Tỷ lệ cao chưa đồng nghĩa đã phủ kín
Khám sức khỏe học sinh là hoạt động kiểm tra, ghi nhận tình trạng thể chất và sàng lọc vấn đề sức khỏe để gia đình, nhà trường và nhân viên y tế có thể theo dõi, can thiệp phù hợp. Tại TP.HCM, chính sách khám sức khỏe định kỳ miễn phí từ năm học 2026–2027 đã đưa phần lớn học sinh vào đợt kiểm tra, nhưng hơn 57.600 em vẫn còn ngoài danh sách đã khám. Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết 2.727 trong 2.841 cơ sở giáo dục đã tổ chức khám, đạt 95,9%; số học sinh được kiểm tra là 2.230.766 trên tổng số 2.288.455, tương đương 97,48%. Con số gần 98% là tín hiệu đáng ghi nhận, song không nên khiến phần còn thiếu bị xem nhẹ: mỗi em chưa được khám đều có thể bỏ lỡ cơ hội phát hiện sớm.
Phần lớn học sinh chưa được kiểm tra do vắng mặt, nghỉ học hoặc vướng lý do khác đúng ngày trường tổ chức. Đây là điểm yếu có thể xử lý nếu khâu theo dõi sau buổi khám được xem trọng như chính buổi khám. Kế hoạch của thành phố đặt mục tiêu hoàn tất đợt cao điểm trước ngày 30/10. Giáo viên chủ nhiệm được yêu cầu thông báo trực tiếp cho phụ huynh qua sổ liên lạc điện tử, nhóm lớp hoặc điện thoại; trường có nhiều em bỏ lỡ cần phối hợp cơ sở y tế để tổ chức khám bổ sung ngay tại trường, giảm việc đi lại cho gia đình.
Một buổi khám đầu năm cần nối tiếp bằng theo dõi
Tại Trường Tiểu học Nghi Xuân – Phân hiệu 2, nhà trường phối hợp với Trạm Y tế xã Nghi Xuân tổ chức khám sức khỏe định kỳ vào sáng 24/9. Hoạt động khám sức khỏe đầu năm giúp nhân viên y tế ghi nhận tình trạng của học sinh, còn nhà trường có thêm căn cứ để trao đổi với phụ huynh về những điểm cần quan tâm. Giá trị của buổi khám không nằm ở việc hoàn tất một thủ tục, mà ở khả năng biến thông tin sức khỏe thành hành động: gia đình đưa trẻ đi kiểm tra, tư vấn hoặc điều trị khi có khuyến nghị.
Cách làm này cho thấy y tế học đường hiệu quả phải có sự phối hợp liên tục giữa gia đình, trường học và trạm y tế. Một đợt khám tập trung tạo cơ hội phát hiện vấn đề, nhưng theo dõi sau đó mới quyết định học sinh có được hỗ trợ đúng lúc hay không. Vì thế, các trường cần lưu ý cả học sinh vắng buổi khám, thông báo rõ cho người chăm sóc và hướng dẫn bước tiếp theo nếu có dấu hiệu cần kiểm tra chuyên sâu. Đây cũng là cách thu hẹp khoảng cách giữa tỷ lệ tổ chức khám cao và mục tiêu không để em nào bị bỏ sót.
Nghi Xuân cho thấy khám rộng cần đi cùng sàng lọc cụ thể
Trong những ngày đầu năm học 2026–2027, Trạm Y tế xã Nghi Xuân phối hợp các trường khám tổng quát cho 7.933 học sinh ở bậc mầm non, tiểu học, THCS, THPT và trung tâm dạy nghề. Nội dung được điều chỉnh theo lứa tuổi: trẻ mầm non được đánh giá tăng trưởng, dinh dưỡng, thị giác, thính giác và phát triển; học sinh lớn hơn được sàng lọc các vấn đề thường gặp như tật khúc xạ, sâu răng, tư thế học và dấu hiệu bất thường ở cột sống. Với học sinh THCS, chương trình còn chú ý sức khỏe tâm lý.
Kết quả cho thấy khám sức khỏe học sinh có ích nhất khi không dừng ở việc đếm số lượt: 2.499 em được tư vấn, 879 em được đề nghị khám chuyên khoa và 2 em được chuyển đến cơ sở khám, chữa bệnh. Những con số ấy nhấn mạnh rằng phát hiện sớm chỉ là bước đầu; gia đình cần tiếp nhận tư vấn và đưa trẻ đi khám tiếp khi được khuyến nghị. So với việc tổ chức khám đầu năm tại một trường, quy mô toàn xã cho thấy khả năng phối hợp rộng hơn, nhưng cả hai mô hình đều cần khâu theo dõi sau sàng lọc.
Lấp phần còn thiếu mới là thước đo hoàn thành
TP.HCM đã triển khai một chương trình có độ bao phủ lớn, còn Nghi Xuân cho thấy việc khám đầu năm có thể kết hợp sàng lọc theo cấp học và chuyển tiếp sang tư vấn. Hai bối cảnh khác nhau nhưng cùng chỉ ra một nguyên tắc: kết quả không nên chỉ được đo bằng số trường tổ chức khám hoặc tỷ lệ học sinh đã tham gia. Với hơn 57.600 em chưa được kiểm tra tại TP.HCM, việc rà soát theo lớp, liên hệ gia đình và bố trí khám bù cần được thực hiện đến cùng. Chính sách miễn phí chỉ phát huy giá trị khi học sinh vắng buổi đầu vẫn có con đường tiếp cận dịch vụ.
Khám sức khỏe định kỳ không thay thế việc chăm sóc thường ngày, nhưng tạo nền tảng để phát hiện sớm và quản lý vấn đề sức khỏe trong suốt năm học. Kết luận cần rõ ràng: một chiến dịch chỉ thật sự hoàn tất khi nhóm học sinh còn thiếu được tìm lại, khám bổ sung và hướng dẫn theo dõi cụ thể. Đó mới là thước đo thiết thực cho chất lượng y tế học đường.
