Thông điệp cốt lõi: cấm theo “học sinh”, không cấm theo “môn học”
Dạy thêm chéo môn là việc giáo viên tổ chức lớp học ngoài nhà trường, có thu tiền, ở một môn mà mình có bằng cấp chuyên môn nhưng không trực tiếp dạy chính khóa môn đó cho học sinh trong trường, làm nảy sinh câu hỏi liệu có được dạy thêm cho chính học sinh lớp mình hay không theo quy định mới. Tranh luận kéo dài thời gian qua giờ đã được Bộ GD&ĐT khóa lại bằng một ranh giới rất rõ: giáo viên bị cấm dạy thêm có thu tiền cho chính những học sinh mà mình đang được phân công giảng dạy theo kế hoạch giáo dục, bất kể dạy đúng môn hay dạy thêm chéo môn. Nói cách khác, quy định giáo viên dạy thêm không nhằm “siết” hoạt động kiếm thêm thu nhập hợp pháp, mà nhằm loại bỏ xung đột lợi ích trong quan hệ thầy – trò.
Quy định Bộ GD&ĐT: chuẩn là “đối tượng học sinh”, không phải “tên môn”
Trước đây, nhiều giáo viên hiểu quy định giáo viên dạy thêm theo hai hướng trái ngược. Một bên cho rằng chỉ cần không dạy thêm đúng môn mình phụ trách chính khóa thì vẫn ổn. Bên còn lại cảnh báo dạy thêm chéo môn cho chính học sinh mình đang dạy bất kỳ môn nào cũng tiềm ẩn xung đột lợi ích. Bộ GD&ĐT đã lựa chọn cách tiếp cận dứt khoát: Khoản 4 Điều 4 Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT, sửa đổi tại Thông tư 19/2026/TT-BGDĐT, quy định việc cấm dạy thêm ngoài trường có thu tiền dựa trên đối tượng học sinh mà giáo viên được phân công giảng dạy theo kế hoạch giáo dục, “không xác định theo môn học”. Nói thẳng: cùng một em học sinh, giáo viên không được thu tiền dạy thêm, dù môn Toán, Tin hay bất cứ môn nào.
Dạy thêm có được thu tiền? Khi nào hợp lệ, khi nào vi phạm
Điều phụ huynh và giáo viên hay nhầm nhất là dạy thêm có được thu tiền. Quy định mới không hề cấm giáo viên dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền, miễn là hoạt động đó hợp pháp và giáo viên có đủ bằng cấp, năng lực chuyên môn. Điểm giới hạn duy nhất là: không được thu tiền của bất kỳ học sinh nào mà mình đang trực tiếp dạy chính khóa tại trường. Một ví dụ điển hình: nếu thầy A dạy Tin học lớp 7A nhưng có bằng Toán, thầy được phép mở lớp dạy thêm Toán cho học sinh các lớp 7B, 7C – những em không học Tin với thầy – thì hoàn toàn hợp lệ. Ngược lại, nếu thầy dạy Toán cho chính học sinh lớp 7A của mình, dù là dạy thêm chéo môn hay đúng môn, đều là vi phạm quy định giáo viên dạy thêm.
Vì sao phải cấm dạy thêm chéo môn cho học sinh chính khóa?
Nhiều người cho rằng nếu phụ huynh tin tưởng và tự nguyện cho con học thêm chéo môn với giáo viên lớp mình thì cũng không có gì xấu. Nhưng cách nghĩ này bỏ qua bản chất quyền lực sư phạm: giáo viên đang nắm quyền chấm điểm, nhận xét, đánh giá hạnh kiểm học sinh trên lớp. Khi tiền học thêm xuất hiện trong mối quan hệ ấy, dù không có ép buộc công khai, cảm giác bị “áp lực mềm” là không tránh khỏi. Theo giải thích của Bộ GD&ĐT, cấm dạy thêm dựa trên đối tượng học sinh nhằm “phòng ngừa xung đột lợi ích” và “bảo đảm tính khách quan, công bằng trong hoạt động dạy thêm, học thêm”. Nói cách khác, quy định này không chỉ bảo vệ học sinh và phụ huynh khỏi tâm lý lo sợ bị phân biệt đối xử, mà còn bảo vệ chính uy tín, sự trong sạch nghề nghiệp của giáo viên.
Phụ huynh cần lưu ý gì khi chọn chỗ học thêm cho con?
Từ góc nhìn thực tiễn, phụ huynh cần hiểu rõ ranh giới giữa dạy thêm hợp lệ và dạy thêm vi phạm để bảo vệ con và chính giáo viên. Thứ nhất, hãy hỏi kỹ: giáo viên có đang dạy chính khóa con bạn ở bất kỳ môn nào không. Nếu có, mọi hình thức dạy thêm thu tiền – kể cả dạy thêm chéo môn – đều trái với quy định Bộ GD&ĐT. Thứ hai, đừng bị ám ảnh rằng phải học thêm với “cô chủ nhiệm” hay “thầy dạy Toán trên lớp” mới tốt. Quy định hiện hành vẫn mở rộng cơ hội cho giáo viên khác, kể cả những người đa năng, dạy thêm một cách hợp pháp cho học sinh không thuộc lớp mình quản lý. Cuối cùng, khi phụ huynh tuân thủ luật, giáo viên được giải tỏa áp lực kiếm thêm bằng cách mờ mịt ranh giới đạo đức, còn học sinh thì được học trong một môi trường công bằng, minh bạch hơn.
