APEC 2027 Phú Quốc: Cú hích hạ tầng nhưng phải là cú hích xanh
APEC 2027 Phú Quốc là quá trình chuẩn bị hạ tầng hội nghị, giao thông và đô thị nhằm phục vụ Tuần lễ Cấp cao, đồng thời dùng cú hích sự kiện này để tái cấu trúc mô hình phát triển đảo ngọc theo hướng chuyển đổi xanh, tiết kiệm tài nguyên và giảm áp lực lên môi trường, hướng tới một điểm đến quốc tế hiện đại nhưng không đánh đổi hệ sinh thái và chất lượng sống của cộng đồng cư dân. Đây không phải câu chuyện dựng thêm vài công trình hội nghị rồi… để đó, mà là phép thử xem Phú Quốc có dám chuyển mình từ tư duy mở rộng nhanh sang tư duy phát triển bền vững.
Việc được lựa chọn đăng cai Tuần lễ Cấp cao APEC đang đưa Phú Quốc vào giai đoạn tăng tốc phát triển hạ tầng và dịch vụ để đáp ứng một sự kiện quốc tế quy mô lớn. Đồng thời, quá trình chuẩn bị lại đặt ra yêu cầu vượt lên trên câu chuyện hoàn thành công trình: đó là cơ hội tái cấu trúc phương thức phát triển theo hướng xanh hơn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm áp lực lên môi trường đảo. Nói cách khác, APEC là điểm bùng phát, nhưng đích đến phải là một Phú Quốc vận hành hạ tầng Phú Quốc bền vững, không bị trói vào nhịp tăng trưởng nóng.
Những công trình hội nghị mang tham vọng biểu tượng toàn cầu
Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC cùng nhà biểu diễn đa năng đang là trái tim của câu chuyện APEC 2027 Phú Quốc. Đây là các công trình hội nghị mang tham vọng vượt xa chuẩn "đủ dùng", hướng tới đẳng cấp biểu tượng, cả về kỹ thuật lẫn ngôn ngữ kiến trúc. Phần khung và mái Trung tâm Hội nghị với tổng diện tích sàn hơn 153.000 m² đã khép kín, còn kết cấu bê tông cốt thép của nhà biểu diễn hơn 4.000 chỗ đã đạt gần 100%. Đây là tiến độ xây dựng cho thấy Phú Quốc đang chạy nước rút, nhưng cũng đặt câu hỏi: sau sự kiện, các công trình này sẽ gắn với đời sống văn hóa, du lịch thường ngày như thế nào?
Theo đơn vị tư vấn thiết kế, hai công trình biểu tượng này được định hình như những công trình công cộng có tính năng chưa từng có, nằm trong nhóm tiên tiến nhất thế giới về công nghệ, hiệu suất và khả năng thích ứng môi trường. Ngôn ngữ kiến trúc của cả hai tôn vinh truyền thuyết Lạc Long Quân – Âu Cơ, trong đó Trung tâm Hội nghị và Triển lãm gợi hình Mẹ Âu Cơ – biểu tượng cân bằng giữa đất và biển, còn nhà biểu diễn đa năng được lấy cảm hứng từ hình ảnh Cha Rồng Lạc Long Quân với khối tròn giàu năng lượng. Sự kết hợp giữa hệ dàn không cột vượt nhịp 81m, lớp vỏ khí động học hiệu suất cao và các giải pháp điều tiết môi trường thụ động cho thấy một cách tiếp cận: biểu tượng không tách rời tính bền vững.
Sân bay, tàu điện nhẹ và đại lộ: hạ tầng Phú Quốc bước vào giai đoạn nước rút
Song song các công trình hội nghị, toàn bộ hệ thống hạ tầng Phú Quốc đang được nâng cấp để "gánh" vai trò trung tâm APEC. Mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc đã đi vào giai đoạn hoàn thiện mặt ngoài nhà ga T2, ga VIP; nhiều đoạn đường tỉnh ĐT.975 – trục Bắc–Nam huyết mạch – đã hoàn thành và phủ xanh dải phân cách. Tuyến tàu điện nhẹ đô thị (LRT) dài gần 17,6 km bắt đầu lắp ray sau khoảng tám tháng khởi công, trên cả ba đoạn trên cao, mặt đất và đi ngầm. Theo kế hoạch, dự án mở rộng sân bay sẽ hoàn thiện và vận hành từ tháng 4/2027, nâng công suất lên khoảng 20–24 triệu lượt khách mỗi năm đến 2030, còn LRT sẽ chạy thử vào tháng 6/2027 và khai thác thương mại từ tháng 8/2027.
