Đóng gộp là lựa chọn, không phải nghĩa vụ
Quy định thu học phí đại học là cơ chế yêu cầu trường thu định kỳ hằng tháng, đồng thời bảo lưu quyền lựa chọn đóng một lần cho cả học kỳ hoặc năm học nếu sinh viên tự nguyện. Nói cách khác, trường không được biến phương án đóng gộp thành điều kiện bắt buộc để người học tiếp tục học tập. Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu rõ yêu cầu này trong văn bản số 7526/BGDĐT-KHTC, gửi các cơ sở giáo dục đại học để rà soát, chấn chỉnh việc xác định và thu học phí năm học 2026–2027. Đây là điểm thiết thực với những gia đình khó cân đối một khoản lớn vào đầu kỳ: đóng học phí đại học theo từng đợt hằng tháng giúp phân bổ nghĩa vụ tài chính, thay vì buộc người học ứng trước tiền cho nhiều tháng. Trường vẫn có thể tạo thuận lợi cho người muốn thanh toán sớm, nhưng sự lựa chọn phải thuộc về sinh viên.
Học phí theo tháng là nguyên tắc mặc định
Theo Điều 12 Nghị định 238/2025/NĐ-CP, học phí được thu định kỳ hằng tháng; với cơ sở giáo dục đại học, thời gian thu tối đa là 10 tháng trong một năm. Vì vậy, học phí theo tháng không phải ưu đãi riêng mà là cách thu mà trường cần thực hiện theo quy định. Học phí theo học kỳ hoặc cả năm vẫn được phép, nhưng chỉ khi người học tự nguyện. Trường có thể thông báo lựa chọn đóng gộp, song không nên đặt lựa chọn ấy thành mặc định trên hệ thống, gây áp lực bằng thời hạn hoặc thủ tục bất lợi cho người chọn trả hằng tháng. Ranh giới này quan trọng: quyền tự nguyện chỉ có ý nghĩa khi sinh viên được biết rõ các phương án và có thể chọn phương án phù hợp mà không bị đối xử bất lợi.
Rà soát mức thu, không chỉ cách thu
Yêu cầu của Bộ không dừng ở lịch thanh toán. Các trường phải rà soát mức học phí theo từng trình độ, ngành và chương trình đào tạo, đặc biệt với chương trình có mức thu cao hoặc tăng mạnh so với năm trước. Việc xác định cần có căn cứ về chi phí đào tạo, điều kiện bảo đảm chất lượng và tác động đối với người học; mức tăng đột ngột cần được hạn chế. Điều này đáng chú ý vì quyền đóng theo tháng không thể thay thế quyền được biết học phí được tính ra sao. Trường phải công khai mức thu, tuân thủ lộ trình đã thông báo và không tự ý đặt thêm khoản thu thiếu căn cứ. Với chương trình tính phí theo tín chỉ, tổng học phí toàn khóa cũng không được vượt mức tương ứng nếu thu theo năm học. Minh bạch về cả số tiền lẫn cách thu mới giúp sinh viên lập kế hoạch tài chính và cân nhắc lựa chọn học tập.
Trường phải bảo vệ khả năng tiếp tục học
Trong thời gian tới, các cơ sở giáo dục đại học phải tiếp tục kiểm tra, giám sát chính sách học phí, bảo đảm công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Bộ cũng yêu cầu thực hiện đầy đủ chính sách miễn, giảm, hỗ trợ học phí và tạo điều kiện để người học tiếp cận tín dụng, học bổng; mục tiêu là hạn chế tối đa việc sinh viên phải ngừng học vì khó khăn tài chính. Với sinh viên, cách xử lý trước tiên là kiểm tra thông báo học phí, hỏi rõ lựa chọn thanh toán và lưu lại trao đổi với nhà trường nếu bị yêu cầu đóng gộp. Với trường, tuân thủ không chỉ là cho phép trả theo tháng trên giấy tờ, mà còn phải tổ chức thu sao cho lựa chọn tự nguyện được thực hiện thuận tiện. Kết luận rất rõ: trường được thu học phí theo học kỳ hoặc năm học khi sinh viên đồng ý; nếu không, lịch thu định kỳ hằng tháng phải được tôn trọng.
