Đà Nẵng và Đồng Tháp dẫn đầu làn sóng mở rộng khu công nghiệp

Làn sóng mở rộng khu công nghiệp: Tín hiệu dịch chuyển không gian sản xuất

Làn sóng mở rộng khu công nghiệp tại Đà Nẵng và Đồng Tháp phản ánh chiến lược dịch chuyển không gian sản xuất khỏi các trung tâm quá tải, thông qua đầu tư hạ tầng công nghiệp mới, quy mô hàng trăm hecta và hàng nghìn tỷ đồng, nhằm tạo quỹ đất công nghiệp phân tán, thu hút doanh nghiệp trong nước lẫn FDI, đồng thời tái cấu trúc kinh tế địa phương theo hướng công nghiệp hóa gắn với logistics và chuỗi cung ứng khu vực. Hai địa phương này không đi theo mô hình một siêu khu công nghiệp tập trung, mà chọn phát triển mạng lưới khu công nghiệp phân tán, nối kết với các trục giao thông chiến lược, đây là cách tiếp cận mang tính chủ động trước áp lực hạ tầng và môi trường.

Khu công nghiệp Đà Nẵng: Tam Thăng mở rộng 2 – bước đi chiến lược từ quỹ đất hạn chế

Điểm đáng chú ý đầu tiên là sự chủ động của Đà Nẵng trong mở rộng khu công nghiệp Tam Thăng 2, khi quỹ đất hiện hữu đã được khai thác với tỷ lệ khá cao. Ngày 13/8, UBND TP Đà Nẵng quyết định cho Công ty Cổ phần Capella Quảng Nam thuê hơn 30,2ha đất để thực hiện dự án khu công nghiệp Tam Thăng mở rộng 2 tại xã Thăng Trường. Dự án có quy mô khoảng 110,7ha với tổng vốn đầu tư 550 tỷ đồng. Tiến độ xây dựng dự kiến kéo dài 48 tháng kể từ thời điểm được Nhà nước bàn giao đất, giai đoạn đầu tập trung bồi thường, giải phóng mặt bằng và xây dựng trên khoảng 30ha từ quý II/2026 đến quý II/2027. Việc sớm bổ sung quỹ đất cho khu công nghiệp Đà Nẵng này cho thấy chính quyền không chờ đến khi Tam Thăng 2 bão hòa mới hành động, mà đi trước một bước để bảo đảm dòng dự án không bị ngắt quãng.

Hướng mở rộng của Tam Thăng mở rộng 2 cũng là câu trả lời cho bài toán hạ tầng công nghiệp Đà Nẵng: không xây mới ở vị trí hoàn toàn tách biệt, mà tạo cụm liên hoàn với Tam Thăng 2 và Tam Thăng mở rộng hiện hữu. Mục tiêu của dự án là đầu tư hệ thống hạ tầng giao thông, cấp điện, cấp nước, thoát nước, phòng cháy chữa cháy, thông tin liên lạc và các công trình kỹ thuật để tạo thêm quỹ đất công nghiệp, thu hút nhà đầu tư thứ cấp. Cách đi này giúp giảm chi phí hạ tầng trên mỗi đơn vị diện tích vì tận dụng kết nối sẵn có, đồng thời tăng sức hút đối với doanh nghiệp ngoại vốn ưa chuộng các cụm khu công nghiệp có mật độ nhà máy đủ lớn. Một câu nói có thể trích dẫn ở đây là: "Khu công nghiệp Tam Thăng 2 đã thu hút 15 doanh nghiệp thuê đất với tổng vốn đầu tư khoảng 3.111 tỷ đồng; trong đó 7 doanh nghiệp đã hoạt động, tạo việc làm cho hơn 1.200 lao động". Điều đó cho thấy nhu cầu thực tế đang đòi hỏi không gian mở rộng.

Khu công nghiệp Đồng Tháp: Tân Phước 1 và chiến lược mở rộng mạnh tay

So với khu công nghiệp Đà Nẵng, Đồng Tháp đang chọn chiến lược mở rộng khu công nghiệp với bước nhảy quy mô lớn hơn đáng kể. Ngày 10/8, UBND xã Tân Phước 3 triển khai quyết định cho Công ty Cổ phần IDICO Tiền Giang thuê hơn 3,437 triệu m2 đất để thực hiện khu công nghiệp Tân Phước 1. Dự án có tổng diện tích 470ha, tổng vốn đầu tư hơn 5.936 tỷ đồng, triển khai thành hai giai đoạn. Công tác giải phóng mặt bằng giai đoạn 1 đã đạt khoảng 97,5%, tức khoảng 360ha đất đã được bàn giao sơ bộ để nhà đầu tư chuẩn bị xây dựng hạ tầng. Theo kế hoạch của chủ đầu tư, tháng 9/2026 dự án sẽ động thổ hạ tầng kỹ thuật, và dự kiến bắt đầu thu hút nhà đầu tư thứ cấp từ quý 1/2027. Nhịp triển khai này cho thấy Đồng Tháp muốn rút ngắn khoảng cách thời gian giữa đầu tư hạ tầng công nghiệp và đưa đất vào khai thác, tránh tình trạng quỹ đất treo.

