Tuyến đường xuống cấp: không chỉ là ổ gà, đó là lỗ hổng quản lý
Tuyến đường xuống cấp là tình trạng mặt đường, cầu, hầm chui và các hạng mục phụ trợ bị hư hỏng kéo dài do bảo trì không đầy đủ, phân cấp quản lý đường chồng chéo, khiến lưu thông nguy hiểm, tai nạn giao thông đường tỉnh gia tăng và đời sống, giao thương của người dân bị cản trở nghiêm trọng. Thực tế cho thấy, ở nhiều địa phương, việc sửa chữa cơ sở hạ tầng chỉ được triển khai khi bức xúc lên cao, tai nạn xảy ra và báo chí lên tiếng, thay vì được xử lý như một nhiệm vụ thường xuyên, có kế hoạch và có người chịu trách nhiệm rõ ràng. Cầu An Hòa tại Tuyên Quang là ví dụ điển hình cho lỗ hổng trách nhiệm. Mặt cầu xuất hiện ổ gà đường kính hơn 70cm, sâu 10-15cm, lộ cả kết cấu thép. Nguy hiểm là đã có nhiều vụ tai nạn do người đi xe máy đâm phải các vị trí hư hỏng trên cầu trong tháng 8 và 9, may mắn chưa có thiệt hại về người nhưng thương tích và hư hỏng phương tiện thì không ít. Theo cơ quan chức năng, cầu từng do huyện quản lý, sau khi chuyển sang mô hình chính quyền 2 cấp thì nằm trên ranh giới xã Bình Ca và phường Bình Thuận, nhưng việc bàn giao, phân cấp quản lý và sửa chữa cho cấp xã đến nay vẫn chưa rõ ràng. Khi một cây cầu huyết mạch mà không ai “nhận” trách nhiệm, những người đi xe máy qua đó mỗi ngày đang trở thành nạn nhân của sự vô trách nhiệm hơn là nạn nhân của thời gian.
Tỉnh lộ 153 Nghĩa Đô: 2km được nâng cấp, 13km còn lại là điểm nghẽn phát triển
Ở Nghĩa Đô, câu chuyện tuyến đường xuống cấp không chỉ nằm ở vài ổ gà mà là cả một đoạn tỉnh lộ 153 dài khoảng 15km bong tróc, trơ đá, chi chít “ổ gà, ổ trâu” khiến việc đi lại luôn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Mùa khô, bụi cuốn mù mịt; mùa mưa, đường trơn trượt, sạt lở đất đá từ vách núi có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Đây là tuyến giao thông huyết mạch cho giao thương hàng hóa, nông sản của người dân trong vùng, nhưng thương lái lại có thêm lý do ép giá khi chi phí vận chuyển tăng và xe tải khó vào tận thôn. Dự án nâng cấp, cải tạo tỉnh lộ 153 đã được phê duyệt, song giai đoạn đầu mới tập trung thi công đoạn dài 2,217km từ trung tâm xã với tổng mức đầu tư 30 tỷ đồng. Điều này đồng nghĩa gần 13km còn lại vẫn là “điểm nghẽn” lớn đối với phát triển kinh tế, du lịch và xây dựng nông thôn mới của địa phương. Việc sửa chữa cơ sở hạ tầng theo kiểu manh mún, từng khúc một, không gắn với một lộ trình hoàn chỉnh khiến người dân phải tiếp tục đánh cược an toàn trên phần lớn tuyến đường.
Thanh Hóa: từ tỉnh lộ 523 đến đường vào trường cao đẳng, ai chịu trách nhiệm hoàn trả?
