Cơ hội lớn, nhưng thương hiệu phải đi sau chất lượng
Du lịch y tế là hình thức kết hợp chuyến đi với dịch vụ khám, chữa bệnh hoặc can thiệp y khoa tại một địa phương khác, trong đó chăm sóc y tế là phần cốt lõi và các dịch vụ hỗ trợ phải nối tiếp trước, trong, sau điều trị. Ngày 20/10, Bộ Y tế đề xuất chọn tám tỉnh, thành phố để thí điểm và nhân rộng các điểm đến du lịch y tế trọng điểm, với TP.HCM giữ vai trò hạt nhân. Đây là cơ hội đáng kể, nhưng danh hiệu điểm đến y tế sẽ không tự tạo ra niềm tin: người bệnh cần thấy năng lực điều trị và cách phục vụ nhất quán, chứ không chỉ một chiến dịch quảng bá.
Theo dự thảo đề án giai đoạn 2026–2030, TP.HCM cùng Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Huế, Khánh Hòa và An Giang thuộc nhóm được ưu tiên đầu tư. Thành phố có thể phát huy thế mạnh khám tổng quát, tầm soát sớm, nha khoa kỹ thuật cao, thẩm mỹ và can thiệp ngoại khoa chuyên sâu. Nhưng đặt mục tiêu trở thành trung tâm chăm sóc sức khỏe hàng đầu ASEAN sẽ chỉ có ý nghĩa nếu chất lượng điều trị, an toàn người bệnh và khả năng tiếp cận dịch vụ của người dân được bảo vệ song song.
Lý do cần hành động lúc này khá rõ: du lịch y tế có thể nối năng lực điều trị kỹ thuật cao với lưu trú, nghỉ dưỡng và các dịch vụ hỗ trợ, tạo thêm động lực cho y tế đô thị. Tuy nhiên, tiềm năng nhân lực và cơ sở vật chất chưa đủ tạo lợi thế cạnh tranh nếu khách không biết ai chịu trách nhiệm, quy trình ra sao và chi phí nào có thể phát sinh.
Công và tư cần bổ sung thế mạnh, không hoạt động rời rạc
Mô hình bệnh viện du lịch y tế không nên đồng nghĩa với việc mỗi cơ sở tự dựng một gói dịch vụ riêng rồi để người bệnh tự xoay xở giữa các khâu. Bệnh viện công có lợi thế về chuyên môn và năng lực điều trị; đồng thời, yêu cầu nâng chất lượng chăm sóc, hạ tầng và quản trị buộc các đơn vị này phải đổi mới. Một số bệnh viện đang hướng tới chuẩn quốc tế như JCI, nhưng giá trị của chuẩn mực chỉ nằm ở thay đổi thực chất về an toàn và chăm sóc, không phải ở bộ hồ sơ đánh giá.
Bệnh viện tư có thể bổ sung thiết bị, nhân lực và dịch vụ tiếp đón, chăm sóc đồng bộ hơn, đồng thời góp kinh nghiệm phục vụ bệnh nhân quốc tế. Hai khu vực vì vậy nên được nhìn như các mắt xích bổ trợ: chuyên môn y khoa phải dẫn dắt, còn dịch vụ hỗ trợ giúp hành trình của khách liền mạch. Nếu thiếu phối hợp, lợi thế của từng bệnh viện sẽ không chuyển thành trải nghiệm đáng tin cậy cho người bệnh.
Người đi khám cần được cung cấp thông tin rõ về năng lực cơ sở, phạm vi điều trị, hồ sơ, lịch trình, điều kiện đi lại, thời gian dự kiến và khoản có thể phát sinh. Với khách quốc tế, thông tin đa ngôn ngữ, phiên dịch y khoa, thanh toán và kết nối bảo hiểm cũng không thể là phần phụ tùy hứng. Đây là trách nhiệm thiết kế dịch vụ, không phải tiện ích có thì tốt.
Chuẩn hóa là điều kiện để biến tiềm năng thành sản phẩm
Du lịch y tế giao thoa với nghỉ dưỡng, spa và các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, nhưng không thể đánh đồng các loại hình này: yếu tố quyết định phải là mục đích y khoa và sự tham gia của cơ sở y tế có thẩm quyền. Nếu ranh giới không rõ, quảng bá dễ tạo kỳ vọng sai, còn trách nhiệm chuyên môn có thể bị đẩy qua lại giữa bệnh viện và đơn vị du lịch. Vì vậy, chuẩn hóa dịch vụ y tế cần đặt an toàn, minh bạch và trách nhiệm ở trung tâm.
Đề tài nghiên cứu đề xuất tổ chức yêu cầu chuẩn hóa thành bảy nhóm, từ điều kiện cung cấp dịch vụ, tư vấn và tiếp nhận, điều phối hành trình, an toàn y tế đến chăm sóc sau điều trị và cải tiến chất lượng. Một nguyên tắc đáng giữ là tiêu chuẩn phải có bằng chứng thực hiện, thay vì dừng ở lời cam kết. Phối hợp giữa y tế với du lịch cần có đầu mối chịu trách nhiệm xác nhận dịch vụ, xử lý thay đổi và bàn giao thông tin; nếu không, chuỗi tích hợp sẽ chỉ tồn tại trên giấy.
Khảo sát trong nghiên cứu cho thấy 62,3% trong nhóm 53 khách quốc tế hài lòng hoặc rất hài lòng; trong nhóm 206 khách nội địa, 84% quan tâm hiện tại hoặc trong tương lai đến chuyến đi gắn với nhu cầu sức khỏe hay điều trị. Những con số này cho thấy có nhu cầu, nhưng cũng nhắc rằng trải nghiệm chưa thể mặc nhiên xem là đồng đều. Hướng tiếp theo là tiếp tục phản biện dự thảo tiêu chuẩn, làm rõ phạm vi dịch vụ và trách nhiệm, rồi thử nghiệm tại cơ sở, địa bàn phù hợp.
TP.HCM có nền tảng để tiến lên thành điểm đến y tế, nhưng lợi thế chuyên môn chỉ mở cửa cơ hội. Muốn giữ chân người bệnh và bảo vệ uy tín lâu dài, thành phố phải chuẩn hóa chất lượng, công khai thông tin và ghép năng lực bệnh viện công, tư với dịch vụ du lịch trong một quy trình có người chịu trách nhiệm. Đó mới là nền tảng để phát triển bền vững.
