Bước tiến chính sách, chưa phải đích đến
Chấp thuận có điều kiện là bước cho phép ban đầu để dự án nhập khẩu điện tái tạo tiếp tục phát triển, chứ không phải xác nhận công trình đã hoàn tất hay sẵn sàng cấp điện. Ngày 26/10/2026, tại Tuần lễ Năng lượng Quốc tế Singapore (SIEW), Cơ quan Quản lý Thị trường Năng lượng Singapore (EMA) trao chấp thuận này cho Dự án Việt Nam–Malaysia–Singapore (VMS), với sự tham gia của Petrovietnam thông qua Tổng công ty PTSC. Đây là tín hiệu chính sách đáng kể: Singapore chấp nhận tiến thêm một bước trong việc tìm nguồn cung điện sạch từ khu vực. Nhưng cách gọi “có điều kiện” cũng đặt giới hạn rõ ràng cho kỳ vọng. Liên danh vẫn phải hoàn thiện nghiên cứu kỹ thuật, phương án thương mại và thủ tục phê duyệt cần thiết tại cả ba nước. Vì vậy, mốc tại SIEW nên được nhìn nhận là sự mở cửa cho giai đoạn phát triển tiếp theo, không phải thông báo dự án đã triển khai xong.
Hành lang điện ba nước có thể thay đổi cách kết nối khu vực
VMS được thiết kế như một hành lang truyền tải xuyên biên giới: điện gió ngoài khơi dự kiến sản xuất ở vùng biển phía Nam Việt Nam, đi qua Malaysia rồi mới tới Singapore. Phương án đang được nghiên cứu hướng tới nguồn điện gió khoảng 2 GW và mục tiêu nhập khẩu tối đa 1,3 GW vào Singapore; Malaysia dự kiến sử dụng một phần sản lượng, phần còn lại kết hợp với điện mặt trời để chuyển tiếp. Đây là điểm khiến dự án đáng chú ý hơn một thỏa thuận mua bán điện thông thường. Malaysia vừa là thị trường tiếp nhận, vừa là mắt xích trung chuyển, còn điện tái tạo Việt Nam có thể trở thành nguồn cung cho một mạng lưới khu vực rộng hơn. Trong bối cảnh ASEAN tìm cách đa dạng hóa nguồn điện và giảm phát thải, mô hình ba bên là phép thử thực tế cho kết nối lưới điện khu vực. Tuy nhiên, quy mô và tính xuyên biên giới cũng khiến việc đồng bộ kỹ thuật, thương mại và phê duyệt trở thành những điều kiện không thể xem nhẹ.
Sembcorp Utilities được nêu là đơn vị nhập khẩu
Trong cấu trúc dự án, Sembcorp Utilities được nêu là đơn vị nhập khẩu điện tại Singapore. Chi tiết này giúp nhận diện vai trò doanh nghiệp ở phía tiếp nhận, nhưng không làm thay đổi bản chất của mốc vừa đạt: EMA mới cấp chấp thuận có điều kiện cho phương án VMS, chứ chưa xác nhận việc nhập khẩu đã bắt đầu. Thách thức tiếp theo nằm ở việc biến hành lang trên giấy thành hạ tầng có thể vận hành, với các khâu khảo sát, thiết kế, thu xếp tài chính và hoàn tất thủ tục ở ba quốc gia. Đối với Việt Nam, xuất khẩu điện sạch mở ra cơ hội gắn tiềm năng gió ngoài khơi với nhu cầu điện khu vực; song giá trị của cơ hội chỉ được kiểm chứng khi các bước chuẩn bị chuyển thành quyết định đầu tư và tiến độ xây dựng cụ thể. Bởi vậy, chấp thuận có điều kiện vừa là sự ghi nhận, vừa là lời nhắc rằng phần việc khó nhất vẫn ở phía trước.
Lộ trình dài đòi hỏi theo dõi từng mốc
PTSC dự kiến khảo sát thềm lục địa Việt Nam trong tháng 11, sau đó hoàn thiện thiết kế kỹ thuật và xây dựng phương án tài chính. Theo lộ trình được công bố, dự án dự kiến có quyết định đầu tư cuối cùng cho giai đoạn một vào năm 2029; dòng điện sạch xuyên biên giới đầu tiên được kỳ vọng vào năm 2035 và có thể được cung cấp trong khoảng 30 năm. Khoảng cách giữa chấp thuận ban đầu và thời điểm cấp điện cho thấy không nên đồng nhất tin vui chính sách với kết quả thương mại đã hiện hữu. Nhưng nếu vượt qua các bước chuẩn bị, VMS có thể tạo tiền lệ cho hợp tác điện ba bên và góp phần thúc đẩy Lưới điện ASEAN. Kết luận cần giữ ở mức tỉnh táo: Singapore đã bật đèn xanh có điều kiện cho kế hoạch nhập khẩu điện Singapore từ nguồn tái tạo của Việt Nam; dự án chỉ thực sự thành hình khi các nghiên cứu, phê duyệt và quyết định đầu tư tiếp theo được hoàn tất.
