Điểm cộng IELTS 2027: thay đổi nhỏ trên giấy, cú xoay lớn với học sinh
Chính sách dự kiến bỏ điểm cộng IELTS và các giải học sinh giỏi trong xét tuyển đại học là việc điều chỉnh quy định tuyển sinh, trong đó từ năm 2027 các trường chỉ được dùng điểm ưu tiên khu vực, đối tượng mà không còn quyền cộng thêm điểm cho chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, thành tích học tập hoặc giải thưởng, làm thu hẹp khoảng cách giữa điểm thi thực tế và điểm xét tuyển, đồng thời giảm bất bình đẳng do chênh lệch cơ hội tiếp cận các loại chứng chỉ và kỳ thi này.
Nhiều phụ huynh và học sinh đang quen với việc săn chứng chỉ quốc tế để “mua” thêm lợi thế xét tuyển. Nhưng bản dự thảo thông tư sửa đổi quy định tuyển sinh và đào tạo đại học do Bộ công bố ngày 17/9 đã đặt nền móng cho một cuộc chơi mới, nơi điểm thi chuẩn hóa trở lại nắm vai trò trung tâm. Theo quy định hiện hành, tổng điểm cộng (IELTS, giải học sinh giỏi, năng khiếu…) cộng với ưu tiên khu vực, đối tượng bị khống chế ở mức tối đa 3 điểm trên thang 30. Nghe có vẻ không nhiều, nhưng trong các tổ hợp cạnh tranh gay gắt, 0,25 điểm cũng đủ lật ngược bảng xếp hạng, thì 3 điểm là một cú xoay cực lớn. Việc dự kiến bỏ điểm cộng IELTS 2027 vì thế không chỉ là chỉnh sửa kỹ thuật mà là thay đổi luật chơi tuyển sinh.
Vì sao giải học sinh giỏi bỏ và các điểm cộng bị coi là bất bình đẳng?
Nếu nhìn từ phía Bộ, lý do bỏ điểm cộng không phải là phủ nhận công sức thi học sinh giỏi hay lấy IELTS, mà là cách ghi nhận năng lực đã lệch khỏi mục tiêu công bằng. Thứ nhất, cơ hội tiếp cận chứng chỉ và các hoạt động được cộng điểm khác nhau rõ rệt giữa học sinh thành phố, nông thôn, vùng khó, do điều kiện kinh tế, địa bàn và khả năng chi trả. Trong một cuộc thi tuyển sinh toàn quốc, ưu thế đến từ chiếc ví của gia đình là điều khó có thể biện minh. Thứ hai, cùng một chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế nhưng mỗi trường lại quy đổi, cộng điểm và áp dụng vào tổ hợp khác nhau. Khi luật chơi không thống nhất, thí sinh gần như phải giải thêm một bài toán: trường nào “ưu ái” mình hơn.
Quan trọng hơn, một năng lực có thể bị ghi nhận hai lần: vừa là thành phần của điểm xét tuyển (ví dụ quy đổi chứng chỉ sang điểm môn ngoại ngữ), vừa được cộng thêm như điểm khuyến khích. Điều này làm sai lệch thứ tự thí sinh, kéo điểm xét tuyển của một số bạn lên mức 30 hoặc vượt 30 dù điểm thi tốt nghiệp THPT thực tế không đạt mức này. Theo số liệu, mùa tuyển sinh gần đây, cả nước chỉ có 5 thủ khoa đạt 30/30 ở tổ hợp 3 môn, nhưng tại nhiều trường đại học, số thí sinh có điểm xét tuyển tuyệt đối hoặc trên 30 lại lên tới hàng trăm nhờ điểm cộng và ưu tiên. Đây là minh chứng rõ ràng cho nhận định rằng điểm cộng đang can thiệp quá sâu vào kết quả tuyển sinh ở nhóm điểm cao.
Xét tuyển đại học mới: cuộc chơi quay về điểm thi và tiêu chí công khai
Theo dự thảo, từ thời điểm áp dụng quy định mới, các trường đại học chỉ được sử dụng điểm ưu tiên theo khu vực và đối tượng chính sách khi xét tuyển; không còn quyền tự thiết kế thêm hệ thống điểm cộng dựa trên thành tích, chứng chỉ hay các tiêu chí bổ sung khác. Nếu đề xuất được thông qua, từ năm 2027 lợi thế xét tuyển trực tiếp từ IELTS, giải học sinh giỏi và các thành tích tương tự sẽ không còn tồn tại dưới dạng điểm cộng, nghĩa là giải học sinh giỏi bỏ dạng thưởng điểm chứ không mất giá trị hoàn toàn. Các trường vẫn có thể thiết kế phương thức xét tuyển riêng theo từng ngành, nhưng không được “trộn” thêm điểm thưởng ngoài khung ưu tiên chung.
