“Không một mình” là gì và vì sao phải bắt đầu từ trường học?
Chiến dịch “Không một mình” là một chiến dịch an toàn số tập trung vào bảo vệ trẻ em trực tuyến, trang bị kỹ năng an toàn không gian mạng và xây dựng môi trường số nhân văn, an toàn, lành mạnh cho học sinh, sinh viên tại các cơ sở giáo dục. Chiến dịch “Không một mình” năm 2026 được khởi động tại Lâm Đồng với chủ đề “Phòng, chống xâm hại trực tuyến đối với trẻ em, thanh thiếu niên”, do công an tỉnh phối hợp ngành giáo dục và câu lạc bộ Niềm tin số triển khai từ ngày 10/10 đến 10/12/2026. Đây không phải một hoạt động truyền thông bề nổi, mà là lời khẳng định rằng bảo vệ trẻ em trực tuyến đã trở thành nhiệm vụ cốt lõi của nhà trường, chứ không còn là việc “dặn dò thêm” trong các buổi sinh hoạt ngoại khóa.
Điểm đáng chú ý là lễ phát động sáng 19/10 được tổ chức đồng loạt tại bốn cơ sở giáo dục: THPT Chuyên Thăng Long, Đại học Yersin Đà Lạt, Tiểu học–THCS–THPT Lê Quý Đôn và THPT Chuyên Nguyễn Chí Thanh, thu hút gần 5.000 học sinh, sinh viên, phụ huynh, cán bộ, giáo viên tham gia. Con số này cho thấy, khi an toàn không gian mạng được đặt đúng vị trí – như một phần của kỹ năng sống – thì trường học trở thành “phòng tuyến đầu” thay vì chỉ là nơi truyền đạt kiến thức.
Từ khẩu hiệu đến kỹ năng: “Kết nối không tổn thương” hoạt động như thế nào?
Thông điệp “Kết nối không tổn thương” không dừng ở lời kêu gọi mềm mại; nó được cụ thể hóa bằng chuỗi hoạt động buộc học sinh và giáo viên phải thực hành kỹ năng an toàn số hằng ngày. Chiến dịch tập trung vào việc giúp trẻ em, thanh thiếu niên nhận diện, phòng tránh và ứng phó với các nguy cơ như lừa đảo, dụ dỗ, đe dọa, bắt nạt, xâm phạm quyền riêng tư trên mạng. Nói cách khác, đây là chương trình huấn luyện kỹ năng phòng, chống xâm hại trực tuyến được “đóng gói” dưới dạng cuộc thi, workshop, phong trào cộng đồng để học sinh dễ tiếp nhận hơn.
Cuộc thi trắc nghiệm trực tuyến về phòng, chống xâm hại trực tuyến và cuộc thi “Tìm kiếm gương mặt Đại sứ An toàn số học đường” buộc học sinh phải hiểu, nhớ và biết áp dụng kiến thức an toàn số. Đây là điểm tiến bộ: thay vì chỉ nghe giảng, các em phải biến kiến thức thành hành động, từ việc nhận diện tài khoản lạ, báo cáo nội dung độc hại đến chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi bị đe dọa. Cách tiếp cận này biến chiến dịch an toàn số thành một “bài tập lớn” về trách nhiệm công dân số, chứ không phải phong trào ngắn hạn.
Khi công an, nhà trường và gia đình cùng xây dựng “lá chắn số”
Điểm khác biệt của chiến dịch “Không một mình” là nó không giao hết trách nhiệm cho nhà trường hay cho phụ huynh; thay vào đó, một mạng lưới bảo vệ trẻ em trực tuyến được thiết kế có chủ đích. Công an tỉnh Lâm Đồng chủ trì, phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo và câu lạc bộ Niềm tin số để triển khai chiến dịch trên toàn tỉnh. Thông qua đó, địa phương xây dựng mạng lưới phối hợp giữa gia đình, nhà trường, cơ quan quản lý và cộng đồng trong bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên trên không gian mạng.
