Aus4Growth là gì và vì sao thỏa thuận bổ sung đáng chú ý?
Thỏa thuận bổ sung triển khai dự án Aus4Growth trong lĩnh vực năng lượng là một khuôn khổ hợp tác song phương giữa Việt Nam và Australia, nhằm hỗ trợ chuyển dịch xanh, phát triển năng lượng tái tạo và hiện đại hóa hệ thống điện theo cơ chế thị trường, qua đó củng cố an ninh năng lượng và tiến tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Điểm đáng nói ở thỏa thuận này không chỉ nằm ở quy mô hỗ trợ mà ở chỗ nó đặt hợp tác năng lượng Việt Nam Australia vào trung tâm của Đối tác chiến lược toàn diện đã được thiết lập giữa hai nước. Nói cách khác, năng lượng – đặc biệt là năng lượng sạch – đang trở thành một trụ cột chiến lược, chứ không còn là một mảng hợp tác kỹ thuật thuần túy. Việc hai bên ký kết Thỏa thuận bổ sung cho dự án “Chương trình Đối tác Việt Nam - Australia về tăng trưởng kinh tế, lĩnh vực năng lượng (Aus4Growth lĩnh vực năng lượng)” cho thấy quyết tâm biến các tuyên bố chính trị về chuyển dịch xanh thành chương trình hành động cụ thể, có mục tiêu và lộ trình rõ ràng.
Hợp tác năng lượng Việt Nam Australia: từ khung chiến lược đến hành động
Lễ ký kết Thỏa thuận bổ sung giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Australia về dự án Aus4Growth có sự tham gia của Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài và bà Renee Deschamps, Đại biện lâm thời Đại sứ quán Australia tại Việt Nam, cùng đại diện các cơ quan liên quan hai bên. Đây không phải là một nghi lễ ngoại giao mang tính hình thức, mà là bước đi cụ thể hóa các cam kết hợp tác về năng lượng và chuyển dịch xanh trong khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện được thiết lập vào tháng 3/2024. Theo bà Renee Deschamps, việc ký kết và chính thức triển khai dự án là “một dấu mốc quan trọng trong quan hệ hợp tác năng lượng, chuyển hóa các ưu tiên trong khung Đối tác Chiến lược toàn diện giữa hai nước thành các hoạt động thiết thực với các kết quả cụ thể”. Câu nói này cho thấy Australia nhìn nhận hợp tác năng lượng không chỉ là hỗ trợ kỹ thuật, mà là công cụ để gắn kết lợi ích dài hạn với Việt Nam. Ở chiều ngược lại, phát biểu của Thứ trưởng Trương Thanh Hoài nhấn mạnh giá trị của tri thức, kinh nghiệm quốc tế và giải pháp kỹ thuật tiên tiến mà dự án mang lại cho quá trình phát triển thị trường điện cạnh tranh và chuyển dịch năng lượng bền vững tại Việt Nam. Điều đó phản ánh cách Việt Nam chủ động dùng hợp tác quốc tế để rút ngắn khoảng cách về công nghệ và quản trị.
Aus4Growth tập trung vào điều gì trong chuyển dịch xanh?
Dự án Aus4Growth lĩnh vực năng lượng được Chính phủ Australia tài trợ thông qua Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia (DFAT), triển khai trong giai đoạn 2026-2031. Quan trọng hơn con số thời gian là cấu trúc ưu tiên của dự án, cho thấy một cách tiếp cận toàn diện đối với chuyển dịch xanh. Thứ nhất, dự án tập trung thúc đẩy phát triển ngành năng lượng bền vững và phát thải carbon thấp, trong đó có thị trường điện cạnh tranh và năng lượng tái tạo. Đây là tầng “thị trường” – nếu không có cơ chế cạnh tranh minh bạch, năng lượng sạch khó có thể mở rộng quy mô. Thứ hai, dự án hỗ trợ tăng cường phát triển, quản lý và vận hành hệ thống điện hiện đại, ứng dụng công nghệ tiên tiến và chuyển đổi số. Đây là tầng “hạ tầng”, quyết định khả năng hấp thụ nguồn năng lượng tái tạo vào lưới. Thứ ba, Aus4Growth hướng tới phát triển hệ sinh thái ngành điện, nâng cao năng lực và tăng cường chia sẻ thông tin, kinh nghiệm giữa các bên liên quan. Đây là tầng “con người và thể chế”, thường bị xem nhẹ nhưng lại quyết định sự bền vững của chuyển dịch xanh. Cách thiết kế ba tầng này cho thấy dự án không chỉ giải quyết phần ngọn là thêm nguồn điện sạch, mà đi vào gốc rễ của hệ thống.
