Trường học số là gì và vì sao Hà Nội cần đi nhanh?
Trường học số là mô hình nhà trường ứng dụng công nghệ để số hóa quản trị, dạy học và các hoạt động giáo dục, tạo ra một hệ sinh thái số thống nhất, trong đó dữ liệu, quy trình và tương tác giữa nhà trường, giáo viên, học sinh, phụ huynh được kết nối liên tục nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng dạy học. Mấu chốt ở đây không phải là thêm vài phần mềm, mà là thay đổi cách vận hành nhà trường. Khi các trường THCS tại Hà Nội mở rộng quy mô, hoạt động ở nhiều cơ sở, yêu cầu về điều hành thống nhất và quản trị nhà trường khoa học trở nên cấp bách. Chuyển đổi số giáo dục vì thế không còn là khẩu hiệu, mà là điều kiện để hệ thống công lập tránh quá tải, giảm giấy tờ và tập trung hơn vào chất lượng.
Trường THCS Phan Đình Phùng: Số hóa để quản lý một trường 2.495 học sinh
Tại Trường THCS Phan Đình Phùng, mô hình trường học số được triển khai đúng vào thời điểm nhà trường vừa hợp nhất, quy mô lên tới 55 lớp với 2.495 học sinh. Đây là bài toán quản trị khổng lồ nếu vẫn giữ cách làm thủ công. Nhà trường chọn cách “đi thẳng lên số”: quản lý số, dạy học số, học sinh số và đội viên số trở thành bốn trụ cột. Ở khối quản lý, hồ sơ học sinh, cán bộ, giáo viên, học bạ số và hệ thống chữ ký số đã được số hóa, hướng tới hạn chế tối đa văn bản giấy. Trích lời hiệu trưởng Lê Vĩnh Hiệp, “việc số hóa nhằm tạo bước đột phá trong quản trị và nâng cao toàn diện chất lượng giáo dục, từ giáo dục đại trà đến bồi dưỡng mũi nhọn”. Nói cách khác, quản trị nhà trường không còn là việc xếp tủ hồ sơ, mà là quản trị dữ liệu sống.
Từ quản trị số đến đổi mới phương pháp dạy học
Nếu chỉ dừng ở quản trị, trường học số sẽ biến thành một hệ thống hành chính điện tử khô cứng. Điểm đáng chú ý ở Phan Đình Phùng là dạy học số được đặt ngang hàng với quản lý số. Nhà trường đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, các nền tảng và học liệu số vào giảng dạy, nhằm tăng tương tác, khơi gợi hứng thú học tập, phát huy tính chủ động và sáng tạo của học sinh. Điều này cho thấy chuyển đổi số giáo dục không phải là “trò chơi của ban giám hiệu”, mà chạm trực tiếp vào lớp học, bài giảng, bài tập. Học sinh được định hướng trở thành “học sinh số”: biết sử dụng công nghệ, khai thác thông tin có chọn lọc, học tập chủ động và an toàn trên môi trường mạng. Khi kỹ năng số trở thành một phần của năng lực học sinh, khái niệm nâng cao chất lượng dạy học mới có nội dung cụ thể.
THCS Đức Giang: Hệ sinh thái quản trị số 5 mô-đun, 7 lĩnh vực
Ở Hà Nội, Trường THCS Đức Giang chọn một hướng tiếp cận khác nhưng cùng mục tiêu. Sau khi sắp xếp trường học, nhà trường hoạt động tại hai cơ sở với quy mô lớn hơn, buộc phải tìm cách bảo đảm thông tin thông suốt, thống nhất chỉ đạo và nâng cao hiệu quả hoạt động. Mô hình chuyển đổi số ở đây xây dựng một hệ sinh thái quản trị số gồm 5 mô-đun cho 5 nhóm người dùng: cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh, nhân viên và cha mẹ học sinh. Bảy lĩnh vực được ưu tiên gồm sinh hoạt chuyên môn, thông tin – lịch công tác, học liệu số, dữ liệu và bảo mật, giám sát – báo cáo – đánh giá, kết nối nhà trường – gia đình – xã hội, và nâng cao năng lực số cho cộng đồng nhà trường. Quan trọng hơn, mô hình không chỉ số hóa hồ sơ, thủ tục hành chính mà còn hỗ trợ quản lý hoạt động chuyên môn, học tập và tăng cường phối hợp giữa giáo viên với phụ huynh.
Xu hướng tất yếu của trường công lập: Số hóa để phục vụ người học
Điểm chung của Phan Đình Phùng và Đức Giang là coi trường học số như một chiến lược quản trị nhà trường, không phải phong trào ngắn hạn. Cả hai đều xuất phát từ áp lực thực tế: quy mô lớn, nhiều cơ sở, yêu cầu điều hành thống nhất và minh bạch. Chuyển đổi số giáo dục ở đây được hiểu đúng: tạo ra phương thức quản trị mới hiệu quả, minh bạch và kết nối tốt hơn, chứ không phải thêm vài phần mềm rời rạc. Ở tầm rộng hơn, những mô hình này hòa vào xu hướng số hóa quản lý giáo dục đang diễn ra mạnh ở các đô thị, góp phần nâng cao chất lượng quản lý, dạy học và hướng tới mục tiêu giáo dục thông minh, hiện đại. Kết luận hợp lý là: trường công lập muốn nâng cao chất lượng dạy học thì phải coi dữ liệu và công nghệ là hạ tầng thiết yếu, còn người học là thước đo duy nhất của mọi quyết định số hóa.
