Mô hình trường học mới là gì và vì sao 544 cơ sở cùng thí điểm?
Mô hình trường học phát triển tư duy sáng tạo, tư duy phản biện học sinh và năng lực hội nhập quốc tế là cách tổ chức dạy học ưu tiên khả năng đặt câu hỏi, giải quyết vấn đề, hợp tác, sử dụng công nghệ và ngoại ngữ, thay vì chỉ ghi nhớ kiến thức, nhằm chuẩn bị cho học sinh thích ứng với môi trường toàn cầu biến đổi nhanh.
Theo Quyết định 1888/QĐ-BGDĐT ngày 30/6/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, một trong các nhiệm vụ trọng tâm là thi điểm mô hình trường học phát triển năng lực sáng tạo, tư duy phản biện và hội nhập quốc tế. Cụ thể, 544 trường mầm non, tiểu học, THCS, THPT, trường chuyên, trường thực hành và các trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên trên toàn quốc đã được lựa chọn làm trường thí điểm mô hình mới. Đây không phải là vài điển hình lẻ tẻ, mà là bước đi có chủ đích để thử nghiệm trên nhiều bậc học, nhiều vùng thuận lợi lẫn khó khăn. "544 cơ sở giáo dục được lựa chọn để thi điểm mô hình này" là con số cho thấy quyết tâm cải tổ theo hướng hiện đại hóa và nâng cao chất lượng giáo dục.
Từ học thuộc sang học nghĩ: Lớp học sẽ thay đổi như thế nào?
Cốt lõi của mô hình mới là chuyển từ dạy học thiên về truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực, trong đó nhấn mạnh phát triển tư duy sáng tạo và tư duy phản biện học sinh. Điều này có nghĩa, lớp học sẽ ít dần cảnh thầy cô giảng – trò chép, thay vào đó là những giờ học yêu cầu học sinh hỏi, tranh luận, thử nghiệm, sai rồi sửa.
Mục tiêu được nêu rõ: xây dựng môi trường giáo dục nơi học sinh phát triển sáng tạo, tư duy phản biện, kỹ năng giải quyết vấn đề, hợp tác và khả năng thích ứng yêu cầu hội nhập quốc tế. Học sinh được khuyến khích nghĩ, đặt câu hỏi, giải quyết vấn đề, sáng tạo và hợp tác ngay trong các hoạt động học tập hằng ngày. Đi cùng là giáo dục STEM/STEAM, chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý, dạy và học; từng bước dạy một số môn bằng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai. Các trường như Tiểu học Võ Thị Sáu coi đây là cơ hội tiếp tục đổi mới trên nền tảng sẵn có về STEM, chuyển đổi số, AI, ngoại ngữ và hoạt động trải nghiệm.
Giáo dục hội nhập quốc tế bắt đầu từ lớp học thường ngày
Giáo dục hội nhập quốc tế trong mô hình này không phải là khẩu hiệu xa vời, mà được gắn với những thay đổi rất cụ thể trong tổ chức dạy học. Việc áp dụng công nghệ số, AI vào quản lý, dạy và học, cùng với giáo dục STEM/STEAM, là trọng tâm của chương trình thi điểm. Điều đó giúp học sinh quen với công cụ số, tư duy logic và cách tiếp cận khoa học – những năng lực cốt lõi của công dân toàn cầu.
Chương trình còn hướng tới xây dựng mô hình trường học thông minh, phát triển học liệu và thiết bị dạy học, gắn với bồi dưỡng giáo viên và cán bộ quản lý. Ở một trường tiểu học như Võ Thị Sáu, mô hình này được triển khai dần trên nền những hoạt động đã có về STEM, chuyển đổi số, ứng dụng AI, ngoại ngữ, hoạt động trải nghiệm và giáo dục kỹ năng. Quan trọng hơn, đánh giá học sinh sẽ chú trọng quá trình và sản phẩm học tập, không chỉ là điểm số. Đây là bước dịch chuyển cần thiết để con trẻ không chỉ biết, mà còn làm được, hợp tác được và thích ứng được với môi trường học tập và làm việc quốc tế.
Phụ huynh cần chuẩn bị gì để con không bị “sốc” mô hình mới?
Với mô hình trường thí điểm mô hình mới, nếu phụ huynh vẫn chỉ quan tâm đến điểm số và bài học thuộc lòng, con rất dễ bị căng thẳng và tụt lại. Bởi lớp học giờ yêu cầu con phải đặt câu hỏi, đưa ý kiến, làm việc nhóm, tham gia dự án, thử nghiệm giải pháp – những điều không thể rèn bằng việc làm thêm vài trang bài tập.
Gia đình vì thế trở thành mắt xích quan trọng. Các trường ghi nhận sự quan tâm của các cấp quản lý và sự ủng hộ của phụ huynh là một trong những thuận lợi lớn khi triển khai mô hình. Phụ huynh có thể hỗ trợ con bằng cách: khuyến khích con tò mò, cho con tự thử giải quyết vấn đề nhỏ trong nhà; chấp nhận sai sót như một phần của học tập; ưu tiên trao đổi, lắng nghe thay vì chỉ áp đặt. Khi nhà trường xây dựng môi trường để con dám hỏi và dám nghĩ, gia đình phải là “bản sao” mềm mại của môi trường ấy, nếu không mọi nỗ lực đổi mới sẽ bị triệt tiêu ngay từ cửa nhà.
Lộ trình dài hơi: Từ 544 trường đến 12.000 trường và vai trò bền bỉ của cha mẹ
Điểm đáng chú ý là mô hình này không dừng ở vài trường trình diễn. Sau giai đoạn thi điểm, chương trình đặt mục tiêu mở rộng mô hình trường học thông minh, áp dụng công nghệ số, AI, STEM/STEAM và dạy một số môn bằng tiếng Anh tới khoảng 12.000 cơ sở giáo dục trên toàn quốc. Nói cách khác, đây là lộ trình dài hơi, không phải phong trào ngắn hạn.
Ở cấp trường, như Tiểu học Võ Thị Sáu, việc triển khai được lên kế hoạch theo giai đoạn, dựa trên rà soát đội ngũ, cơ sở vật chất, thiết bị và năng lực học sinh; nội dung liên quan được đưa vào kế hoạch giáo dục và dạy học của năm học, chú trọng học theo năng lực, STEM/STEAM, trải nghiệm, chuyển đổi số, kỹ năng số, ngoại ngữ và hợp tác. Sau mỗi giai đoạn, nhà trường đánh giá, rút kinh nghiệm, điều chỉnh và nhân rộng cách làm hiệu quả. Với lộ trình như vậy, vai trò của phụ huynh không chỉ là “đồng hành cho xong”, mà là kiên trì thích nghi cùng con: điều chỉnh kỳ vọng, học cách hiểu mô hình mới, và sẵn sàng cùng nhà trường xây dựng một thế hệ học sinh có tư duy phản biện, biết phát triển tư duy sáng tạo và đủ bản lĩnh bước vào môi trường giáo dục hội nhập quốc tế.
