Điểm cộng IELTS không còn là lợi thế dài hạn
Điểm cộng IELTS là phần điểm khuyến khích được cộng thêm vào kết quả xét tuyển nhờ chứng chỉ ngoại ngữ, khác với việc dùng chứng chỉ làm căn cứ cho một phương thức tuyển sinh riêng. Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư 95/2026/TT-BGDĐT sửa đổi quy chế tuyển sinh, đào tạo đại học và sau đại học, với lộ trình thu hẹp rồi chấm dứt loại điểm này. Thông tin được công bố ngày 13/11, trong bối cảnh quy định tuyển sinh đại học đã liên tục điều chỉnh những năm gần đây. Với thí sinh đang chuẩn bị hồ sơ, thông điệp đáng lưu ý không phải là chứng chỉ IELTS hết giá trị, mà là không thể mặc định chứng chỉ sẽ đem lại điểm cộng. Kế hoạch xét tuyển cần dựa vào tiêu chí cụ thể của ngành và trường, thay vì đặt cược vào một khoản điểm thưởng có thời hạn.
Lộ trình siết điểm cộng và phương thức tuyển sinh
Năm 2027 là giai đoạn chuyển tiếp: trường đã áp dụng điểm cộng theo quy định trước đó có thể tiếp tục dùng, nhưng tổng điểm cộng không vượt quá 0,50 điểm trên thang 30 và phải giải trình việc sử dụng. Khoản này có thể dành cho thành tích học sinh giỏi quốc gia, năng khiếu hoặc chứng chỉ ngoại ngữ, chứng chỉ quốc tế; vì vậy, điểm cộng IELTS chỉ là một dạng trong nhóm điểm khuyến khích, không phải quyền lợi được bảo đảm ở mọi trường. Từ năm tuyển sinh 2028, cơ sở đào tạo không sử dụng điểm cộng trong tuyển sinh. Song song, mỗi chương trình hoặc hình thức đào tạo được dùng tối đa ba phương thức từ năm 2027, rồi tối đa hai từ năm 2028; toàn trường có thể dùng tối đa năm phương thức, không tính tuyển thẳng và diện cử tuyển. Ít lựa chọn hơn đồng nghĩa mỗi phương thức có thể tác động rõ hơn đến cơ hội của thí sinh.
Việc giảm giới hạn điểm cộng từ mức từng áp dụng trước đây xuống tối đa 0,50 điểm trên thang 30 khiến thí sinh không nên xây dựng phương án dựa vào IELTS như một khoản điểm bù lớn. Mốc 2028 còn thay đổi cách các trường có thể thiết kế lợi thế tuyển sinh: thay vì cộng điểm riêng cho chứng chỉ, trọng tâm chuyển sang những phương thức và tiêu chí được công bố.
Đừng nhầm điểm cộng với xét tuyển bằng chứng chỉ
Bỏ điểm cộng không đồng nghĩa mọi phương thức có sử dụng chứng chỉ IELTS đều tự động biến mất. Điểm cộng là phần thưởng cộng vào kết quả theo quy định của trường; còn một phương thức xét tuyển sử dụng chứng chỉ là cách đánh giá hồ sơ theo điều kiện và công thức riêng. Các phương thức cơ bản được nêu trong quy định gồm xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ, tuyển thẳng và sử dụng kết quả kỳ thi riêng của các đại học. Thí sinh cần xem thông báo tuyển sinh của từng chương trình để xác định IELTS được dùng theo cách nào, nếu có, và liệu phương thức đó còn được trường lựa chọn trong giới hạn mới hay không. Không nên suy luận rằng chứng chỉ sẽ được quy đổi thành điểm thi, hoặc vẫn được cộng thêm, nếu đề án tuyển sinh chưa nói rõ.
Quy chế yêu cầu trường công khai trọng số của từng hợp phần, tiêu chí đánh giá và cách tính điểm, đồng thời bảo đảm một thang điểm xét tuyển thống nhất và điều kiện tham gia bình đẳng. Vì vậy, so sánh đề án theo ngành quan trọng hơn chỉ nhìn danh sách phương thức toàn trường. Một chứng chỉ có thể có ích ở chương trình này nhưng không tạo lợi thế tương tự ở chương trình khác; giá trị của nó phụ thuộc vào tiêu chí đã công bố, không phải tên gọi IELTS.
Thí sinh nên làm gì trước khi nộp hồ sơ?
- Lập danh sách ngành và chương trình dự định đăng ký, rồi kiểm tra riêng phương thức tuyển sinh và điều kiện đầu vào của từng nơi.
- Đọc kỹ cách mỗi trường sử dụng chứng chỉ IELTS: đó là điểm cộng, điều kiện dự tuyển hay một hợp phần trong phương thức xét tuyển kết hợp.
- Chuẩn bị phương án dựa trên các tiêu chí đã công bố, không tính trước điểm thưởng IELTS cho kỳ tuyển sinh 2028.
- Theo dõi thông báo chính thức về trọng số, cách quy đổi điểm và tiêu chí phụ trước khi chốt nguyện vọng.
Trường phải công bố và thực hiện đúng thông tin tuyển sinh, gồm đối tượng, điều kiện, nguồn tuyển, ngưỡng đầu vào, quy tắc quy đổi điểm và tiêu chí phụ nếu có. Quy định cũng yêu cầu không bắt thí sinh nộp lại giấy tờ, chứng chỉ đã có đầy đủ, hợp lệ trên hệ thống dữ liệu tuyển sinh, trừ khi thông tin thiếu, chưa cập nhật hoặc cần xác minh; thí sinh đăng ký và nộp lệ phí qua hệ thống xét tuyển chung cũng không bị thu thêm lệ phí xét tuyển. Đây là những điểm nên kiểm tra khi làm hồ sơ, nhưng không thay thế việc đọc kỹ đề án của từng ngành.
Kết luận, chứng chỉ IELTS vẫn có thể là một thành phần trong cách xét tuyển mà trường lựa chọn, nhưng điểm cộng riêng sẽ bị giới hạn trong năm 2027 và chấm dứt từ năm 2028. Thí sinh nên chuyển trọng tâm từ săn điểm thưởng sang hiểu đúng phương thức, điều kiện và cách tính điểm của từng chương trình. Đó là cách điều chỉnh kế hoạch thực tế hơn trước một quy chế tuyển sinh đang thu gọn các lựa chọn.
