Bẫy không nằm ở khoản phí nhỏ mà ở quyền kiểm soát tài khoản
Lừa đảo qua SMS và Messenger là thủ đoạn dùng tin nhắn, cuộc gọi hoặc tài khoản mạng xã hội giả danh người đáng tin để dụ nạn nhân tiết lộ thông tin hay thao tác trên thiết bị, từ đó chiếm quyền truy cập tài khoản và tiền. Điều đáng ngại không phải lời đề nghị ban đầu nghe có vẻ hợp lý, mà là chuỗi hướng dẫn khiến người nhận tự mở đường cho kẻ gian.
Công an Đà Nẵng cảnh báo một thủ đoạn nhắm vào người làm thủ tục cấp hộ chiếu trực tuyến qua VNeID: kẻ gian tự xưng là nhân viên bưu điện, lấy lý do thu phí chuyển phát rồi dẫn nạn nhân vào các thao tác trên ví điện tử. Trong vụ việc được phản ánh, sau khi người dân chuyển khoản, đối tượng viện cớ cần hoàn tiền và tiếp tục hướng dẫn truy cập tài khoản mạng xã hội, mở MoMo, chia sẻ màn hình và thao tác trong ứng dụng. Đây là kiểu lừa đảo cần được nhìn nhận như nguy cơ mất quyền kiểm soát tài khoản, không phải một cuộc gọi xác nhận giao hàng thông thường.
Một vụ án khác cho thấy hậu quả có thể đi xa hơn: đối tượng tiếp cận khách hàng qua mạng xã hội, xin thông tin ví MoMo, tài khoản ngân hàng liên kết và mã OTP, rồi đăng nhập ví để chuyển tiền chiếm đoạt. Vì vậy, dù lời nhắn đến qua SMS, Messenger hay một ứng dụng khác, đừng để vẻ quen thuộc của thủ tục làm giảm cảnh giác.
Ba việc tuyệt đối không làm theo hướng dẫn của người lạ
- Không chia sẻ màn hình điện thoại. Cuộc gọi hoặc tin nhắn yêu cầu bật chia sẻ màn hình để “hỗ trợ”, “hoàn phí” hay “xác minh” có thể giúp kẻ gian theo dõi thao tác và lợi dụng lúc bạn mở ứng dụng tài chính. Hãy từ chối, kết thúc cuộc gọi và tự liên hệ đơn vị liên quan bằng số hoặc kênh chính thức.
- Không cài ứng dụng từ liên kết không rõ nguồn gốc. Đừng tải tệp hay ứng dụng do người lạ gửi, kể cả khi họ tự xưng là nhân viên bưu điện, cơ quan nhà nước hoặc bộ phận chăm sóc khách hàng. Cài đặt ứng dụng lạ theo chỉ dẫn có thể mở thêm rủi ro cho điện thoại và tài khoản.
- Không tiết lộ mã OTP, mật khẩu ngân hàng hoặc ví điện tử cho bất kỳ ai. Mã OTP ngân hàng và mật khẩu là thông tin bảo mật, không phải dữ liệu để nhân viên “hoàn phí” hay “hủy hồ sơ” xác nhận. Không đọc mã qua điện thoại, không gửi qua tin nhắn và không nhập mã theo yêu cầu của người lạ.
Những cấm kỵ này không phải thủ tục rườm rà; chúng chặn đúng các bước mà kẻ gian thường cần để chiếm tài khoản. Bảo vệ ví điện tử bắt đầu từ việc không trao quyền thao tác trên điện thoại và không đưa thông tin xác thực cho người khác.
Ngắt liên lạc, rồi xác minh bằng kênh bạn tự tìm
Khi nhận yêu cầu đáng ngờ, hãy dừng mọi giao dịch và ngắt cuộc gọi hoặc cuộc trò chuyện. Đừng bấm tiếp vào liên kết, đừng làm theo chỉ dẫn trên màn hình và đừng tranh luận để “kiểm tra” đối phương. Nếu cần kiểm tra hồ sơ, phí chuyển phát hoặc tình trạng giao hàng, hãy chủ động tìm kênh chính thức của cơ quan chức năng hay đơn vị bưu chính; không dùng số điện thoại, tài khoản mạng xã hội hoặc liên kết do người lạ cung cấp.
Nếu đã cung cấp thông tin tài khoản hoặc thực hiện giao dịch, hãy liên hệ ngay ngân hàng hay đơn vị cung cấp dịch vụ tài chính để được hỗ trợ, đồng thời trình báo công an gần nhất. Việc phản ứng nhanh có thể hạn chế thiệt hại tiếp diễn; trong vụ việc được cảnh báo, người dân đã kịp dừng thao tác sau khi xác minh và tránh nguy cơ tổn thất lớn hơn.
Kết luận rất rõ: không chia sẻ màn hình, không cài ứng dụng lạ, không đưa mã OTP hay mật khẩu. Một yêu cầu đáng ngờ không cần được giải quyết ngay trên điện thoại—hãy dừng lại, tự xác minh qua kênh chính thức và chỉ tiếp tục khi chắc chắn mình đang liên hệ đúng đơn vị.
