Sân bay Long Thành: Sẵn đường băng, thiếu hạ tầng hậu cần
Sân bay Long Thành là dự án cảng hàng không quốc tế cửa ngõ mới, được kỳ vọng chia sẻ tải cho Tân Sơn Nhất và trở thành trung tâm trung chuyển của khu vực, nhưng tiến độ các hạ tầng giao thông và công trình phụ trợ đang chậm hơn phần sân bay chính, đe doạ khả năng khai thác đồng bộ và trải nghiệm của hành khách ngay trong giai đoạn đầu vận hành.
Theo báo cáo của Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng), nhiều hạng mục phục vụ vận hành sân bay đang ghi nhận tiến độ rất chậm so với yêu cầu. Đây không phải chi tiết kỹ thuật thuần tuý; đó là tín hiệu cảnh báo rằng “cỗ máy” sân bay có thể phải chạy với những bánh răng còn thiếu. Dự án thành phần 4 – vốn chịu trách nhiệm các công trình dịch vụ hàng không và phi hàng không – là điểm yếu rõ nhất: ga hàng hóa, kho giao nhận, khu bảo trì máy bay, khu suất ăn, hệ thống cấp nhiên liệu, hạ tầng kỹ thuật kết nối… đều chưa đạt mục tiêu tiến độ.
Các dự án dịch vụ ở Long Thành: Hệ sinh thái chưa hoàn chỉnh
Trong khi phần đường băng, nhà ga hành khách đang được thúc ép để kịp khai thác thương mại vào tháng 12, nhóm công trình phụ trợ của dự án thành phần 4 lại vướng thủ tục pháp lý và lựa chọn nhà đầu tư. Sự lệch nhịp này tạo nên bức tranh hạ tầng giao thông nửa vời: hành khách có thể cất cánh, nhưng chuỗi dịch vụ đằng sau lại chưa sẵn sàng đón dòng khách và hàng hóa với quy mô lớn.
Nhóm hạng mục đợt 2 gồm ga hàng hóa số 2, ga hàng hóa chuyển phát nhanh và hệ thống kho giao nhận hàng hóa do Vietnam Airlines và VAECO làm nhà đầu tư đến nay vẫn chưa được khởi công, dù hợp đồng đã ký từ tháng 10/2025. Đây là một phát biểu có thể trích dẫn: "Việc các nhà đầu tư cần thêm thời gian chuẩn bị cùng những vướng mắc phát sinh khiến mục tiêu hoàn thành các hạng mục trên vào tháng 12 theo chỉ đạo của Thủ tướng trở nên khó khả thi". Về phía địa phương, đến nay mới hoàn thành lựa chọn nhà đầu tư hệ thống ống dẫn nhiên liệu máy bay, còn các dự án quy mô lớn như thành phố cảng hàng không, khu công nghiệp hàng không, trung tâm điều hành hãng bay vẫn chưa có nhà đầu tư.
Nút giao An Phú: Nguy cơ “nút thắt cổ chai” trên trục kết nối sân bay
Ở phía cửa ngõ Đông TPHCM, nút giao An Phú – một trong những đầu mối giao thông quan trọng kết nối khu Đông, cảng Cát Lái, Đồng Nai và sân bay Long Thành – lại đang ngổn ngang. Khởi công cuối năm 2022 với tổng vốn hơn 3.400 tỉ đồng, công trình được thiết kế ba tầng gồm hầm chui và hệ thống cầu vượt. Nhưng sau hai lần điều chỉnh, thời gian hoàn thành bị lùi từ cuối năm 2025 sang quý II/2027 và bàn giao trong quý III/2027.
Trong khi đó, các dự án trên hành lang kết nối sân bay Long Thành đang đồng loạt tăng tốc, với mục tiêu hoàn thành mở rộng đường dẫn và cao tốc TPHCM – Long Thành – Dầu Giây vào cuối năm 2026. Khi sân bay Long Thành dự kiến khai thác thương mại vào cuối năm, lưu lượng phương tiện trên hành lang phía Đông TPHCM được dự báo tăng mạnh; nếu nút giao An Phú chưa hoàn thiện đồng bộ, tuyến kết nối này có nguy cơ hình thành “nút thắt”. Một số hạng mục như hầm chui, cầu vượt từ cao tốc xuống Mai Chí Thọ, nhánh rẽ vào Đồng Văn Cống đã khai thác, góp phần giảm áp lực hiện tại, nhưng hiệu quả vẫn dưới kỳ vọng vì toàn bộ nút giao chưa hoàn chỉnh.
Giải phóng mặt bằng chậm: Điểm nghẽn kéo dài hơn 10 năm
Lý do sâu xa khiến tiến độ xây dựng nút giao An Phú chậm không chỉ nằm ở kỹ thuật hay nguồn lực mà là vướng mắc pháp lý và giải phóng mặt bằng kéo dài hơn 10 năm. Diện tích hơn 2,2 ha cần bàn giao để triển khai nhánh cầu N1.2 nối từ đường Lương Định Của lên cao tốc và dự án mở rộng đường Lương Định Của thuộc Khu đô thị Phát triển An Phú, liên quan khoảng 64 hộ dân và tổ chức.
Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TPHCM cho biết đây là trở ngại lớn nhất với tiến độ hoàn thành toàn bộ nút giao An Phú. UBND TPHCM đã ban hành kế hoạch bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và yêu cầu hoàn thành công tác này trước ngày 30.11.2026, với kinh phí khái toán khoảng 2.085 tỉ đồng. Theo kế hoạch, ngay khi được bàn giao mặt bằng, nhà thầu sẽ di dời hạ tầng kỹ thuật và thi công nhánh cầu N1.2 kết hợp mở rộng đường Lương Định Của, thời gian thi công dự kiến khoảng 5 tháng, hoàn thành vào ngày 30.4.2027. Câu hỏi là: lịch trình này có còn ý nghĩa khi sân bay Long Thành đã vận hành từ trước đó khá lâu?
Không thể để sân bay mới bị “trói tay” vì hạ tầng kết nối cũ
Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng đã kiến nghị Bộ Xây dựng đôn đốc Vietnam Airlines và ACV khẩn trương báo cáo bộ chủ quản và các cấp có thẩm quyền về khó khăn, đồng thời đề xuất điều chỉnh lộ trình đầu tư các hạng mục thuộc dự án thành phần 4. Cùng lúc, cơ quan có thẩm quyền cần thúc giục UBND Đồng Nai đẩy nhanh lựa chọn nhà đầu tư cho các hạng mục còn lại để bảo đảm đồng bộ hạ tầng kỹ thuật khi sân bay Long Thành chính thức vận hành.
Về phía TPHCM, nếu giải phóng mặt bằng tại Lương Định Của và khu đô thị An Phú tiếp tục chậm, nút giao An Phú sẽ trở thành “điểm nghẽn” bền vững trên trục kết nối sân bay. Đây không chỉ là vấn đề tắc đường; đó là rủi ro cạnh tranh của cả một dự án hạ tầng chiến lược. Sân bay Long Thành chỉ thực sự phát huy vai trò cửa ngõ khi hành khách, hàng hóa có thể ra vào nhanh chóng, thuận tiện. Mọi chậm trễ trong hạ tầng kết nối sân bay hôm nay sẽ phải trả giá bằng chi phí thời gian, niềm tin của người dùng và cơ hội thu hút các hãng hàng không mai sau.
