích sáng tạo nội dung, gắn tăng trưởng du lịch với lợi ích cộng đồng – du lịch ẩm thực Gia Lai có thể trở thành một trong những “thương hiệu mềm” đáng chú ý. Khi đó, mỗi món ăn không chỉ là trải nghiệm vị giác mà là ngôn ngữ để Gia Lai đối thoại với du khách trong và ngoài nước về lịch sử, ký ức và tương lai của vùng đất cao nguyên.