Các buổi chuyên đề về an toàn trực tuyến, bảo vệ trẻ em trên không gian mạng được đưa vào các cơ sở giáo dục như một phần của hoạt động thường xuyên. Quan trọng hơn, chiến dịch nhấn mạnh rằng mỗi bình luận, tin nhắn hay nội dung chia sẻ trên mạng phải dựa trên sự tôn trọng và trách nhiệm. Đây là bước dịch chuyển từ tư duy “bắt trẻ em tự phòng vệ” sang cách tiếp cận hệ thống: lực lượng công an cung cấp khung an ninh, nhà trường tổ chức giáo dục, còn cộng đồng – bao gồm cả phụ huynh – chịu trách nhiệm về văn hóa giao tiếp trên mạng.
“5 phút cùng em”: Bảo vệ an toàn số không thể thiếu người lớn
Nếu chỉ dừng ở việc dạy trẻ em kỹ năng an toàn số, chiến dịch “Không một mình” sẽ giống nhiều chương trình tuyên truyền khác. Nhưng phong trào cộng đồng “5 phút cùng em” đã thay đổi trọng tâm: người lớn phải chủ động bước vào thế giới số của trẻ. Phong trào này kêu gọi cha mẹ, thầy cô dành ít nhất vài phút mỗi ngày để trò chuyện, lắng nghe, nhận biết những khó khăn, rủi ro trẻ gặp khi sử dụng internet. Đây là cách tiếp cận thẳng vào gốc rễ: trẻ cần người tin cậy để chia sẻ, chứ không chỉ cần thêm một bài giảng về an toàn không gian mạng.
Thông điệp của chiến dịch nhấn mạnh trách nhiệm lắng nghe, hướng dẫn và hỗ trợ của người lớn, đồng thời tránh phán xét hoặc đổ lỗi khi trẻ bị tổn thương trên mạng. Điều này rất quan trọng với sức khỏe tâm lý thanh thiếu niên: cảm giác “không bị đổ lỗi” giúp các em dám kể lại trải nghiệm bị bắt nạt, bị lừa hoặc bị xâm phạm quyền riêng tư. Nói cách khác, bảo vệ trẻ em trực tuyến không chỉ là chặn nội dung xấu, mà còn là xây dựng một mối quan hệ tin cậy giữa trẻ và người lớn, nơi mọi tổn thương đều được lắng nghe thay vì bị phủ nhận.
Từ Lâm Đồng đến các địa phương khác: Chiến dịch an toàn số cần được duy trì dài hạn
Chiến dịch “Không một mình” tại Lâm Đồng chỉ là một lát cắt trong bức tranh rộng hơn của các chiến dịch an toàn số trên cả nước. Năm 2025, chương trình cùng tên đã thu hút hơn 6.100 điểm trường, hơn 8 triệu học sinh, giáo viên, phụ huynh tiếp cận và hơn 1,5 tỷ lượt xem trên mạng xã hội, riêng tại Lâm Đồng là hơn 210 điểm trường và 113.000 người tham gia. Những con số này cho thấy nhu cầu bảo vệ trẻ em trực tuyến không phải là trào lưu nhất thời, mà là một yêu cầu dài hạn của xã hội số.
Chiến dịch năm nay tiếp tục được triển khai từ 10/10 đến 10/12 với chuỗi workshop, cuộc thi, đào tạo lực lượng nòng cốt về an toàn số, ưu tiên tiếp cận trẻ em vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đây là bước đi đúng, vì khoảng cách số nếu không được thu hẹp sẽ biến trẻ em ở những vùng này thành nhóm dễ bị tổn thương nhất. Kết luận cần rút ra rất rõ: an toàn không gian mạng phải được xem như một phần của chính sách giáo dục và an sinh, chứ không chỉ là chiến dịch truyền thông theo đợt. Khi công an, nhà trường, gia đình và cộng đồng cùng kiên trì, trẻ em mới thật sự “không một mình” trên không gian mạng.
