Tổ hợp 46,72 ha ở lõi Thủ Thiêm: Không chỉ là một trụ sở hành chính
Trung tâm Hành chính Thủ Thiêm là một tổ hợp trung tâm hành chính – chính trị, quảng trường trung tâm và không gian công cộng quy mô gần 47 ha, nằm ở lõi Khu đô thị Thủ Thiêm, với tổng mức đầu tư khoảng 29.600 tỷ đồng, được kỳ vọng trở thành hạt nhân đô thị mới của TP.HCM. Thay vì xây một trụ sở khô cứng, thành phố chấp nhận một dự án 30.000 tỷ đồng tích hợp quảng trường – công viên – trung tâm hành chính, chia thành bốn dự án thành phần: Trung tâm hành chính TP.HCM, Trung tâm hội nghị – biểu diễn, Quảng trường Trung tâm Thành phố và hệ thống hạ tầng phụ trợ cùng hầm xe. Quan điểm quy hoạch thể hiện rõ: trung tâm quyền lực nhà nước phải nằm trong nhịp sống của đô thị, không tách biệt. Khi tổ chức các phân khu “Của dân – Do dân – Vì dân” với hồ trung tâm khoảng 12 ha làm lõi sinh thái, thành phố gửi đi thông điệp rằng không gian quyền lực sẽ được bao bọc bởi mảng xanh, quảng trường và các hoạt động cộng đồng chứ không phải những khối bê tông đóng kín. Đây là lựa chọn mang tính chính trị – đô thị: ưu tiên tính mở, kết nối và gắn hành chính với đời sống thường ngày.
Tiến độ thi công xuyên lễ: Tham vọng kịp vận hành vào 9/2028
Dự án được khởi công cuối tháng 4, với lễ khởi công diễn ra ngày 29/4/2026, đánh dấu bước khởi đầu cho một loạt hạng mục nền móng và hạ tầng trong giai đoạn 2026–2028. Chỉ sau hơn 3–4 tháng, công trường Trung tâm Hành chính Thủ Thiêm đã trở thành đại công trường đúng nghĩa: hàng chục máy khoan cọc nhồi, cần cẩu, xe vận chuyển và thiết bị hạng nặng hoạt động cả ngày lẫn đêm, thi công nhiều mũi song song. Điểm đáng chú ý là việc thi công xuyên lễ Quốc khánh 2/9, khi hàng trăm kỹ sư, công nhân vẫn bám trụ công trường, duy trì sản xuất để không đứt mạch tiến độ. Đây không chỉ là hình ảnh “xuyên lễ cho kịp tiến độ” mà cho thấy áp lực rất lớn để kịp mốc vận hành Trung tâm hành chính TP.HCM vào tháng 9/2028. Theo nguồn tin, "hạ tầng kỹ thuật và hầm xe sẽ hoàn thành vào tháng 5/2027; Quảng trường trung tâm hoàn thành trước ngày 30/11/2027; Trung tâm hội nghị - biểu diễn dự kiến hoàn thành vào tháng 2/2028". Đặt ra lộ trình chi tiết đến từng tháng là cách thành phố buộc nhà đầu tư và nhà thầu phải sống chung với câu chuyện tiến độ, chứ không chỉ nói về tham vọng trên giấy.
Quảng trường Trung tâm Thành phố: Biểu tượng cộng đồng hay “sân khấu quyền lực”?
