Charter bay: bước đi táo bạo của sân bay khu vực Việt Nam
Chiến lược dùng chuyến bay charter du lịch kết hợp nâng cấp hạ tầng tại các sân bay khu vực Việt Nam là cách các địa phương như Gia Lai và Quảng Trị chủ động mở cửa ngõ đón khách quốc tế, giảm phụ thuộc vào các hub lớn, đồng thời thử nghiệm thị trường trước khi hình thành các đường bay thường lệ có tính bền vững hơn. Điểm đáng nói ở đây là các địa phương không chờ được “ban phát” đường bay từ trung ương hay hãng hàng không, mà tự biến mình thành đối tác chủ động. Gia Lai chấp nhận bỏ vốn ngân sách để tạo “cú hích” cho du lịch Gia Lai quốc tế, còn Quảng Trị coi sân bay mới như một công cụ tái cấu trúc toàn bộ chiến lược du lịch. Đây là lựa chọn mang tính quan điểm: hoặc tiếp tục làm điểm trung chuyển nhỏ lẻ, hoặc dám trở thành điểm đến độc lập trên bản đồ bay.
Gia Lai: 200 triệu đồng/chuyến charter và tham vọng cửa ngõ quốc tế
Gia Lai đã đi bước đi hiếm thấy: HĐND tỉnh thông qua Nghị quyết 95/2026/NQ-HĐND, hỗ trợ 200 triệu đồng cho mỗi chuyến bay charter du lịch quốc tế đến Phù Cát, áp dụng từ 10/10/2026 đến hết 31/12/2027. Theo ông Nguyễn Phạm Kiên Trung, đây không phải khoản bù lỗ mà là “đòn bẩy” để hình thành thị trường khách quốc tế đến Gia Lai. Song song chính sách, tỉnh đã đầu tư hơn 3.000 tỷ đồng nâng cấp Cảng hàng không Phù Cát thành cảng quốc tế, đủ điều kiện đón tàu bay lớn. Đường cất hạ cánh số 2 và các công trình đồng bộ đạt khoảng 95% khối lượng, dự kiến đón chuyến bay đầu tiên từ ngày 29/10/2026. Ngày 15/10, sân bay tổ chức chuyến bay giả định tại Nhà ga T2 để rà soát quy trình phục vụ quốc tế. Đây là cách Gia Lai chứng minh mình nghiêm túc với du lịch Gia Lai quốc tế: vừa “mồi” thị trường bằng tiền thật, vừa chuẩn bị hạ tầng để không dừng lại ở vài chuyến charter thử nghiệm.
Quảng Trị: từ chuyến bay kỹ thuật đến chiến lược sản phẩm du lịch
Quảng Trị chọn con đường khác: xây sân bay mới và gắn nó với một chương trình tái thiết du lịch. Cảng hàng không Quảng Trị đã thực hiện thành công chuyến bay kỹ thuật đầu tiên ngày 15/10/2026, đánh dấu bước tiến trên lộ trình khai thác thương mại dự kiến tháng 3/2027. Dự án đạt trên 80% khối lượng, trong đó đường cất hạ cánh và đường lăn đạt 98%, sân đỗ hoàn thành 100% và nhà ga hành khách trên 80%. Quan trọng hơn, sân bay Quảng Trị được điều chỉnh quy hoạch từ cấp 4C lên 4E, đủ sức tiếp nhận máy bay thân rộng như Boeing 777, Boeing 787, Airbus A350. Khi sân bay Quảng Trị khai thác, việc kết nối với các thị trường khách trọng điểm sẽ thuận lợi hơn nhiều. Địa phương hiểu rằng hạ tầng không tự sinh khách, nên song hành là đề án 14 Tuần văn hóa – du lịch từ 11/2026 đến 12/2027, nhằm tạo lý do để du khách lưu trú dài ngày thay vì chỉ dừng chân ngắn hạn.
Thoát bóng các hub lớn: vì sao charter là lựa chọn hợp lý lúc này?
Các sân bay khu vực Việt Nam lâu nay sống trong cái bóng quá lớn của những hub như Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Đà Nẵng. Mọi đường bay quốc tế đều xoay quanh các trung tâm này, khiến địa phương phụ thuộc vào tour nối chuyến, khó xây dựng bản sắc điểm đến độc lập. Charter bay là cách đảo chiều: doanh nghiệp lữ hành và địa phương cùng nhau “đặt hàng” đường bay trực tiếp, thiết kế sản phẩm riêng và kiểm soát tốt hơn dòng khách. Theo ông Nguyễn Phạm Kiên Trung, khách quốc tế là “dư địa” chiến lược khi thị trường nội địa đã dần cạn, lại mang lợi thế lưu trú dài hơn, chi tiêu cao hơn và lệch mùa với khách nội địa. Nếu tiếp tục chờ các hãng tự mở đường bay thường lệ, Gia Lai hay Quảng Trị sẽ mất thêm nhiều năm. Charter cho phép thử nghiệm nhanh, điều chỉnh sản phẩm, rồi mới tính đến đường bay thường lệ khi hạ tầng như đường băng mới ở Phù Cát hay sân bay Quảng Trị cấp 4E đã sẵn sàng.
Điều kiện để chiến lược charter không chỉ là “pháo hoa khai trương”
Rủi ro lớn nhất của chiến lược charter là mọi thứ dừng lại ở vài chuyến bay khai trương, rồi sân bay khu vực lại quay về cảnh vắng khách. Để tránh kịch bản “pháo hoa rồi tắt”, các địa phương phải coi charter là bước khởi động cho hệ sinh thái du lịch mới, không phải mục tiêu tự thân. Gia Lai đã kết hợp hỗ trợ 200 triệu đồng/chuyến với chính sách truyền thông và giảm phí tham quan tại một số điểm du lịch, nhằm tăng khả năng thành công cho doanh nghiệp lữ hành tổ chức tour charter. Quảng Trị thì xây chuỗi sự kiện văn hóa – du lịch, từ lễ hội Vì hòa bình đến Lễ hội Khinh khí cầu quốc tế, để biến lợi thế kết nối thành sức hút thực tế. Khi đường băng mới ở Phù Cát bổ sung năng lực khai thác và sân bay Quảng Trị đạt chuẩn tiếp nhận máy bay thân rộng, hạ tầng sẽ đủ sức đỡ các đường bay quốc tế thường lệ, vượt ra khỏi mô hình charter thử nghiệm. Câu hỏi còn lại là: địa phương có kiên trì đầu tư sản phẩm và dịch vụ để khách muốn quay lại hay không.
