Ảnh báo chí Hà Nội: Không chỉ là ký ức, mà là nhịp sống đang chuyển động
Cuộc thi và triển lãm ảnh báo chí “Hà Nội và những nẻo đường đất nước” là hoạt động nhiếp ảnh báo chí quy mô toàn quốc, quy tụ hội viên Câu lạc bộ Ảnh báo chí để ghi lại nhịp sống Thủ đô, những nẻo đường từ miền núi đến đô thị, từ cánh đồng đến nhà máy, qua đó phản ánh chân thực đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội của Việt Nam bằng ngôn ngữ hình ảnh giàu cảm xúc. Điều đáng nói là sự kiện này không chỉ mang tính kỷ niệm mà còn là tuyên ngôn về vai trò của ảnh báo chí Hà Nội trong đời sống công chúng. Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, việc chọn Không gian văn hóa hồ Gươm làm địa điểm tổ chức cho thấy tham vọng đưa ảnh báo chí ra khỏi khuôn khổ hội trường, hòa vào dòng người và không khí phố cổ. Thay vì những khuôn hình “đẹp cho có”, các tác phẩm buộc người xem phải đối diện với một Hà Nội đang đổi thay, với những nẻo đường đất nước gắn liền trách nhiệm công dân.
Sự kiện tại hồ Gươm: Khi không gian văn hóa trở thành phòng tối của ký ức
Sáng 10/10, tại Không gian văn hóa hồ Gươm trên đường Lê Thái Tổ, Câu lạc bộ Ảnh báo chí thuộc Hội Nhà báo Việt Nam khai mạc triển lãm ảnh báo chí cùng tên với cuộc thi, “Hà Nội và những nẻo đường đất nước”. Việc chọn trái tim của khu vực hồ Gươm làm nơi treo ảnh là một quyết định mang tính biểu tượng: ảnh báo chí được đặt đúng vào nơi giao thoa giữa lịch sử, du lịch và đời sống đô thị. Theo ban tổ chức, sau gần hai tháng phát động từ ngày 15/8, cuộc thi ảnh báo chí đã nhận 1.336 tác phẩm của 175 tác giả là hội viên Câu lạc bộ trên cả nước, gồm 1.228 ảnh đơn và 108 phóng sự ảnh. Đây là con số biết nói, cho thấy ảnh báo chí không hề “lép vế” trước mạng xã hội mà vẫn giữ được sức hút với những người làm nghề nghiêm túc. Lễ cắt băng khai mạc không chỉ là nghi thức mà là lời mời công chúng bước vào một “phòng tối” mở, nơi ký ức tập thể được phóng to trên từng khung hình.
Những nẻo đường đất nước qua ống kính: Từ cao nguyên đến đảo xa
Điểm mạnh nhất của triển lãm ảnh báo chí lần này nằm ở chiều rộng không gian và chiều sâu nội dung. Các tác phẩm được giới thiệu ghi lại nhịp sống Thủ đô, vẻ đẹp thiên nhiên, đất nước và con người Việt Nam, những thành tựu trong lao động, sản xuất, phát triển kinh tế – xã hội, ứng dụng khoa học – công nghệ, hoạt động văn hóa, lễ hội, an sinh xã hội và những khoảnh khắc bình dị trong đời sống nhân dân. Mỗi nhiếp ảnh gia Việt Nam mang đến một góc nhìn riêng: từ cao nguyên đến thành phố, từ cánh đồng và nhà máy đến biên giới, hải đảo, không gian văn hóa, điểm du lịch và cộng đồng cư dân. Theo lời phát biểu khai mạc của nhà báo, nhiếp ảnh gia Vũ Nhật Thăng – Quyền Chủ nhiệm Câu lạc bộ – cuộc thi và triển lãm là dịp để giới làm báo và nhiếp ảnh giới thiệu những tác phẩm có giá trị nội dung và nghệ thuật, được ghi lại trên khắp mọi miền Tổ quốc. Nói cách khác, đây là bản đồ thị giác của một Việt Nam đang chuyển mình, được vẽ bằng ánh sáng.
Giải thưởng và dấu ấn cá nhân: Khi ống kính kể câu chuyện trách nhiệm
Sau ba vòng chấm chọn, ban tổ chức đã chọn ra 72 tác phẩm xuất sắc để trưng bày và trao 11 giải thưởng, gồm 1 giải Nhất, 2 giải Nhì, 3 giải Ba và 5 giải Khuyến khích. Trong đó, tác giả Nguyễn Đình Quý (Hà Nội) giành giải Nhất với phóng sự ảnh “Tìm đồng đội”, một lựa chọn cho thấy ban giám khảo ưu tiên những câu chuyện có chiều sâu nhân văn và gắn với ký ức chiến tranh. Ở cấp chi nhánh, Chi nhánh 5 Hưng Yên thuộc Câu lạc bộ Ảnh báo chí có 8 tác phẩm được chọn trưng bày; tác giả Hoàng Xuân Trường đoạt giải Nhì cá nhân với ảnh đơn “Cầu Máy Chai kết nối đảo Hoàng Gia”, nhấn mạnh mạch nối giữa hạ tầng và đời sống cộng đồng. Những con số giải thưởng không chỉ là thành tích mà là lời nhắc nhở: mỗi khung hình đoạt giải đều mang theo trách nhiệm kể lại câu chuyện của người khác một cách trung thực, có chiều sâu và không tô hồng hiện thực.
Ảnh báo chí trong đời sống công chúng: Từ triển lãm đến ý thức công dân
Triển lãm ảnh báo chí “Hà Nội và những nẻo đường đất nước” diễn ra từ ngày 10/10 đến 20/10, tức là kéo dài đủ lâu để không chỉ giới làm nghề mà cả người dân, du khách có thể tiếp cận. Mỗi tác phẩm mang đến một lát cắt khác nhau về con người, cảnh quan và chuyển động của đất nước, qua đó khẳng định vai trò của ảnh báo chí trong phản ánh hiện thực và lưu giữ những khoảnh khắc ý nghĩa của đời sống, đặc biệt là các sự kiện chính trị và xã hội. Điều đáng bàn là khi ảnh báo chí được treo giữa không gian mở như hồ Gươm, nó không còn là sản phẩm dành riêng cho giới chuyên môn mà trở thành chất liệu đối thoại xã hội. Người xem có quyền đồng tình, phản biện, xúc động hoặc băn khoăn trước những gì được ghi lại. Chính sự tương tác đó mới làm nên sức sống lâu dài của ảnh báo chí Hà Nội và của các nhiếp ảnh gia Việt Nam: họ không chỉ bấm máy, mà còn góp phần định hình ý thức công dân trước những đổi thay của đất nước.
