Vì sao trẻ dễ ốm đầu năm học và sức đề kháng là gì?
Sức đề kháng trẻ em là khả năng cơ thể trẻ nhận biết, chống lại và phục hồi sau khi bị tấn công bởi virus, vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh khác, được xây dựng từ dinh dưỡng, giấc ngủ, vận động, tiêm chủng và thói quen sống hằng ngày. Khi bước vào năm học mới, phần lớn trẻ phải thay đổi nhịp sinh hoạt sau kỳ nghỉ hè, dậy sớm hơn, hoạt động trí óc nhiều hơn và tiếp xúc với môi trường đông người trong lớp học. Đây là điều kiện khiến trẻ mệt mỏi, sức đề kháng suy giảm, dễ mắc cảm cúm, viêm hô hấp hoặc rối loạn tiêu hóa. Theo ThS.BS. Nguyễn Quang Dương, trẻ có “tạng phủ non nớt, hình khí chưa đầy đủ”, tỳ và phế chưa phát triển hoàn thiện nên càng dễ bị tác nhân gây bệnh tấn công. Nói thẳng: nếu ba mẹ không chủ động chuẩn bị, “tựu trường khỏe mạnh” chỉ là khẩu hiệu.
Dinh dưỡng cho học sinh: kiện tỳ, dưỡng phế để miễn dịch vững vàng
Muốn tăng sức đề kháng trẻ em, ba mẹ phải bắt đầu từ bàn ăn chứ không phải từ lọ thuốc bổ. Theo bác sĩ chuyên khoa II Hoàng Quốc Tưởng, dinh dưỡng đa dạng, đủ nhóm chất giúp trẻ có năng lượng học tập, vui chơi và hỗ trợ phát triển, tăng cường sức khỏe. Thực đơn nên cân đối tinh bột, đạm, chất béo tốt, rau quả, vitamin và khoáng; ưu tiên thực phẩm dễ tiêu như gạo tẻ, thịt nạc, cá, trứng, bí đỏ, khoai lang, cà rốt, đậu xanh, hạt sen… để kiện tỳ, giúp trẻ hấp thu tốt hơn. Ba mẹ nên hạn chế đồ ăn nhanh, nước ngọt có ga, món quá nhiều đường hoặc dầu mỡ vì chúng làm nặng bụng, giảm hấp thu. Việc ăn quá no, ăn nhiều đồ lạnh hoặc ăn vặt liên tục dễ làm tổn thương chức năng vận hóa của tỳ, khiến trẻ đầy bụng, chán ăn và giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng.
Ngủ đủ, vận động đều: “bộ đôi” vàng để phòng ngừa bệnh tật trẻ
Phần lớn trẻ ốm vặt không phải vì thiếu thuốc bổ, mà vì thiếu ngủ và thiếu vận động. Trẻ cần được xây dựng chế độ dinh dưỡng đầy đủ, ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên để tăng khả năng chống lại bệnh tật khi tựu trường. Giấc ngủ sâu giúp cơ thể phục hồi, tiết hormone tăng trưởng, củng cố trí nhớ và hỗ trợ hệ miễn dịch; trẻ ngủ muộn, ngủ ít sẽ uể oải, dễ nhiễm virus hơn. Ba mẹ nên cố định giờ đi ngủ, giờ thức dậy theo lứa tuổi, tránh để con thức khuya vì bài vở hoặc thiết bị điện tử. Song song, hãy khuyến khích vận động ngoài trời, chơi bóng, đạp xe, nhảy dây thay vì ngồi quá lâu trước tivi, điện thoại, máy tính bảng. Không có thói quen vận động, mọi kế hoạch “tựu trường khỏe mạnh” đều khó thành hiện thực.
Vệ sinh cá nhân, tiêm chủng và xoa bóp: hàng rào bảo vệ ở trường học
Môi trường lớp học đông trẻ là “thiên đường” cho virus, vi khuẩn nếu ba mẹ bỏ qua thói quen vệ sinh. Duy trì vệ sinh cá nhân là một trong những biện pháp quan trọng để hạn chế lây lan tác nhân gây bệnh trong trường học. Trẻ cần được hướng dẫn rửa tay đúng cách trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi vui chơi hoặc khi tay bẩn, đồng thời hạn chế đưa tay lên mũi, miệng, mắt khi chưa rửa tay. Ba mẹ cũng nên kiểm tra sổ tiêm, bảo đảm con được tiêm đầy đủ vaccine theo khuyến cáo để phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm và giảm nguy cơ bệnh nặng. Theo ThS.BS. Nguyễn Quang Dương, xoa bóp nhẹ nhàng 5-10 phút mỗi ngày như xoa bụng, xoa gan bàn chân, vuốt dọc hai bên cột sống có thể hỗ trợ nâng cao thể trạng cho trẻ mùa tựu trường. Đây là cách đơn giản nhưng nhiều gia đình bỏ quên.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám và tránh lạm dụng thuốc, sản phẩm bổ
Không phải biểu hiện nào của con cũng có thể “tự qua” bằng nước cam và vài viên vitamin. Theo bác sĩ Hoàng Quốc Tưởng, những trẻ nhẹ cân, suy dinh dưỡng, thấp còi hoặc thường xuyên mắc bệnh nên được thăm khám sớm để đánh giá dinh dưỡng, tìm nguyên nhân và có hướng can thiệp phù hợp. Cha mẹ không nên đợi đến khi trẻ bệnh nặng mới đưa đi khám. Đồng thời, tâm lý sốt ruột khiến nhiều phụ huynh tự mua thuốc bổ, thảo dược hoặc lạm dụng kháng sinh cho con; thế nhưng, việc lạm dụng kháng sinh đã gây ảnh hưởng xấu đến hệ vi sinh vật trong cơ thể, và việc tự ý dùng thuốc bổ hoặc thảo dược có thể không mang lại hiệu quả, thậm chí gây ảnh hưởng sức khỏe nếu dùng không đúng cách. Sức đề kháng trẻ em cần được xây dựng bằng lối sống khoa học và ý kiến bác sĩ, không phải bằng “combo” thuốc theo quảng cáo.
