Thi hai môn: thay đổi cách tuyển sinh, không hạ thấp mục tiêu học tập
Thi vào lớp 10 bằng hai môn là phương án tuyển sinh trong đó thí sinh dự thi Toán và Ngữ văn thay vì phải ôn nhiều môn, nhằm giảm gánh nặng kỳ thi mà vẫn kiểm tra những năng lực học tập nền tảng. Ngày 28/10, ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông thuộc Bộ GD&ĐT, giải thích đề xuất tổ chức kỳ thi vào lớp 10 công lập chỉ với hai môn này. Theo dự thảo, bài Ngữ văn kéo dài 120 phút, còn bài Toán 90 hoặc 120 phút; nội dung không vượt yêu cầu cần đạt của chương trình trung học cơ sở. Đây là hướng điều chỉnh đáng chú ý, nhưng không nên hiểu việc giảm số môn là thu hẹp mục tiêu giáo dục. Ý nghĩa của đề xuất nằm ở chỗ tách việc tuyển chọn khỏi cuộc chạy đua ôn thi dàn trải, để học sinh có thêm thời gian củng cố kiến thức nền và chuẩn bị chủ động hơn.
Giảm áp lực thi lớp 10 khi cơ hội vào trung học phổ thông mở rộng
Lý do thúc đẩy phương án thi hai môn gắn với xu hướng ngày càng nhiều học sinh sau lớp 9 tiếp tục học lớp 10. Theo ông Thái Văn Tài, tỷ lệ này tăng từ 75% lên hơn 80% trong năm qua; một số địa phương đã đạt 95%, thậm chí 97%, và dự kiến còn tăng khi mục tiêu phổ cập trung học được đẩy mạnh. Khi số học sinh phải cạnh tranh qua kỳ thi tuyển sinh có thể giảm, việc duy trì quá nhiều môn thi dễ tạo áp lực không tương xứng với nhu cầu tuyển chọn. Kỳ thi lớp 10 vốn có tính cạnh tranh cao, gây sức ép cho cả phụ huynh lẫn học sinh. Giảm môn thi vì thế có thể giúp các em dành thời gian củng cố kiến thức căn bản thay vì phân tán sức học. Quan trọng hơn, Bộ nêu nguyên tắc không dùng kỳ thi để tước đi cơ hội học tập, qua đó đặt quyền được tiếp tục học lên trên mục tiêu loại trừ bằng điểm số.
Thu hẹp môn thi nhưng vẫn cần nhìn nhận năng lực toàn diện
Giảm số môn thi không đồng nghĩa xem nhẹ những lĩnh vực không xuất hiện trong đề. Bộ GD&ĐT lưu ý rằng việc ấn định môn thi có thể khiến học sinh dồn sức vào các môn được chọn, ảnh hưởng đến quá trình nhận diện sở trường và lựa chọn nghề nghiệp sau này. Mục tiêu của phương án Toán và Ngữ văn là giữ nền tảng đánh giá chung, đồng thời tránh biến kỳ thi thành đích đến của việc học; học sinh vẫn cần được giáo dục toàn diện. Dự thảo quy định địa phương có thể tuyển sinh bằng xét học bạ, thi tuyển hoặc kết hợp hai hình thức, căn cứ điều kiện và nhu cầu thực tế. Vì vậy, hiệu quả giảm áp lực thi lớp 10 sẽ phụ thuộc cả cách triển khai, tính công bằng và kiểm soát chất lượng, chứ không chỉ nằm ở số môn. Bộ đăng dự thảo thông tư ngày 23/10 và lấy ý kiến đến hết ngày 1/11/2026. Đây là cơ hội để địa phương chọn cách tuyển sinh phù hợp, miễn sao giảm căng thẳng mà không làm mất cơ hội học tập.