Điều đó sẽ làm thay đổi rõ nét bức tranh cạnh tranh vào đại học: khoảng cách giữa điểm thi tốt nghiệp THPT và điểm xét tuyển dự kiến thu hẹp, giảm hiện tượng thí sinh có điểm thi rất cao nhưng thua người được cộng điểm, hoặc ngược lại thí sinh điểm thi thấp nhưng đẩy điểm xét tuyển lên tuyệt đối. Theo nhận định của lãnh đạo cơ quan quản lý giáo dục đại học, ở nhóm điểm cao, chỉ một phần điểm cộng nhỏ cũng có thể đổi kết quả trúng tuyển, trong khi chưa chứng minh được mức điểm đó phản ánh tốt hơn khả năng học tập của thí sinh. Cách tiếp cận mới là “đánh giá đúng năng lực, đúng chỗ”, tức mỗi năng lực được thể hiện ở một thành phần điểm rõ ràng, công khai, thay vì được cộng thêm như phần thưởng mơ hồ.
IELTS vẫn quan trọng, nhưng là bằng năng lực chứ không phải chiếc vé điểm cộng
Việc bỏ điểm cộng IELTS 2027 không biến chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế thành tờ giấy vô nghĩa. Dự thảo khẳng định thí sinh có chứng chỉ năng lực ngoại ngữ vẫn có thể được quy đổi thành môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển, theo quy tắc công khai. Nghĩa là, thay vì được cộng thêm tối đa 1,5 điểm khuyến khích như trước đây, chứng chỉ được dùng để thay thế điểm bài thi ngoại ngữ, đặt lên cùng bàn cân với các môn còn lại trong tổ hợp. Ngoài ra, chứng chỉ ngoại ngữ vẫn là công cụ chứng minh yêu cầu đầu vào của các chương trình đào tạo bằng ngoại ngữ, đặc biệt là các ngành học có tỷ lệ tài liệu, giảng dạy bằng tiếng Anh cao. Giá trị chuyển dịch từ “phần thưởng” sang “bằng chứng năng lực”, phù hợp với tinh thần giảm ưu ái, tăng đánh giá thực chất.
Cách thay đổi này cũng gửi một thông điệp rõ ràng: học IELTS để giỏi ngoại ngữ, không phải để săn điểm cộng. Khi chứng chỉ được quy đổi trực tiếp vào môn ngoại ngữ, việc ôn luyện trở nên gắn với năng lực ngôn ngữ lâu dài, phục vụ cả học tập và nghề nghiệp sau này, chứ không dừng lại ở mục tiêu chiến thuật ngắn hạn. Đồng thời, việc quy đổi phải được công bố minh bạch, tránh cảnh mỗi trường cộng một kiểu, khiến thí sinh cùng một chứng chỉ nhưng lại “worth” khác nhau. Nếu nhìn tích cực, đây là cơ hội để xóa bớt tâm lý chạy đua chứng chỉ theo phong trào, đưa việc học ngoại ngữ trở về bản chất: trang bị năng lực dùng tiếng Anh để học và làm việc.
Học sinh 9–12 nên đọc kỹ tín hiệu và chuẩn bị chiến lược mới
Dự thảo thông tư hiện đang được lấy ý kiến góp ý đến ngày 23/9, trước khi có khả năng trở thành quy định chính thức. Điều này đặt học sinh đang học lớp 9–12 vào vùng chuyển tiếp: các em sẽ là thế hệ chịu tác động trực tiếp nếu quy định xét tuyển đại học mới được áp dụng từ 2027. Thay vì tiếp tục tin rằng điểm cộng IELTS, giải học sinh giỏi bỏ rồi sẽ lại “có cách”, nhóm học sinh này nên coi đây là tín hiệu sớm để điều chỉnh chiến lược. Tâm thế hợp lý là chuẩn bị thi đại học dựa trên giả định điểm thưởng sẽ không còn, tức tập trung mạnh vào việc nâng điểm thi tốt nghiệp THPT và các kỳ đánh giá chuẩn hóa mà trường sử dụng.
Thực chất, việc bỏ điểm cộng không lấy đi cơ hội thể hiện năng lực, mà buộc mỗi năng lực phải xuất hiện đúng “cột” của mình: năng khiếu, giải thưởng, chứng chỉ sẽ được phản ánh qua các phương thức xét tuyển riêng hoặc trong quá trình học ở đại học, thay vì cộng thêm mơ hồ vào cột điểm. Học sinh THCS–THPT vì vậy cần dịch chuyển tư duy từ “tích lũy huy chương để cộng điểm” sang “xây nền tảng kiến thức vững, kỹ năng ngôn ngữ chắc”. Chiến lược là: coi IELTS và các chứng chỉ như công cụ, nhưng không dựa vào chúng để bù điểm cho việc học chưa tới nơi. Khi luật chơi hướng về công bằng và chuẩn hóa, người có lợi lâu dài sẽ là người đầu tư đúng vào năng lực thực sự của mình.
