Thỏa thuận LNG Long Sơn: một dấu mốc chiến lược, không chỉ là dự án tỷ đô
Thỏa thuận hợp tác phát triển dự án LNG Long Sơn là biên bản ghi nhớ giữa T&T Energy Group và TotalEnergies Gas & Power về việc nghiên cứu thành lập liên danh để xây dựng, vận hành nhà máy điện khí LNG tại Long Sơn (TP.HCM), đồng thời bảo đảm nguồn cung LNG với giá cạnh tranh cho dự án, được ký ngày 10/9 tại Paris trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Cộng hòa Pháp của lãnh đạo cấp cao Việt Nam. Thay vì chỉ nhìn đây như một thương vụ năng lượng lớn, cần coi dự án LNG Long Sơn như một mắt xích mới trong chiến lược điện khí LNG và năng lượng sạch của Việt Nam. Dự án này có quy mô công suất khoảng 1.500 MW và đã được đưa vào Quy hoạch điện VIII, thể hiện mức độ ưu tiên trong định hướng phát triển hệ thống điện quốc gia đến năm 2050. Việc thỏa thuận được ký dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và lãnh đạo hai nước cho thấy điện khí LNG đã trở thành nội dung đối thoại chiến lược, gắn với an ninh năng lượng chứ không chỉ là hợp đồng kinh tế.
Điện khí LNG Long Sơn: trụ cột mới của an ninh năng lượng trong thời kỳ chuyển đổi
Điện khí LNG Long Sơn không phải một dự án đơn lẻ mà là phần của chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng miền Nam và cả nước trong giai đoạn chuyển đổi đến 2050. Khi các nhà máy nhiệt điện than dần bị siết chặt và năng lượng tái tạo Việt Nam ngày càng mở rộng, hệ thống điện cần một nguồn công suất nền linh hoạt, phát thải thấp hơn than nhưng vẫn đáp ứng được phụ tải cao. LNG chính là lựa chọn trung gian hợp lý. Với công suất khoảng 1.500 MW, nhà máy điện khí LNG Long Sơn sẽ nằm trong nhóm lớn nhất cả nước. Điều này có nghĩa người dân và doanh nghiệp ở TP.HCM và khu vực phía Nam sẽ ít bị phụ thuộc vào truyền tải đường dài từ các vùng nguồn khác, giảm nguy cơ thiếu điện mùa khô và giúp hệ thống có thêm “biên độ an toàn” khi tỷ trọng gió, mặt trời tăng. Một tuyên bố đáng chú ý là: "Sau khi hoàn thành, đây sẽ là một trong những nhà máy điện khí LNG lớn nhất Việt Nam, đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo an ninh năng lượng cho khu vực miền Nam và cả nước trong giai đoạn chuyển đổi năng lượng đến năm 2050".
Vai trò của TotalEnergies Việt Nam: kinh nghiệm LNG toàn cầu và chuỗi giá trị bản địa
Điểm khác biệt của dự án LNG Long Sơn là sự tham gia của TotalEnergies – một tập đoàn năng lượng tích hợp toàn cầu, có danh mục LNG lên tới 44 triệu tấn/năm vào 2025 và hiện diện trên toàn bộ chuỗi giá trị LNG, từ sản xuất, vận chuyển, tái khí hóa đến kinh doanh và cung cấp. Tại Việt Nam, TotalEnergies hiện đã là một trong những nhà cung cấp LNG cho kho Thị Vải, phục vụ khí cho các nhà máy điện Nhơn Trạch 3 và Nhơn Trạch 4 do PV Power quản lý. Trong dự án LNG Long Sơn, TotalEnergies Gas & Power đảm nhiệm đầu tư nhà máy điện, hạ tầng LNG, cung cấp khí tự nhiên hóa lỏng với giá cạnh tranh và chủ trì thu xếp tài chính. Đây chính là phần năng lực mà doanh nghiệp Việt còn thiếu: kinh nghiệm tài chính quốc tế, kỹ thuật chuỗi LNG và quản lý rủi ro thị trường khí. Nếu hợp tác này đi đúng hướng, TotalEnergies Việt Nam có thể trở thành đối tác nòng cốt trong việc hình thành thị trường điện khí LNG nội địa, thay vì chỉ dừng ở vai trò nhà cung cấp nhiên liệu.
T&T Group năng lượng và bài toán kết nối LNG với năng lượng tái tạo Việt Nam
Ở phía Việt Nam, T&T Energy Group giữ vai trò nhà đầu tư đồng thời là “đầu mối bản địa” cho toàn bộ khâu pháp lý, làm việc với chính quyền các cấp, xin phê duyệt và bảo đảm vận hành – bảo dưỡng dự án LNG Long Sơn. Đây là năng lực rất khác với TotalEnergies nhưng lại mang tính quyết định: không có một đối tác hiểu luật chơi nội địa, chuỗi dự án điện khí LNG khó được triển khai trơn tru. Hợp tác với TotalEnergies trong dự án LNG Long Sơn cũng nằm trong bức tranh lớn hơn của T&T Group năng lượng, khi tập đoàn này định hình một danh mục dự án năng lượng sạch và điện khí LNG quy mô lớn. Theo một tuyên bố từ nguồn tin dự án, "Sự hợp tác này sẽ góp phần mở rộng danh mục các dự án năng lượng tái tạo và năng lượng sạch tại Việt Nam, với mục tiêu đạt tổng công suất 25-30 GW vào năm 2035, tương đương khoảng 10% tổng công suất phát điện của Việt Nam". Điều quan trọng là LNG Long Sơn không cạnh tranh với năng lượng tái tạo Việt Nam, mà tạo nền công suất ổn định giúp hệ thống hấp thụ thêm gió, mặt trời mà không đánh đổi an ninh cung cấp điện.
Từ Paris đến Long Sơn: cơ hội và yêu cầu tiếp theo cho chiến lược điện khí LNG
Biên bản ghi nhớ mới chỉ là bước khởi đầu. Hai bên còn phải chờ liên danh được chính thức lựa chọn là nhà đầu tư, sau đó đàm phán thỏa thuận mua bán LNG để TotalEnergies trở thành nhà cung cấp cho dự án. Cùng lúc, các thủ tục chi tiết theo Quy hoạch điện VIII và yêu cầu của Chính phủ về chuyển đổi năng lượng đến 2050 sẽ tiếp tục đặt ra các mốc tiến độ rõ ràng cho dự án. Ý nghĩa chiến lược ở đây nằm ở chỗ: nếu LNG Long Sơn đi vào vận hành đúng kế hoạch, Việt Nam sẽ có thêm một “cụm điện khí LNG kiểu mẫu” kết hợp nhà đầu tư quốc tế và doanh nghiệp nội địa, vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa tạo không gian cho năng lượng tái tạo Việt Nam tăng trưởng. Ngược lại, nếu tiến độ chậm hoặc chi phí khí biến động mạnh, bài học từ Long Sơn sẽ ảnh hưởng đến cách Việt Nam triển khai các dự án LNG khác. Paris đã mở cánh cửa, phần còn lại phụ thuộc vào năng lực thực thi và khả năng cân bằng giữa mục tiêu xanh và yêu cầu đủ điện.
