Kéo dài một ngày du lịch bằng trải nghiệm ban đêm
Kinh tế đêm là hệ thống hoạt động văn hóa, ẩm thực, mua sắm, giải trí và dịch vụ diễn ra ngoài giờ ban ngày, giúp điểm đến giữ chân du khách lâu hơn và tạo thêm cơ hội kinh doanh cho cư dân. Với Lào Cai, đây không nên chỉ là việc kéo dài giờ mở cửa; giá trị nằm ở việc biến bản sắc địa phương thành lý do để khách tiếp tục khám phá sau hoàng hôn. Ngày 3-11-2026, UBND tỉnh phê duyệt kế hoạch phát triển kinh tế đêm giai đoạn 2026-2030, sau khi nhìn nhận hoạt động vui chơi, mua sắm và trải nghiệm buổi tối chưa tương xứng với tiềm năng, khiến thời gian lưu trú và mức chi tiêu chưa đạt kỳ vọng. Định hướng đặt văn hóa làm nền tảng, du lịch làm động lực, còn thương mại và dịch vụ là trụ cột. Đây là cách tiếp cận hợp lý: một khu phố sáng đèn chỉ có sức hút lâu dài nếu kể được câu chuyện riêng của nơi đó.
Cảnh quan, văn hóa và cửa ngõ biên giới tạo lợi thế
Lào Cai có những điều kiện hiếm khi hội tụ ở một điểm đến: cảnh quan núi rừng đa dạng, khí hậu vùng cao mát mẻ, nhiều cộng đồng dân tộc với di sản, lễ hội, nghệ thuật dân gian và ẩm thực riêng, cùng vị trí trên hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, là cửa ngõ giao thương giữa Việt Nam và Trung Quốc. Nghỉ dưỡng, sinh thái và du lịch cộng đồng cũng tạo nền để phát triển sản phẩm ban đêm thay vì chỉ dựa vào hoạt động mua sắm. Các lợi thế này cần được kết nối thành trải nghiệm có chủ đích. Trong du lịch Sa Pa, không gian “Âm nhạc và Sương” có thể kết hợp phố đi bộ, biểu diễn trực tiếp, trải nghiệm văn hóa dân tộc với tắm lá thuốc và spa. Ở khu vực thành phố Lào Cai, chợ, phố thương mại, ẩm thực và không gian ven sông có thể bổ sung cho sức hút giao thương biên giới. Thành công sẽ tùy thuộc vào việc những hoạt động ấy có giữ được nét địa phương hay biến thành dịch vụ na ná nhau.
Mỗi điểm đến cần một lý do riêng để thức khuya
Một mô hình áp dụng đồng loạt khó phát huy hết khác biệt giữa các địa bàn. Với du lịch Bắc Hà, chợ đêm vùng cao dự kiến tổ chức thường xuyên vào cuối tuần, kết hợp tái hiện tri thức dân gian, tiếng khèn Mông, thêu thổ cẩm và giới thiệu sản phẩm OCOP. Đây là hướng đi có chiều sâu hơn một dãy quầy hàng, miễn là người làm nghề và cộng đồng địa phương được tham gia thực chất. Du lịch Y Tý lại phù hợp với trải nghiệm thiên nhiên, săn mây đêm, cắm trại, nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe. Sa Pa có thể dựa vào biểu diễn và dịch vụ chăm sóc sức khỏe; Lào Cai gắn với mua sắm, ẩm thực và giao thương; Bắc Hà lấy chợ phiên và văn hóa làm điểm nhấn. Tỉnh dự kiến thí điểm ở các phường Sa Pa, Lào Cai, Yên Bái, Nghĩa Lộ và xã Bắc Hà; Y Tý cùng một số địa bàn khác nằm trong hướng mở rộng tiếp theo. Mạng lưới chỉ có ý nghĩa khi mỗi nơi có sản phẩm đủ riêng để khách muốn đi tiếp.
Cơ hội tăng trưởng đi kèm bài toán thực thi
Mục tiêu đến năm 2030 là đón khoảng 15 triệu lượt khách, gồm 11,5 triệu khách trong nước và 3,5 triệu khách quốc tế, với thời gian lưu trú bình quân khoảng 2-3 ngày; kinh tế đêm được kỳ vọng đóng góp 15-20% tổng doanh thu du lịch và dịch vụ của tỉnh. Tỉnh cũng đặt mục tiêu hình thành 5-7 khu kinh tế đêm, phát triển 2-3 sản phẩm du lịch đêm đặc trưng cấp tỉnh và từng bước kéo dài thời gian hoạt động tới 24 giờ ở những nơi đủ điều kiện. Để biến chỉ tiêu thành thu nhập cho người dân, kế hoạch cần ưu tiên hạ tầng phù hợp, quản lý trật tự và môi trường, đồng thời tạo cơ hội để hộ kinh doanh, nghệ nhân và nhà sản xuất địa phương bán hàng, từ sản phẩm OCOP đến nông sản và hàng thủ công. Năm 2026, tỉnh dự kiến rà soát địa điểm, chuẩn bị hạ tầng và cơ chế huy động nguồn lực; giai đoạn 2027-2030 sẽ đầu tư các phố đi bộ, chợ đêm và tổ hợp dịch vụ tại vị trí trọng điểm. Kinh tế đêm Lào Cai có thể mở rộng dư địa tăng trưởng, nhưng thước đo quan trọng nhất vẫn là trải nghiệm đáng nhớ và sinh kế bền vững.