Nếu có một chi tiết cho thấy tham vọng biểu tượng của dự án 30.000 tỷ đồng này, đó chính là Quảng trường Trung tâm Thành phố. Phân khu “Vì dân” được thiết kế như quảng trường lớn dài khoảng 350m, rộng 245m, quy mô 6,6 ha, có thể đón từ 90.000 đến 100.000 người cùng lúc và đủ sức tổ chức các sự kiện cấp quốc gia. Ở lõi Khu đô thị Thủ Thiêm, quảng trường này vừa mang chức năng tổ chức lễ lớn, vừa là khoảng không gian công cộng mang lại “mảng xanh” cho khu vực vốn dày đặc cao tầng. Vấn đề là: quảng trường ấy sẽ sống cùng người dân mỗi ngày hay chỉ đông đủ trong những dịp lễ hội? Kinh nghiệm từ nhiều quảng trường lớn cho thấy nếu không gắn với hệ thống công viên, đường đi bộ, hoạt động văn hóa thường xuyên, không gian dễ trở thành “sân khấu quyền lực”, lạnh lẽo ngoài những dịp huy động đại chúng. Việc dự án tổ chức quảng trường trong chỉnh thể với hồ trung tâm, công viên cảnh quan và nhà hát đa năng là hướng đi đúng; nhưng thành phố phải đi đến cùng bằng cách lập chương trình hoạt động văn hóa – xã hội thường kỳ, để 100.000 chỗ đứng biến thành 100.000 câu chuyện đô thị chứ không chỉ là con số kỹ thuật.
Trung tâm hành chính tập trung: Lợi ích thực tế cho người dân và doanh nghiệp
Ở tầng vận hành, Trung tâm Hành chính Thủ Thiêm đặt mục tiêu rất cụ thể: tổng diện tích sàn khoảng 272.000m², là nơi làm việc của khoảng 8.000 cán bộ, công chức, viên chức và người lao động. Hệ thống “một cửa” tại đây dự kiến tiếp nhận khoảng 1.500–2.000 lượt người dân và đại diện doanh nghiệp mỗi ngày, tập trung các cơ quan và trung tâm hành chính công để thủ tục nhanh hơn, di chuyển ít hơn. Nếu được thiết kế chuẩn mực, đây sẽ là sự khác biệt rất lớn so với mô hình cơ quan rải rác khắp nội đô: người dân có thể giải quyết nhiều thủ tục trong một lần đến, doanh nghiệp bớt thời gian chạy quanh các quận, đồng thời tiếp cận hệ thống dịch vụ công số hiệu quả hơn. Tuy nhiên, tập trung không tự động đồng nghĩa với tiện lợi. Thách thức nằm ở cách tổ chức luồng đi, chỗ đậu xe (hầm xe khu vực công viên cảnh quan được đầu tư khoảng 3.509 tỷ đồng), quy trình bên trong từng quầy giao dịch và khả năng tích hợp dữ liệu. Nếu những yếu tố đó không được thiết kế tốt, người dân sẽ chỉ chuyển từ cảnh xếp hàng ở nhiều địa điểm sang cảnh xếp hàng tập trung ở Thủ Thiêm.
Liên kết giao thông và tác động đô thị: Cú hích để Thủ Thiêm thành “trung tâm mới”
Vị trí của Trung tâm Hành chính Thủ Thiêm cho thấy chiến lược dịch chuyển trọng tâm đô thị về phía đông: dự án nằm trong khu vực trung tâm Khu đô thị mới Thủ Thiêm, tiếp giáp các tuyến Mai Chí Thọ, Nguyễn Cơ Thạch, Tố Hữu và kết nối với sông Sài Gòn. Khu vực này cách trung tâm quận 1 cũ khoảng 3km, có thể kết nối qua hầm Thủ Thiêm hoặc cầu Ba Son, đồng thời liên thông với Võ Văn Kiệt, Võ Nguyên Giáp và cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây. Trong tương lai, metro số 2 đoạn Bến Thành – Thủ Thiêm và tuyến đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành tiếp tục mở rộng khả năng kết nối từ trung tâm hành chính mới đến lõi đô thị hiện hữu và sân bay Long Thành. Về bản chất, dự án 30.000 tỷ đồng này là công cụ để "ân bài" đô thị: kéo hoạt động hành chính, hội nghị, sự kiện lớn về Thủ Thiêm, giảm tải cho quận 1, đồng thời nâng giá trị sử dụng của hàng loạt công trình hạ tầng đã xây ở phía đông. Câu hỏi còn lại là thành phố sẽ kiểm soát như thế nào để hạt nhân hành chính – chính trị mới không biến Thủ Thiêm thành vùng đất chỉ dành cho giới có thu nhập cao, mà vẫn giữ được tính bao trùm cho cư dân đa dạng.
