Từ “khách đông” sang “khách giá trị cao” – bước ngoặt cần thiết
Việc Việt Nam chuyển hướng từ mô hình du lịch đại trà sang du lịch cao cấp Việt Nam là một chiến lược du lịch chất lượng, trong đó trọng tâm không còn là số lượng lượt khách mà là thời gian lưu trú, mức chi tiêu và trải nghiệm mang tính giá trị gia tăng, nhằm thu hút du khách chi tiêu cao và nâng giá trị du lịch trong dài hạn. Ngành du lịch đang đặt mục tiêu đón 25 – 27 triệu lượt khách quốc tế vào năm 2026 và 45 – 50 triệu lượt vào năm 2030, nhưng điều quan trọng là mỗi lượt khách phải mang lại đóng góp lớn hơn cho nền kinh tế, thay vì chỉ tạo ra những con số ấn tượng trên báo cáo. Nếu tiếp tục chạy theo “khách đông” mà bỏ qua chất lượng, Việt Nam sẽ tự khóa mình ở phân khúc thấp, dễ tổn thương trước biến động toàn cầu và khó xây dựng lợi thế cạnh tranh bền vững.
Nghị quyết 26: Khuôn khổ chính sách cho du lịch chất lượng cao
Động lực chính cho sự chuyển hướng này nằm ở Nghị quyết 26-NQ/TW, trong đó yêu cầu chuyển mạnh mô hình phát triển từ chú trọng số lượng sang nâng cao chất lượng, hiệu quả, tính bền vững và giá trị gia tăng. Đây không phải lời nhắc chung chung, mà là ràng buộc chính sách buộc các địa phương, doanh nghiệp phải tái cấu trúc sản phẩm, phân khúc khách và cách làm marketing. Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030, du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp trực tiếp 10 – 12% GDP và giữ vị thế nhóm đầu Đông Nam Á về quy mô, tốc độ tăng trưởng. Điều này chỉ khả thi khi Việt Nam dám dịch chuyển sang các sản phẩm du lịch thông minh, xanh, sáng tạo, giàu bản sắc và tập trung vào thị trường khách chi tiêu cao, lưu trú dài ngày, thay vì cạnh tranh bằng giá rẻ và tour ngắn ngày dễ bão hòa.
Nền tảng tăng trưởng mạnh: Cơ hội để “nâng đời” sản phẩm
Thực tế, Việt Nam không thiếu đà tăng trưởng về lượng khách. Năm 2025, cả nước đã đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế, tăng 20,4% so với năm trước. Theo Cục Du lịch Quốc gia, 8 tháng đầu năm 2026 tiếp tục ghi nhận 15,9 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,4% so cùng kỳ 2025, cùng 113 triệu lượt khách nội địa và tổng thu khoảng 781.000 tỷ đồng. Đây là nền tảng đủ mạnh để chuyển sang giai đoạn tập trung vào chất lượng thay vì tiếp tục "chạy đua" lượt khách. Khi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định 2338 với kịch bản tăng trưởng "2 con số" và mục tiêu 25 – 27 triệu khách quốc tế trong năm 2026, câu hỏi không còn là "làm sao hút thêm khách", mà là "làm sao khiến mỗi khách ở lâu hơn, chi nhiều hơn và quay lại thường xuyên".
Du khách chi tiêu cao và lưu trú dài ngày: trục mới của chiến lược
Các chuyên gia đều gặp nhau ở quan điểm: tăng trưởng du lịch phải chú trọng giá trị thu được từ mỗi du khách, hướng mạnh hơn tới các thị trường và phân khúc có khả năng chi tiêu cao. Chiến lược du lịch chất lượng vì thế đặt mục tiêu rõ ràng là thu hút du khách chi tiêu cao, lưu trú dài ngày, tăng thời gian lưu trú, mức chi tiêu và tỷ lệ khách quay lại. Điều này đòi hỏi Việt Nam phải phát triển các sản phẩm gắn với MICE, nghỉ dưỡng cao cấp, chăm sóc sức khỏe, golf, ẩm thực, văn hóa – bản địa và các dịch vụ đêm, thay vì lặp đi lặp lại tour ngắm cảnh “check-in” ngắn ngủi. Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, dư địa tăng trưởng lớn nằm ở việc khai thác sâu giá trị văn hóa, di sản, thiên nhiên để thiết kế sản phẩm cho nhóm khách có khả năng chi trả cao, lưu trú dài ngày. Đây là phân khúc vừa đem lại doanh thu vượt trội, vừa giảm áp lực lên hạ tầng, môi trường so với mô hình du lịch đại trà.
Nâng giá trị du lịch: từ nâng cấp sản phẩm đến nâng tầm cạnh tranh
Nâng giá trị du lịch không thể dừng ở khẩu hiệu; nó bắt đầu từ việc đổi mới và nâng chất lượng sản phẩm, gia tăng dịch vụ giá trị gia tăng ở mọi điểm chạm của hành trình. Điều này đồng nghĩa với việc các địa phương và doanh nghiệp phải đầu tư bài bản cho du lịch cao cấp Việt Nam, phát triển du lịch hạng sang, du lịch thông minh và hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh, cơ sở dữ liệu và nền tảng số quốc gia. Nếu làm tốt, du lịch hạng sang có thể trở thành một động lực nâng giá trị và sức cạnh tranh của Việt Nam trên bản đồ du lịch khu vực. Kịch bản đến năm 2030 đón 45 – 50 triệu lượt khách quốc tế, 160 triệu lượt khách nội địa và tổng thu 80 – 90 tỷ USD chỉ có ý nghĩa khi mỗi du khách là một "nguồn giá trị", không phải một "đơn vị thống kê". Con đường đi lên phân khúc cao cấp đang mở; câu hỏi còn lại là Việt Nam dám thay đổi nhanh đến mức nào.
