Đề xuất dời trung tâm hành chính Cần Thơ: không chỉ là chuyện đổi địa điểm
Đề xuất dời trung tâm hành chính Cần Thơ về khu vực Ngã Bảy Hậu Giang là một phương án quy hoạch dài hạn, nằm trong Đồ án Quy hoạch chung thành phố đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075, với mục tiêu mở rộng không gian đô thị, tái cấu trúc hệ thống trung tâm và nâng vai trò hạt nhân của Cần Thơ trong phát triển đô thị miền Tây. Thông tin về trung tâm hành chính Cần Thơ có thể được đặt tại Ngã Bảy nhanh chóng tạo ra làn sóng tranh luận, nhưng về bản chất đây mới là phương án nghiên cứu của đơn vị tư vấn, chưa phải quyết định chính thức của chính quyền. Điều này quan trọng vì nó cho thấy thành phố đang thử nghiệm các kịch bản phát triển, chứ không áp đặt một lựa chọn duy nhất. Tư duy quy hoạch mới mang tính "mở bài" hơn là "kết luận", và đó là điểm tích cực đầu tiên: Cần Thơ dám đặt lại những câu hỏi nền tảng về cấu trúc đô thị thay vì chỉ sửa chữa manh mún.
Quy hoạch Cần Thơ 2050: bối cảnh hình thành một trung tâm mới
Đề xuất này không xuất hiện trong chân không; nó nằm trong bối cảnh Cần Thơ mở rộng không gian đô thị và tái lập vai trò của mình sau khi hợp nhất địa giới với Hậu Giang và Sóc Trăng cũ, khiến tổng diện tích thành phố tăng lên 6.360,8km², trở thành đô thị lớn nhất Đồng bằng sông Cửu Long. Theo định hướng quy hoạch Cần Thơ 2050, thành phố được xác định là đô thị loại I, hạt nhân của vùng và là một cực tăng trưởng của cả nước, với quỹ đất đô thị dự kiến tăng từ khoảng 49.000ha lên 80.000ha vào 2035 và khoảng 110.000ha vào 2050. Trong cấu trúc mới, trung tâm hành chính Cần Thơ được định hướng diện tích khoảng 20ha, nằm trong khu đô thị hành chính rộng 70-100ha, được nghiên cứu như một phần của tổ chức không gian đô thị, giao thông và hạ tầng, chứ không chỉ là cụm cơ quan công quyền. Nói cách khác, vị trí trung tâm hành chính trở thành “đinh vị” cho toàn bộ bản đồ phát triển của thành phố.
Ngã Bảy Hậu Giang: vì sao được xem là lựa chọn ưu tiên?
Trong bốn phương án, Ngã Bảy được đơn vị tư vấn đề xuất ưu tiên nghiên cứu nhờ vị trí trung độ trong không gian thành phố sau sắp xếp đơn vị hành chính, có khả năng kết nối với trung tâm Cần Thơ hiện hữu, Vị Thanh, Sóc Trăng và khu vực kinh tế biển Trần Đề. Sau sắp xếp, phường Ngã Bảy có diện tích 25,17km², dân số gần 38.000 người, cách trung tâm hành chính Cần Thơ hiện nay tại Ninh Kiều khoảng 30km về phía Nam. Khu vực này tiếp giáp Quốc lộ 1, nằm trên trục kết nối các tuyến cao tốc dọc và ngang của Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời được đưa vào định hướng tuyến đường sắt đô thị từ trung tâm Cần Thơ qua Ngã Bảy đến Sóc Trăng và cảng Trần Đề. Đặc biệt, việc Ngã Bảy vẫn còn quỹ đất nông nghiệp tạo dư địa hình thành một khu đô thị mới quy mô lớn, giúp thành phố tránh được bài toán chật chội, đắt đỏ nếu tiếp tục dồn mọi chức năng vào khu trung tâm cũ.
Tác động kinh tế – xã hội: cơ hội và rủi ro cho người dân
Nếu được lựa chọn, việc đặt trung tâm hành chính Cần Thơ tại Ngã Bảy sẽ kéo theo một loạt biến đổi kinh tế – xã hội. Về dài hạn, vị trí trung tâm hành chính sẽ là quyết định có ảnh hưởng lớn đến cấu trúc phát triển của Cần Thơ mới, từ mạng lưới giao thông, hạ tầng kỹ thuật đến khả năng tiếp cận của người dân và cách phân bổ các khu chức năng đô thị. Trung tâm hành chính không chỉ là nơi cán bộ làm việc, mà là điểm hội tụ dịch vụ, việc làm, nhà ở, không gian công cộng – kéo theo dòng đầu tư và dòng người dịch chuyển. Tuy vậy, cơ hội luôn đi kèm rủi ro. Khoảng cách 30km từ trung tâm hiện hữu đến Ngã Bảy đặt ra vấn đề chi phí đi lại, thời gian và sự chênh lệch tiếp cận dịch vụ giữa các khu vực. Nếu không có chiến lược giao thông công cộng và hạ tầng số tương xứng, người dân vùng xa có thể thấy bộ máy gần mình trên bản đồ nhưng lại xa trong thực tế. Đặt trung tâm mới là bước đầu; bảo đảm quyền tiếp cận công bằng của người dân mới là thước đo thành công.
Quy trình lấy ý kiến và thông điệp quy hoạch dài hạn
Điểm đáng ghi nhận là thành phố không quyết định vội vàng. Đồ án Quy hoạch chung TP. Cần Thơ đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 đang được công bố để lấy ý kiến cộng đồng dân cư từ ngày 27/8 đến 16/9, bao gồm việc góp ý trực tiếp tại xã, phường và trên cổng thông tin điện tử. Sở Xây dựng khẳng định toàn bộ ý kiến của cá nhân, tổ chức, người dân sẽ được tổng hợp, nghiên cứu tiếp thu, giải trình trước khi hoàn thiện quy hoạch trình thẩm định, phê duyệt. Với chính quyền, vị trí trung tâm hành chính là vấn đề rất quan trọng vì tác động lâu dài đến tổ chức không gian đô thị, hệ thống giao thông, hạ tầng kỹ thuật, khả năng tiếp cận của người dân và hoạt động của bộ máy hành chính. Với người dân, đó là câu chuyện đời sống hàng ngày: họ đi đâu, mất bao lâu, sử dụng dịch vụ gì. Cần Thơ là thành phố duy nhất miền Tây đang bàn một dự án quy mô như vậy sau khi mở rộng địa giới, và chính vì thế, việc lắng nghe và phản biện xã hội cần được xem như phần không thể thiếu của quy hoạch, chứ không phải thủ tục hình thức.
