Không chỉ kéo dài giờ mở cửa
Kinh tế đêm là hệ thống hoạt động dịch vụ, giải trí, văn hóa và du lịch diễn ra vào buổi tối, được thiết kế để tạo trải nghiệm riêng, kéo dài thời gian lưu trú và tăng cơ hội chi tiêu cho khách. Với Lào Cai, điều đáng chú ý không phải là có thêm vài điểm sáng đèn, mà là tham vọng biến buổi tối thành một phần có giá trị của chuyến đi. UBND tỉnh đã phê duyệt Đề án phát triển kinh tế ban đêm giai đoạn 2026-2030, hướng tới khai thác đồng thời du lịch, thương mại, dịch vụ và bản sắc các dân tộc. Đề án dự kiến huy động khoảng 4.820 tỉ đồng, gồm 454,2 tỉ đồng vốn ngân sách nhà nước và 4.365,8 tỉ đồng vốn ngoài ngân sách. Quy mô vốn lớn tạo kỳ vọng, nhưng thành công sẽ phụ thuộc vào việc mỗi không gian có lý do đủ hấp dẫn để khách ở lại, trải nghiệm và quay lại.
Từ chợ đêm đến tour khám phá
Danh mục dự kiến cho thấy kinh tế đêm Lào Cai được tính rộng hơn mua sắm: có biểu diễn văn hóa, giải trí, chăm sóc sức khỏe, tham quan và ăn uống. Du khách có thể bắt gặp chợ đêm, phố đi bộ kết hợp thương mại, khu phố OCOP, phố đặc sản và không gian trải nghiệm nghề thủ công. Riêng chợ đêm Lào Cai có thể gắn với lợi thế thương mại biên giới, ẩm thực và tuyến phố ven sông Hồng; Bắc Hà hướng tới phiên chợ đêm vùng cao, còn Sa Pa có thể kết hợp âm nhạc, phố đi bộ và nghệ thuật trình diễn. Phần hấp dẫn nhất sẽ là những hành trình có nội dung cụ thể: tour khám phá Sa Pa về đêm, săn mây đêm và đón bình minh ở Y Tý, trải nghiệm văn hóa Bắc Hà hay chợ đêm biên giới. Đây là khác biệt giữa một nơi mở cửa muộn và một điểm đến có trải nghiệm đáng nhớ.
Văn hóa bản địa phải là phần cốt lõi
Nghệ thuật dân tộc và ẩm thực vùng cao có thể tạo nên dấu ấn mà một phố thương mại thông thường khó có được. Đề án dự kiến xây dựng chương trình “Sắc màu Tây Bắc về đêm”, với các buổi diễn thường xuyên của nghệ nhân H’Mông, Dao, Tày, Giáy, Hà Nhì và Nùng. Ở Bắc Hà, trình diễn khèn Mông, thêu thổ cẩm và giới thiệu sản phẩm địa phương có thể trở thành một trải nghiệm liền mạch thay vì những tiết mục rời rạc. Với ẩm thực, định hướng gồm phố ăn uống, chợ ẩm thực dân tộc, lễ hội thắng cố và Tuần lễ ẩm thực Tây Bắc; khách còn có thể thử chế biến món truyền thống, thưởng trà, rượu và đặc sản. Muốn những hoạt động ấy tạo thu nhập bền vững, người dân và nghệ nhân cần được tham gia định hình sản phẩm, hưởng lợi trực tiếp và giữ quyền kể câu chuyện văn hóa của mình.
Thước đo thật sự là trải nghiệm và sinh kế
Lào Cai đặt mục tiêu hình thành 5-7 không gian kinh tế ban đêm và 2-3 sản phẩm du lịch đêm đặc trưng cấp tỉnh đến năm 2030. Lộ trình dự kiến rà soát địa điểm, hoàn thiện quy chế và chuẩn bị nguồn lực trong năm 2026; thí điểm tại Yên Bái, Sa Pa, Lào Cai, Nghĩa Lộ và Bắc Hà năm 2027, rồi mở rộng trong giai đoạn 2028-2030. Tỉnh cũng hướng tới đón khoảng 15 triệu lượt khách vào năm 2030, với thời gian lưu trú bình quân 2-3 ngày. Các con số ấy chỉ có ý nghĩa nếu khách tìm được lịch biểu diễn, giá dịch vụ, phương tiện đi lại và cách đặt chỗ thuận tiện; bản đồ điểm đến ban đêm cùng thông tin đa ngôn ngữ sẽ giúp chuyến đi dễ lên kế hoạch hơn. Kế hoạch có thể mở thêm cơ hội cho nghệ nhân, đội văn nghệ cộng đồng, hộ kinh doanh và doanh nghiệp du lịch. Kết luận: khoản đầu tư lớn chỉ đáng giá khi đêm Lào Cai vừa có sức hút với du khách, vừa đem lại sinh kế và giữ được bản sắc địa phương.
