Đề xuất mới sau những lỗ hổng nghiêm trọng
Các phương án trộn thí sinh và tăng camera là những biện pháp Bộ GD&ĐT đang nghiên cứu nhằm giảm nguy cơ gian lận thi cử bằng cách hạn chế điểm yếu trong bố trí phòng thi và củng cố việc giám sát, hậu kiểm. Đây chưa phải quy định đã ban hành. Tại hội nghị tổng kết kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 và chuẩn bị cho kỳ thi năm 2027, tổ chức sáng 29/10 tại Đà Nẵng, Bộ nêu các bất cập từ khâu in sao đề đến phòng chống gian lận và xử lý vi phạm nghiêm trọng ở một số điểm thi. Đặt đề xuất sửa quy chế trong bối cảnh ấy là cần thiết: sau một vụ việc làm tổn hại niềm tin, giữ nguyên cách làm mà không xem xét lại sẽ khó thuyết phục thí sinh và phụ huynh. Tuy nhiên, siết kiểm soát chỉ có ý nghĩa khi giải pháp được thiết kế khả thi, minh bạch và không biến sự bất tiện cho học sinh thành cái giá mặc định của kỳ thi.
Tuyên Quang cho thấy sai phạm có thể gây hậu quả diện rộng
Vụ việc tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang là lý do nổi bật khiến Bộ xem xét thay đổi. Theo thông tin được công bố tại hội nghị, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an đã khởi tố 41 bị can về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ liên quan vụ án. Hệ quả trực tiếp không chỉ dừng ở những người bị xử lý: toàn bộ kết quả của 328 thí sinh tại điểm thi bị hủy, buộc các em thi lại trong hai ngày 14 và 15/8/2026. Đó là một tổn thất lớn về thời gian, tâm lý và cơ hội của những thí sinh không nhất thiết có liên quan đến sai phạm. Bức tranh chung cũng đáng lo: năm 2026 có 89 thí sinh vi phạm quy chế, tăng 48 trường hợp so với năm trước. Những con số này ủng hộ việc tăng phòng ngừa, nhưng cũng nhắc rằng trách nhiệm quản lý của người lớn phải được kiểm soát chặt, thay vì chỉ đặt thêm gánh nặng lên thí sinh.
Trộn thí sinh và camera: có ích nếu đi cùng quản trị tốt
Bộ GD&ĐT nghiên cứu bố trí thí sinh từ nhiều trường khác nhau tại cùng một điểm thi; nếu địa phương không thể sắp xếp theo cách này, phương án sẽ được xem xét với ý kiến của Ban Chỉ đạo thi cấp tỉnh. Cách trộn thí sinh có thể làm giảm nguy cơ hình thành quan hệ quen biết trong cùng phòng, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào giám thị, phân công cán bộ và kiểm tra chéo. Nếu khâu quản lý vẫn yếu, đổi danh sách trường chưa đủ để ngăn sai phạm. Một phương án khác là tăng camera phòng thi và camera tại khu vực thi, với dữ liệu phục vụ hậu kiểm, xác minh khi có dấu hiệu vi phạm. Camera có thể bổ sung bằng chứng, nhưng không thay thế giám sát trực tiếp hay quy trình xử lý rõ ràng. Bộ cũng nêu việc siết lựa chọn, bố trí cán bộ và tăng kiểm tra chéo; đây mới là nền tảng để các thiết bị phát huy tác dụng.
Cần cân bằng giám sát với điều kiện của thí sinh
Hiện giám đốc sở giáo dục và đào tạo quyết định bố trí điểm thi theo điều kiện địa phương, đồng thời hướng tới thuận tiện và giảm quãng đường di chuyển cho thí sinh. Vì vậy, trộn thí sinh từ nhiều trường không nên trở thành yêu cầu cứng áp dụng bất kể địa bàn, nhất là nơi việc đi lại vốn khó khăn. Tăng camera cũng cần đi kèm quy định về phạm vi giám sát, lưu trữ và sử dụng dữ liệu để bảo đảm công cụ phục vụ tính công bằng, chứ không tạo thêm bất an. Điều quan trọng là phân biệt rõ đề xuất với quy định: các phương án trộn thí sinh, tăng camera và sửa quy chế hiện vẫn đang được nghiên cứu, chưa phải quy định chính thức áp dụng cho kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2027. Bộ cần tiếp tục đánh giá tính khả thi và hoàn thiện phương án trước khi ban hành.
Kết luận: sau sai phạm ở Tuyên Quang, tăng giám sát là hướng đi có cơ sở, nhưng không thể chỉ thêm camera hay xáo trộn phòng thi rồi xem như đã giải quyết được gian lận. Một kỳ thi đáng tin cậy cần quy trình chặt, cán bộ được kiểm soát trách nhiệm và cách tổ chức phù hợp với thực tế của thí sinh. Chỉ khi các đề xuất được kiểm chứng và công bố thành quy định rõ ràng, chúng mới có thể bảo vệ công bằng thay vì dừng ở phản ứng sau khủng hoảng.