Tại Thanh Hóa, câu chuyện phân cấp quản lý đường và trách nhiệm nhà thầu lại thêm một lần phơi bày. Tỉnh lộ 523 qua Ngọc Trạo và Kim Tân hư hỏng nhiều năm, mặt đường bong tróc, lún vỡ, chi chít ổ voi, ổ trâu, ổ gà. Người dân phải quây bạt quanh nhà để chống bụi, một quãng đường chưa tới 10km nhưng có thời điểm mất gần 1 giờ di chuyển. Chỉ sau khi báo chí phản ánh mạnh mẽ, từ ngày 1.10, hai đơn vị thi công mới tiến hành cắm cọc, chuẩn bị sửa chữa, dự kiến thi công trong khoảng 90 ngày. Đây là điển hình của kiểu sửa chữa cơ sở hạ tầng “chữa cháy” chậm trễ, để người dân chịu khổ trước rồi mới hành động. Không chỉ đường tỉnh, ngay cả tuyến đường hơn 100m dẫn từ Quốc lộ 47 vào Trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa cũng bị phá vỡ mặt đường sau khi một dự án khu đô thị thi công từ tháng 6.2025. Đoạn đường biến dạng, đầy ổ gà, ổ trâu, nắp cống nhô cao, gây khó khăn cho khoảng 1.200 học sinh, sinh viên và giáo viên phải đi qua mỗi ngày. Dù chính quyền đã làm việc với nhà thầu, yêu cầu hoàn trả mặt bằng, khôi phục tuyến đường để bảo đảm an toàn, câu hỏi vẫn còn đó: vì sao một dự án được cấp phép lại có thể bỏ mặc đường vào trường trong tình trạng nguy hiểm suốt hơn một năm mà không bị ràng buộc trách nhiệm rõ ràng?
Hầm chui Sơn Tiến: khi không gian giao thông bị biến thành bãi rác
Nếu cầu, đường tỉnh đang bị bỏ quên bởi phân cấp quản lý đường chắp vá, thì hầm chui Sơn Tiến trên tuyến Z115 lại là minh chứng cho sự buông lỏng quản lý môi trường và an toàn giao thông trong không gian hạ tầng. Hầm chui đáng lẽ là nút giao thông quan trọng kết nối khu dân cư tổ 12, nhưng nhiều năm nay bị biến thành điểm tập kết rác thải sinh hoạt, mỗi ngày gần 20 xe gom rác tập kết sát lối vào. Khu vực thường xuyên bốc mùi khó chịu, ruồi nhặng dày đặc, đặc biệt sau khi sáp nhập xóm, lượng rác từ hai khu vực dồn về càng tạo áp lực. Không dừng ở ô nhiễm không khí, điểm tập kết rác ngay dưới hầm chui – nơi lòng đường vốn hẹp, tầm nhìn hạn chế – khiến xe gom rác chiếm dụng mặt đường, gia tăng nguy cơ va chạm. Đã xảy ra một số vụ tai nạn do người điều khiển phương tiện không kịp xử lý khi gặp chướng ngại vật là xe và đống rác. Khi hạ tầng giao thông bị dùng sai chức năng, biến thành bãi rác, đó không chỉ là câu chuyện thiếu chỗ tập kết rác mà là sự coi nhẹ an toàn của người dân và sự bất lực trong điều phối trách nhiệm giữa các cơ quan liên quan.
Từ tai nạn giao thông đường tỉnh đến trách nhiệm chính trị
Các vụ tai nạn giao thông đường tỉnh, những cú ngã xe trên cầu An Hòa hay va chạm dưới hầm chui Sơn Tiến không phải là “rủi ro cá nhân”, mà là kết quả trực tiếp của một hệ thống phân cấp quản lý đường kém hiệu quả, thiếu giám sát và thiếu chế tài trách nhiệm. Khi tỉnh lộ 153 chỉ được nâng cấp 2km đầu trong khi 13km còn lại vẫn là ác mộng đi lại, khi tỉnh lộ 523 phải chờ nhiều năm hư hỏng mới được sửa, hay khi 1.200 học sinh, sinh viên phải lách qua ổ gà do một dự án dang dở, thì vấn đề không còn là kỹ thuật mà là lựa chọn chính trị: ưu tiên ai, bỏ quên ai. Cần nhìn nhận rõ rằng sửa chữa cơ sở hạ tầng không thể phụ thuộc vào “tiếng kêu” của người dân hay báo chí. Trách nhiệm phải được gắn cụ thể với từng cầu, từng tuyến, từng nút giao, kèm theo cơ chế kiểm tra định kỳ và ngân sách bảo trì ổn định. Lãnh đạo địa phương không thể trốn sau cụm từ “chưa rõ phân cấp quản lý” khi người dân đang đối diện nguy cơ tai nạn hằng ngày. Nếu vẫn tiếp tục chấp nhận những tuyến đường xuống cấp, chúng ta đang chấp nhận một chuẩn mực an toàn thấp cho chính mình và cho thế hệ đi học, đi làm trên những con đường đó.
