Các hãng xe Mỹ đồng loạt siết cửa với ô tô Trung Quốc
Đề xuất cấm ô tô Trung Quốc là nỗ lực của các hãng xe Mỹ nhằm chặn trước một làn sóng xe giá rẻ, tích hợp phần mềm và phần cứng kết nối từ Trung Quốc, đồng thời dựng lên một hàng rào vừa mang màu sắc an ninh quốc gia, vừa là biện pháp bảo vệ thị trường ô tô Mỹ khỏi cạnh tranh ngày càng gay gắt. Liên minh Đổi mới Ô tô (AAI), đại diện cho các tập đoàn như General Motors, Ford, Toyota, Volkswagen, Hyundai, Honda và Stellantis, đã gửi thư kêu gọi Quốc hội Mỹ thông qua dự luật cấm xe, phần mềm và phần cứng Trung Quốc trước khi kỳ họp năm nay kết thúc. Động thái này cho thấy ngành công nghiệp ô tô Mỹ không còn chờ đến khi xe Trung Quốc tràn vào mới phản ứng, mà muốn khóa cửa ngay từ trên bàn lập pháp.
An ninh quốc gia ô tô: Lý do chính thức hay chiếc ô che cho bảo hộ?
AAI biện minh cho lời kêu gọi cấm ô tô Trung Quốc bằng lập luận an ninh quốc gia ô tô: xe được trợ giá, tích hợp phần mềm, phần cứng kết nối có thể trở thành cửa ngõ dữ liệu và hạ tầng số nhạy cảm. Lệnh cấm đề xuất không chỉ nhắm vào xe, mà còn cả phần mềm, phần cứng và công nghệ kết nối như Bluetooth, Wi‑Fi, kết nối di động, liên lạc vệ tinh liên quan tới nhà cung cấp Trung Quốc. Về mặt lý thuyết, đây là vấn đề nghiêm túc: một chiếc xe hiện đại là thiết bị số luôn trực tuyến, có thể thu thập và truyền dữ liệu. Tuy vậy, việc nhấn mạnh an ninh quốc gia cũng giúp tạo “áo giáp đạo đức” cho một yêu cầu mang màu sắc bảo hộ rõ rệt – chặn xe giá rẻ để giảm sức ép lên các hãng xe Mỹ đang chật vật trong cuộc đua xe điện.
Thị trường ô tô Mỹ trước nguy cơ cạnh tranh từ xe Trung Quốc
Các hãng xe Mỹ hiểu rằng nếu không cấm ô tô Trung Quốc, cạnh tranh về giá và công nghệ kết nối sẽ trở nên khốc liệt. CEO AAI John Bozzella cáo buộc các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đang bán phá giá những mẫu xe được trợ cấp, đi kèm phần mềm và phần cứng kết nối trên toàn thế giới. Hàng nghìn chiếc xe Trung Quốc đã sẵn sàng lên tàu xuất khẩu, cho thấy tham vọng bành trướng toàn cầu của họ. Trên thị trường ô tô Mỹ, điều này bị xem là mối đe dọa trực tiếp đến thị phần của các hãng nội địa. Câu chuyện xe điện Trung Quốc Mỹ không còn là kịch bản giả định: những thương hiệu có liên hệ với Trung Quốc như Polestar đã bị buộc dừng bán xe tại Mỹ từ năm mẫu 2027 vì yếu tố sở hữu của tập đoàn Geely Holding.
Dự luật cấm và vùng nhiễu giữa Trung Quốc, liên doanh và vốn góp
Dự luật đang được Ủy ban Thương mại Thượng viện Mỹ siết chặt nhằm cấm các hãng xe Trung Quốc bán hoặc sản xuất xe chở khách tại Mỹ, đồng thời hạn chế khả năng thâm nhập vào phân khúc xe hạng nhẹ. AAI còn đề nghị bổ sung quy định cấm Bộ Thương mại cấp giấy phép đặc biệt cho các hãng như BYD, Chery, SAIC Motor sản xuất, bán hoặc nhập khẩu xe vào Mỹ. Tuy nhiên, ngưỡng cấm các công ty có hơn 15% vốn sở hữu từ thực thể Trung Quốc đã bộc lộ vấn đề: theo Thượng nghị sĩ Ted Cruz, điều khoản này có thể khiến Mercedes‑Benz bị loại khỏi thị trường Mỹ vì gần 20% vốn đầu tư thụ động đến từ Trung Quốc. Vùng xám giữa “xe Trung Quốc” và các tập đoàn toàn cầu có vốn Trung Quốc cho thấy thiết kế luật hiện tại dễ chạm vào chính các đồng minh công nghiệp của Mỹ.
Áp lực thời gian, sức ép vận động hành lang và tương lai cuộc chơi
AAI yêu cầu Quốc hội thông qua lệnh cấm trước khi kỳ họp năm nay bế mạc, cho thấy nỗ lực điều phối rõ rệt giữa các tập đoàn ô tô lớn và động lực chính trị đang được đẩy lên cao. Thượng viện đã bước đầu thông qua dự luật siết lệnh cấm đối với nhà sản xuất ô tô Trung Quốc vào tháng 7, nhưng văn bản này vẫn phải vượt qua nhiều trở ngại và cần được sửa đổi trước khi thành luật. Nói cách khác, cánh cửa cấm ô tô Trung Quốc chưa đóng chặt, nhưng tay nắm cửa đang nằm trong tay ngành công nghiệp ô tô Mỹ. Câu hỏi cốt lõi là: Quốc hội sẽ đi theo con đường bảo hộ được tô màu an ninh, hay chọn một lộ trình cân bằng hơn giữa cạnh tranh công bằng, an ninh dữ liệu và quyền lựa chọn trong thị trường ô tô Mỹ?