Công trường LRT Phú Quốc thi công ba ca liên tục với gần 600 kỹ sư, công nhân, và cứ sau khi trời mưa, nhiều công nhân lại trở lại làm việc để kịp tiến độ. Đây là hình ảnh điển hình của một đảo ngọc đang "tăng tốc" nhưng cũng phải đối diện áp lực về chi phí, vật liệu, nhân lực. Khi hoàn thành, thời gian di chuyển từ sân bay Phú Quốc đến Nam đảo và Trung tâm Hội nghị APEC sẽ còn khoảng 20 phút. Đây là thay đổi rất cụ thể với du khách và người dân: không phải chờ đợi giữa những cung đường ùn tắc, mà được hưởng lợi từ một mạng lưới giao thông hiện đại gắn với công trình hội nghị. Câu hỏi còn lại là: năng lực vận hành có theo kịp tốc độ xây dựng?
Chuyển đổi xanh: hạ tầng mềm quyết định chất lượng tăng trưởng
Nếu chỉ nhìn vào tiến độ xây dựng, câu chuyện APEC 2027 Phú Quốc có thể dễ bị hiểu lầm là một cuộc chạy đua bê tông cốt thép. Nhưng chính quyền địa phương đã đặt chuyển đổi xanh vào trung tâm quy hoạch hạ tầng và không gian kinh tế của đảo. Định hướng này yêu cầu các dự án giao thông, cấp nước, thoát nước, xử lý nước thải, chỉnh trang đô thị, hạ tầng số và công trình hội nghị được thiết kế theo tiêu chuẩn xanh để tạo tác động vượt khỏi phạm vi sự kiện. Đáng chú ý, lộ trình chuyển đổi xanh được xác định theo ba giai đoạn, trong đó giai đoạn 2026–2027 là thời kỳ tăng tốc để phục vụ APEC. Nói thẳng, chuyển đổi xanh ở đây không phải là vài hàng cây hay khẩu hiệu, mà được xem như "hạ tầng mềm" của tăng trưởng.
Chương trình chuyển đổi xanh Phú Quốc chú trọng chuyển đổi phương tiện giao thông xanh, phát triển năng lượng tái tạo, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và đa dạng sinh học, phân loại rác tại nguồn, hình thành nguồn nhân lực xanh và dùng dữ liệu để đo lường, báo cáo, thẩm tra quá trình giảm phát thải. APEC 2027 đang tạo cú hích để Phú Quốc tăng tốc chuyển đổi xanh từ giao thông, năng lượng đến bảo tồn hệ sinh thái, hài hòa giữa phát triển hạ tầng, tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường. Một điểm đến quốc tế không thể được đánh giá chỉ bằng số lượng công trình hiện đại, mà còn bằng khả năng kiểm soát chất thải, sử dụng tài nguyên tiết kiệm, bảo tồn thiên nhiên và tạo ra môi trường sống chất lượng cho cộng đồng. Đó mới là thước đo dài hạn của hạ tầng Phú Quốc.
Cân bằng giữa tốc độ, kinh tế và môi trường: phép thử sau APEC
Tăng trưởng du lịch của Phú Quốc thời gian qua cho thấy sức hút của đảo ngọc, nhưng cũng dự báo áp lực nếu chỉ tập trung vào mở rộng hạ tầng cứng. Trong bảy tháng năm 2026, Phú Quốc đón hơn 6,8 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế vượt 1,5 triệu lượt, tăng hơn 53% so với cùng kỳ năm trước. Ở chiều ngược lại, áp lực về rác thải, nước thải, nước sạch và tài nguyên đất, nước, rừng sẽ ngày càng lớn nếu tốc độ phát triển kinh tế không đi cùng năng lực quản trị môi trường. Cân bằng giữa tiến độ xây dựng, tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường vì thế không phải khẩu hiệu mà là yêu cầu sống còn: nếu bỏ quên một trụ, toàn bộ cấu trúc tăng trưởng có nguy cơ gãy.
Đó cũng là lý do APEC 2027 cần được nhìn như vạch xuất phát cho một phương thức quản trị mới, thay vì đích đến. Khi đó, dấu ấn APEC không chỉ nằm ở những công trình mới, mà còn ở một phương thức quản trị mới: phát triển nhanh nhưng phải xanh, tăng trưởng nhưng không đánh đổi tài nguyên và môi trường. Thực tế, việc chuẩn bị điều kiện phục vụ APEC đang đặt Phú Quốc trước yêu cầu lớn hơn nhiều so với chuyện kịp tiến độ xây dựng. Đó là yêu cầu dùng sự kiện này để chứng minh rằng đảo ngọc có thể đi con đường khác với nhiều điểm đến du lịch: tăng tốc mà không trượt vào vòng xoáy phá rừng, mất biển, ngập rác. Nếu làm được, APEC sẽ không chỉ là tuần lễ cấp cao, mà là bước ngoặt chiến lược cho tương lai Phú Quốc.