Tân Phước 1 không phải một dự án riêng lẻ, mà nằm trong bức tranh phát triển khu công nghiệp Đồng Tháp giai đoạn 2026–2030, với kế hoạch hình thành 18 khu công nghiệp mới tổng diện tích gần 4.913ha. Đồng Tháp hiện có 6 khu công nghiệp đang hoạt động với tổng diện tích quy hoạch khoảng 1.070ha, đã thu hút 182 dự án trong nước và FDI với tổng vốn đầu tư hơn 90.800 tỷ đồng. Việc bổ sung Tân Phước 1 với 362,8ha dành cho nhà máy, xí nghiệp và kho cảng, hơn 50ha cây xanh, khoảng 47,57ha giao thông nội bộ và bãi xe cho thấy định hướng xây dựng một khu công nghiệp Đồng Tháp vừa có năng lực sản xuất, vừa chú trọng cân bằng không gian xanh và logistics. Câu trích dẫn rõ ràng là: "Theo kế hoạch phát triển khu công nghiệp giai đoạn 2026-2030 được cập nhật đầu tháng 7, Đồng Tháp dự kiến hình thành 18 khu công nghiệp mới với tổng diện tích gần 4.913ha". Đây là con số cho thấy tham vọng công nghiệp hóa mạnh mẽ.

Đà Nẵng – Đồng Tháp: Hai cách tiếp cận khác nhau cùng hướng tới phát triển khu công nghiệp phân tán

Nếu chỉ nhìn vào con số, dễ thấy Đồng Tháp chi tiêu mạnh tay hơn: Tân Phước 1 rộng 470ha, với vốn hơn 5.936 tỷ đồng, trong khi Tam Thăng mở rộng 2 ở Đà Nẵng diện tích 110,7ha, vốn 550 tỷ đồng. Tuy nhiên, sự khác biệt này phản ánh hai mô hình: Đà Nẵng dùng mở rộng khu công nghiệp để gia cố cụm sản xuất hiện hữu trong không gian giới hạn, còn Đồng Tháp dùng dự án quy mô lớn làm hạt nhân cho một chuỗi khu công nghiệp mới tại Tân Phước, nơi quy hoạch còn hàng loạt dự án tiếp theo như Tân Phước 2–10 theo từng lộ trình đầu tư. Điểm chung là cả hai đều đặt trọng tâm vào đầu tư hạ tầng công nghiệp: Tam Thăng mở rộng 2 tập trung hệ thống giao thông, điện, nước, PCCC và hạ tầng kỹ thuật; Tân Phước 1 song song triển khai nhà máy xử lý nước thải, nhà điều hành, trạm biến áp 110kV và nhà máy nước sạch ngay sau lễ động thổ.

Về mặt chiến lược, đây là bước chuyển từ tư duy "khu công nghiệp tập trung" sang "mạng lưới khu công nghiệp phân tán" gắn với các hành lang giao thông: Tam Thăng nằm trong không gian mở rộng của Khu kinh tế mở Chu Lai với mục tiêu đưa thêm ít nhất 5 khu công nghiệp vào hoạt động giai đoạn 2026–2030 và nâng tỷ lệ lấp đầy bình quân lên khoảng 70% vào năm 2030; Tân Phước 1 được đặt trên hành lang kết nối TP.HCM với Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời quy hoạch cảng thủy nội địa để kết hợp vận tải đường bộ và đường thủy. Cả hai mô hình này, nếu triển khai nhất quán, sẽ giúp giảm áp lực lên các khu công nghiệp quá tải, đồng thời tạo ra thế cạnh tranh mới giữa các địa phương dựa trên chất lượng hạ tầng và khả năng kết nối chuỗi cung ứng hơn là chỉ dựa vào ưu đãi.

Kết luận: Cửa sổ cơ hội cho địa phương, bài toán thách thức về chất lượng hạ tầng

Nhìn từ hai dự án Tam Thăng mở rộng 2 và Tân Phước 1, có thể thấy Đà Nẵng và Đồng Tháp đang chủ động tạo quỹ đất công nghiệp mới thông qua mở rộng khu công nghiệp và phát triển khu công nghiệp theo hướng phân tán thay vì dồn sức vào một điểm duy nhất. Một bên đặt cược vào việc gia cố cụm khu công nghiệp Đà Nẵng hiện hữu để duy trì đà thu hút doanh nghiệp ngoại đã hình thành, một bên mở ra cả một hành lang công nghiệp – logistics mới với kế hoạch thêm 18 khu công nghiệp. Tuy vậy, thách thức nằm ở chất lượng hạ tầng thực tế: nếu hệ thống giao thông, điện, nước, xử lý nước thải, PCCC không đạt tiêu chuẩn, sức hấp dẫn sẽ suy giảm dù diện tích và vốn đầu tư lớn đến đâu. Lợi thế của hai địa phương là họ đã đặt đầu tư hạ tầng công nghiệp vào trung tâm của từng dự án; bước tiếp theo phải là giám sát thực thi và bảo đảm tiến độ để không bỏ lỡ chu kỳ đầu tư mới trong 18 tháng tới.