Từ 10.600 dự án đến tham vọng chuỗi giá trị cao
Đầu tư Hàn Quốc Việt Nam hiện là mối quan hệ kinh tế nổi bật, khi Hàn Quốc trở thành nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất với gần 10.600 dự án và tổng vốn đăng ký gần 103 tỷ USD, song song với mục tiêu nâng chất lượng dòng vốn, phát triển công nghệ cao bán dẫn và mở rộng chuỗi cung ứng Việt Nam theo hướng giá trị gia tăng cao. Quan hệ này không chỉ là câu chuyện về quy mô, mà là phép thử xem Việt Nam có đủ bản lĩnh chuyển từ nền tảng gia công sang tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Hàn Quốc hiện cũng là đối tác thương mại lớn thứ ba, với kim ngạch song phương 8 tháng đầu năm đạt hơn 80 tỷ USD – mức cao nhất từ trước đến nay, tạo đà hướng tới mốc 100 tỷ USD và xa hơn là thương mại 150 tỷ USD vào năm 2030. Nếu Việt Nam bỏ lỡ cơ hội này để nâng cấp cấu trúc kinh tế, dòng vốn khổng lồ sẽ chỉ dừng lại ở lắp ráp và lao động giá rẻ.
Vì sao thời điểm hiện nay mang tính bước ngoặt?
Điểm đáng chú ý là cú “gặp nhau” về chiến lược giữa hai bên. Trong giai đoạn 2026-2027, hướng tới kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ ngoại giao được xem là thời điểm để Việt Nam và Hàn Quốc tạo những đột phá mới trong hợp tác kinh tế và đầu tư. Về phía Việt Nam, định hướng phát triển sắp tới là đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao, với mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số. Đây là bước chuyển rõ ràng khỏi mô hình dựa vào lao động giá rẻ và khai thác tài nguyên. Về phía Hàn Quốc, các tập đoàn đang tìm điểm đến an toàn, có quy mô đủ lớn để đa dạng hóa chuỗi cung ứng, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ và địa chính trị ngày càng gay gắt. Khi hai chiến lược này giao nhau, Việt Nam có cơ hội hiếm để bước lên nấc thang mới của chuỗi giá trị, thay vì tiếp tục đứng ở phần thấp nhất.
Công nghệ cao, bán dẫn: dư địa lớn nhưng không tự mở ra
Không phải ngẫu nhiên mà hợp tác kinh tế Hàn Quốc với Việt Nam được định hướng tập trung vào nâng chất lượng đầu tư, phát triển công nghệ cao, mở rộng chuỗi cung ứng và tăng cường kết nối doanh nghiệp. Việt Nam ưu tiên thu hút đầu tư vào các ngành có giá trị gia tăng cao như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, hạ tầng thông minh và năng lượng sạch – đúng vào những lĩnh vực Hàn Quốc có năng lực và nhiều kinh nghiệm phát triển. Các bên còn đặt mục tiêu cùng xây dựng chuỗi cung ứng tự cường, an toàn, nhất là trong lĩnh vực bán dẫn, năng lượng và khoáng sản chiến lược, với sự tham gia sâu hơn của doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, dư địa lớn không đồng nghĩa với thành quả tự đến. Nếu Việt Nam chỉ dừng ở việc “mở cửa” mà không chủ động đặt điều kiện về chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và liên kết với doanh nghiệp nội địa, chuỗi cung ứng Việt Nam sẽ tiếp tục nằm ở tầng thấp, phụ thuộc vào quyết định của các tập đoàn ngoại.
Chuỗi cung ứng địa phương: Đồng Nai, Hải Phòng cho thấy hướng đi
Câu chuyện chuỗi cung ứng Việt Nam không còn là khái niệm vĩ mô, mà đã hiện hữu ở các địa phương. Đồng Nai hiện có 2.304 dự án FDI với tổng vốn đăng ký 47,1 tỷ USD, trong đó Hàn Quốc là nhà đầu tư lớn nhất với 469 dự án còn hiệu lực. Địa phương này quy hoạch tới 89 khu công nghiệp, sở hữu đủ năm phương thức giao thông, từ sân bay Long Thành đến hệ thống cảng và cao tốc, tạo nền tảng cho công nghiệp và logistics. Theo Đại sứ Hàn Quốc, đầu tư của Hàn Quốc vào lĩnh vực công nghệ cao tại Việt Nam trong năm nay tăng khoảng 160% so với năm trước – một con số cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt của dòng vốn. Ở Hải Phòng, khoảng 335 dự án Hàn Quốc tập trung vào năng lượng mới, bán dẫn và công nghiệp xanh, gắn với định hướng cảng thông minh, khu công nghiệp sinh thái và kinh tế tuần hoàn. Đây là những mô hình cho thấy nếu địa phương biết chủ động nâng chuẩn hạ tầng và môi trường đầu tư, họ có thể kéo chuỗi giá trị cao về phía mình, thay vì chỉ là nơi đặt nhà máy lắp ráp.
Kết luận: Từ “số 1 về vốn” đến “số 1 về giá trị”
Việc Hàn Quốc trở thành nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam, đồng thời là đối tác thương mại lớn thứ ba, chỉ là bước khởi đầu cho một mục tiêu tham vọng hơn: đưa thương mại song phương lên 150 tỷ USD và xây dựng chuỗi giá trị cao giữa hai nền kinh tế. Nếu Việt Nam tiếp tục coi trọng hợp tác kinh tế Hàn Quốc như trụ cột, nhưng chuyển trọng tâm từ số lượng dự án sang chất lượng đầu tư, từ lắp ráp sang công nghệ cao bán dẫn, từ lao động giá rẻ sang nguồn nhân lực chất lượng cao, thì vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ thay đổi. Ngược lại, nếu chỉ hài lòng với việc đứng đầu về quy mô vốn mà không cải thiện hạ tầng, thể chế và năng lực doanh nghiệp nội địa, lợi ích dài hạn sẽ nghiêng về phía các tập đoàn ngoại. Cơ hội đã rõ, dư địa đã được xác định; câu hỏi còn lại là Việt Nam có dám đặt mục tiêu “số 1 về giá trị”, chứ không chỉ “số 1 về vốn” trong quan hệ với Hàn Quốc hay không.