Tác động thực tế: từ an ninh năng lượng đến lợi ích người dùng
Điểm thuyết phục nhất của Aus4Growth là nó gắn chuyển dịch xanh với lợi ích rất cụ thể: an ninh năng lượng, độ tin cậy cung cấp điện và chi phí hợp lý cho người dùng. Dự án hướng tới hỗ trợ Việt Nam thúc đẩy chuyển dịch năng lượng theo hướng sạch, bền vững, vận hành theo cơ chế thị trường, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, cung cấp điện tin cậy với chi phí hợp lý và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Nói cách khác, hợp tác năng lượng Việt Nam Australia qua Aus4Growth không chỉ phục vụ mục tiêu khí hậu, mà còn nhằm giảm rủi ro mất điện, giảm phụ thuộc vào nguồn năng lượng kém bền vững và tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế ổn định. Australia khẳng định sẽ đồng hành với Việt Nam trong việc phát triển thị trường điện, năng lượng tái tạo, hiện đại hóa lưới điện và tăng cường năng lực cho ngành điện, qua đó xây dựng hệ thống năng lượng an toàn, tin cậy, bền vững và có khả năng chống chịu cao hơn. Nếu được triển khai hiệu quả, người dân và doanh nghiệp sẽ là đối tượng hưởng lợi trực tiếp: nguồn điện ổn định hơn, ít gián đoạn hơn, và hệ thống năng lượng có khả năng thích ứng tốt hơn trước các cú sốc khí hậu và kinh tế.
Bước tiếp theo: phép thử cho năng lực hấp thụ và phối hợp
Ngay sau lễ ký kết, các bên sẽ phối hợp khởi động, triển khai các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật theo những ưu tiên và nhu cầu thực tế của ngành điện Việt Nam. Bộ Công Thương đã giao Cục Điện lực làm Chủ dự án, chịu trách nhiệm chuẩn bị bộ máy, cơ chế quản lý để phối hợp với DFAT, Đại sứ quán Australia và các đối tác. Điều này cho thấy Việt Nam ý thức được rằng thành công của hợp tác không chỉ nằm ở nguồn lực bên ngoài, mà ở khả năng tổ chức và hấp thụ bên trong. Về mặt chiến lược, giai đoạn 2026-2031 sẽ là khoảng thời gian bản lề để kiểm chứng xem hợp tác năng lượng Việt Nam Australia có thực sự tạo ra thay đổi cấu trúc trong ngành điện hay không. Nếu Aus4Growth giúp Việt Nam tiến gần hơn đến hệ thống điện hiện đại, cạnh tranh và phát thải thấp, đây sẽ là mô hình hợp tác đáng tham khảo cho các chương trình chuyển dịch xanh với những đối tác khác. Kết luận, thỏa thuận Aus4Growth là một bước tiến quan trọng, nhưng cũng là phép thử cho cam kết thực thi của cả hai bên. Để hợp tác năng lượng Việt Nam Australia phát huy hết ý nghĩa chiến lược, cần đi tiếp một chặng đường dài từ văn bản ký kết đến những thay đổi đo được trong lưới điện, trong thị trường và trong đời sống người dùng.
