Mở rộng điểm đến phải đi cùng chuẩn dịch vụ
Du lịch y tế là hình thức kết hợp chuyến đi với dịch vụ y khoa có mục đích điều trị hoặc chăm sóc sức khỏe, trong đó chất lượng trải nghiệm phụ thuộc vào cả cơ sở y tế lẫn các khâu hỗ trợ trước, trong và sau điều trị. Vì vậy, mở thêm điểm đến mà chưa chuẩn hóa dịch vụ sẽ khó tạo dựng niềm tin bền vững.
Bộ Y tế vừa gửi các bộ, ngành Công văn 7869/BYT-KCB xin ý kiến về dự thảo quyết định phê duyệt đề án phát triển du lịch y tế giai đoạn 2026-2030. Động thái này cụ thể hóa các nghị quyết của Bộ Chính trị và Chính phủ, với mục tiêu đưa lĩnh vực này thành ngành có khả năng cạnh tranh trong khu vực. Dự thảo đề xuất ưu tiên tám địa phương: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Huế, Khánh Hòa và An Giang, trong đó có đặc khu Phú Quốc.
Danh sách này nên được xem là định hướng lựa chọn, không phải sự bảo đảm rằng mọi địa phương đã sẵn sàng. Năng lực y tế, chất lượng chuyên môn, hạ tầng, giao thông, lưu trú, tài nguyên du lịch và nhu cầu thị trường đều phải được đánh giá trước khi xác định điểm đến y tế cụ thể. Nếu tiêu chí lựa chọn không đi cùng yêu cầu chất lượng rõ ràng, việc gắn nhãn trọng điểm có thể vượt trước năng lực phục vụ.
Dự thảo tiêu chuẩn đặt trọng tâm vào hành trình người bệnh
Hội thảo khoa học về xây dựng dự thảo tiêu chuẩn du lịch y tế trong ngành du lịch được tổ chức trong khuôn khổ đề tài cấp Bộ nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn về yêu cầu dịch vụ. Đây là phần việc cần thiết: du lịch y tế không thể chỉ được đánh giá bằng tay nghề tại bệnh viện, bởi khách còn cần thông tin đáng tin cậy, quy trình dễ hiểu, chi phí minh bạch và đầu mối chịu trách nhiệm rõ ràng.
Nhóm nghiên cứu đề xuất chuẩn hóa theo bảy nhóm yêu cầu: quản lý và điều kiện cung cấp dịch vụ; thông tin, tư vấn và tiếp nhận; điều phối hành trình và bàn giao trách nhiệm; dịch vụ y tế và an toàn người bệnh; hỗ trợ du lịch; chăm sóc sau điều trị; cùng quản lý chất lượng và cải tiến. Cách tiếp cận này đúng hướng vì đặt dịch vụ khám chữa bệnh ở vị trí cốt lõi, đồng thời buộc các đơn vị vận chuyển, lưu trú, lữ hành và phiên dịch phối hợp thay vì hoạt động rời rạc.
Phạm vi cũng cần được phân định nghiêm túc. Nghỉ dưỡng, spa hay chăm sóc sức khỏe không mặc nhiên là du lịch y tế; yếu tố quyết định phải gắn với mục đích y khoa và cơ sở có thẩm quyền. Nếu ranh giới mơ hồ, quảng bá dễ tạo kỳ vọng sai và trách nhiệm chuyên môn có thể bị đẩy qua lại giữa các bên.
Minh bạch và phối hợp quyết định trải nghiệm
Người bệnh, nhất là khách quốc tế, cần biết cơ sở có thể cung cấp dịch vụ gì, hồ sơ nào phải chuẩn bị, quy trình tiếp nhận ra sao, thời gian dự kiến và khoản chi phí có thể phát sinh. Thông tin về chất lượng và chi phí cần được công khai bằng nhiều ngôn ngữ; quy trình phục vụ nên liền mạch từ tư vấn, đặt lịch, tiếp nhận, điều trị đến thanh toán và theo dõi sau điều trị.
Khảo sát trong đề tài cho thấy nhóm 53 khách quốc tế có 62,3% hài lòng hoặc rất hài lòng, 32,1% trung lập và 5,6% không hài lòng; kết quả này gợi ra dư địa cải thiện, nhưng không đại diện cho toàn bộ thị trường. Đáng chú ý, 75,5% nhóm khách được khảo sát ưu tiên cải thiện thông tin trên nền tảng số, còn 69,8% quan tâm đến năng lực ngôn ngữ và giao tiếp liên văn hóa.
Bởi nhiều đơn vị cùng tham gia, cần xác định ai điều phối lịch trình, xử lý thay đổi và bàn giao trách nhiệm. Đồng thời, phát triển thị trường phải bảo đảm an toàn người bệnh, không làm giảm chất lượng khám chữa bệnh hay khả năng tiếp cận dịch vụ của người dân trong nước. Đây không phải điều kiện phụ, mà là phép thử về tính công bằng và độ tin cậy của mô hình.
Lộ trình chỉ có ý nghĩa nếu tiêu chuẩn được kiểm chứng
Dự thảo đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành chuỗi dịch vụ chuyên nghiệp, an toàn, chất lượng cao; trong đó phấn đấu có ít nhất 20 bệnh viện đạt chứng nhận chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế, gồm tối thiểu năm bệnh viện công lập. Các sản phẩm dự kiến trải từ khám sức khỏe, tầm soát, nha khoa và hỗ trợ sinh sản đến điều trị chuyên sâu, y học cổ truyền, phục hồi chức năng và chăm sóc người cao tuổi.
Theo lộ trình dự kiến, giai đoạn 2026-2027 tập trung thiết lập điều kiện, chọn sản phẩm và địa bàn; năm 2028 triển khai tại các nơi được chọn và sơ kết; giai đoạn 2029-2030 hoàn thiện rồi nhân rộng có chọn lọc mô hình hiệu quả. Các mốc này chỉ đáng tin nếu tiêu chuẩn có thể kiểm tra, đánh giá trong thực tế, chứ không dừng ở bộ yêu cầu trên giấy.
Kết luận, tám địa phương là điểm khởi đầu cho chiến lược, không phải thước đo thành công. Điều quyết định là các cơ sở y tế và doanh nghiệp hỗ trợ có thống nhất trách nhiệm, công khai thông tin, bảo vệ người bệnh và duy trì chăm sóc sau điều trị hay không. Chuẩn hóa trước khi quảng bá rộng mới giúp du lịch y tế phát triển thành một dịch vụ đáng tin, thay vì một lời hứa hấp dẫn nhưng thiếu bảo chứng.
