Tuyến đường ven sông Sài Gòn: Từ lối đất 4m đến trục giao thông chiến lược
Tuyến đường ven sông Sài Gòn đoạn từ rạch Bà Lụa đến giáp cảng An Sơn là dự án mở rộng và nâng cấp một lối đất rộng khoảng 4m chạy dọc bờ sông thành tuyến đường đô thị từ 6 đến 8 làn xe, kết hợp vỉa hè, cây xanh, chiếu sáng và thoát nước, nhằm cải thiện đáng kể hạ tầng TP.HCM và diện mạo khu vực Thuận An. Điểm đáng chú ý là TP.HCM đã không khởi động dự án bằng những lời hứa chung chung mà bằng một bước đi rất thực tế: công bố chủ trương giải phóng mặt bằng TP.HCM tại các cuộc họp dân ở phường Thuận An, làm rõ phạm vi thu hồi đất, hướng tuyến và kế hoạch bồi thường, tái định cư. Đây là lúc một tuyến đường ven sông Sài Gòn từng chỉ dành cho xe hai, ba bánh, ổ gà chằng chịt, gần như hoang hóa về mặt giao thông, chuẩn bị trở thành trục kết nối mới giữa khu vực ven sông và mạng lưới đường vành đai, đường trục hiện hữu. Việc giải phóng mặt bằng không chỉ là thủ tục pháp lý mà là thước đo cho quyết tâm "biến vùng quê bên sông" thành không gian đô thị hiện đại.
Quy mô mở rộng đường giao thông: Con số cho thấy sự thay đổi
Về mặt kỹ thuật, đây là một cuộc lột xác hạ tầng rõ ràng bằng những con số rất cụ thể. Tuyến đường ven sông Sài Gòn đoạn qua Thuận An có tổng chiều dài khoảng 3,4 km, điểm đầu tại rạch Bà Lụa, điểm cuối tại cảng An Sơn và có thêm cầu qua rạch Sơn. Hiện trạng mặt đường chỉ khoảng 4m, nhiều đoạn vẫn là đường đất, lởm chởm ổ gà, gần như không thể lưu thông ô tô một cách an toàn. Khi hoàn thành, đoạn từ rạch Bà Lụa đến nút giao đường kết nối phía bắc Vành đai 3 dài khoảng 0,6 km sẽ có quy mô 6 làn xe, lộ giới 32m; đoạn từ nút giao này đến cảng An Sơn dài khoảng 2,8 km sẽ được mở lên 8 làn xe với lộ giới 42m. Toàn bộ dự án thuộc nhóm B, thời gian thực hiện dự kiến từ năm 2026 đến 2029 và chia thành hai phần: giải phóng mặt bằng và xây dựng hạ tầng kỹ thuật. Một câu nói có thể trích dẫn là: "Tuyến đường ven sông Sài Gòn qua Thuận An từ đường đất 4m sẽ được thiết kế thành mặt cắt ngang 32-42m với 6-8 làn xe".
Tác động với đời sống người dân và kết nối đô thị
Nhìn từ hiện trạng, đây không chỉ là một dự án mở rộng đường giao thông mà là cú hích thay đổi cách sống của cả khu vực. Đoạn đường ven sông hiện tại chỉ cho phép xe hai bánh, ba bánh lưu thông, mặt đường đất hư hỏng nặng, những hố sâu xuất hiện dày đặc khiến việc đi lại khó khăn, đặc biệt khi trời mưa. Dù nằm gần các trục đường kết nối trung tâm TP.HCM, khu vực này vẫn giữ dáng dấp nông thôn, với ao cá, đất nông nghiệp và nhà cửa rải rác dọc bờ sông. Khi tuyến đường ven sông Sài Gòn được nâng cấp, người dân không đơn thuần có thêm một con đường đẹp. Họ sẽ có cơ hội tiếp cận dễ hơn với các tuyến giao thông lớn như Vành đai 3, giảm thời gian di chuyển và mở ra khả năng phát triển dịch vụ, thương mại, nhà ở dọc trục sông. Đối với hơn 100 hộ dân có đất bị ảnh hưởng, thách thức là rất rõ: cuộc sống bị xáo trộn, đất đai phải thu hồi, nhưng đồng thời họ đứng trước cơ hội tăng giá trị tài sản và tiếp cận hạ tầng TP.HCM tốt hơn nếu công tác bồi thường, tái định cư được làm công bằng, minh bạch.
Giải phóng mặt bằng: Bài kiểm tra năng lực quản trị đô thị
Giải phóng mặt bằng TP.HCM cho tuyến đường ven sông Sài Gòn không phải là khâu phụ mà là bước chuẩn bị quan trọng nhất trước khi có thể triển khai thi công. Dự án thành phần giải phóng mặt bằng được tách riêng, chính quyền phường Thuận An phối hợp với các đơn vị chuyên môn để tiếp xúc từng hộ dân, ghi nhận ý kiến về hướng tuyến, phạm vi thu hồi, phương án bồi thường và tái định cư. Các nội dung cụ thể về đất đai, nhà cửa sẽ tiếp tục được thông tin trong những bước tiếp theo theo quy định. Thực tế tại các buổi họp dân cho thấy tâm điểm quan tâm của người dân không phải là số làn xe hay lộ giới, mà là "nhà mình bị ảnh hưởng như thế nào" và "đi đâu về đâu sau tái định cư". Nếu quá trình giải phóng mặt bằng được thực hiện thẳng thắn, kịp thời, bảo đảm quyền lợi hợp lý, đây sẽ là minh chứng cho năng lực quản trị đô thị hiện đại: vừa thúc đẩy phát triển hạ tầng TP.HCM, vừa giữ được sự đồng thuận của cộng đồng địa phương. Ngược lại, nếu chậm trễ, thiếu minh bạch, dự án có nguy cơ bị nhìn như một áp lực hơn là cơ hội.
Kết luận: Từ tuyến ven sông 3,4 km đến tầm nhìn dài hơi
Điều quan trọng là nhìn tuyến đường ven sông Sài Gòn 3,4 km này như một mảnh ghép trong bức tranh lớn hơn của hạ tầng TP.HCM chứ không phải một dự án đơn lẻ. Theo quy hoạch, toàn bộ hệ thống đường ven sông tại khu vực TP.HCM cũ được định hướng từ 4 đến 8 làn xe, dài 78,2 km, kết nối từ ranh Tây Ninh xuống Cần Giờ, trong khi tuyến đi qua Bình Dương cũ chạy dọc sông từ Dầu Tiếng đến thành phố Thủ Đức với chiều dài khoảng 98,2 km và chia sẻ áp lực cho quốc lộ 13. Tuyến nhỏ ở Thuận An vì thế là phép thử đầu tiên cho tham vọng tổ chức lại không gian đô thị dọc sông: biến bờ sông từ vùng ven, ít kết nối thành trục giao thông – đô thị – sinh thái mới. Nếu làm tốt khâu giải phóng mặt bằng, bảo vệ người dân bị ảnh hưởng và triển khai đúng tiến độ 2026–2029, tuyến đường này có thể trở thành hình mẫu cho những đoạn ven sông khác. Quyết định bây giờ sẽ định hình bộ mặt không chỉ của một phường Thuận An mới hình thành, mà của cả dải đô thị hai bên sông Sài Gòn trong nhiều năm sau.
