Ngoại giao cấp Nhà nước bắt đầu từ một lớp học tiếng Thái
Chuyến thăm Trường Đại học Hà Nội của Nhà vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn và Hoàng hậu Suthida trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước là sự kiện ngoại giao văn hóa, trong đó giảng đường, lớp học tiếng Thái và không gian giao lưu sinh viên trở thành trung tâm, cho thấy hợp tác giáo dục Việt–Thái đang bước sang giai đoạn gắn kết và thực chất hơn bao giờ hết.
Chiều 16/9, Nhà vua Thái Lan thăm Việt Nam và dành thời gian đến Trường Đại học Hà Nội để gặp gỡ lãnh đạo, giảng viên, cán bộ và sinh viên. Sự lựa chọn điểm đến này không mang tính tượng trưng đơn thuần. Nó gửi đi thông điệp: tương lai quan hệ song phương không được quyết định trong phòng họp kín, mà trong những lớp học ngoại ngữ và những dự án sinh viên cùng làm với nhau. Trong bối cảnh hai nước kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và nâng tầm thành Đối tác chiến lược toàn diện, việc đặt giáo dục và giao lưu văn hóa ở vị trí trung tâm cho thấy một tầm nhìn dài hạn, thay vì chỉ chăm chú vào thương mại hay chính trị bề mặt.
Đại học Hà Nội: từ đào tạo tiếng Thái đến “điểm hẹn” ngoại giao
Không phải ngẫu nhiên mà Đại học Hà Nội ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong các hoạt động ngoại giao. Ngôi trường này đã âm thầm xây dựng nền tảng hợp tác giáo dục Việt–Thái trong nhiều năm, để đến hôm nay, chuyến thăm Hoàng gia trở thành một bước xác nhận cho vai trò ngoại giao học thuật của trường. Tại đây, quan hệ Việt Nam – Thái Lan được thể hiện rõ qua đào tạo tiếng Thái, giao lưu văn hóa và trao đổi sinh viên.
Năm 2009, Trung tâm Ngôn ngữ và Văn hóa Thái Lan được thành lập; đến nay đã có hơn 1.000 sinh viên học tiếng Thái như ngoại ngữ thứ hai, gần 200 học viên tham gia các khóa ngắn hạn và khoảng 150 sinh viên được sang Thái Lan học tập, trao đổi. "Hiện Trường Đại học Hà Nội duy trì quan hệ hợp tác với gần 20 cơ sở giáo dục đại học của Thái Lan, trong đó có Đại học Chulalongkorn, Đại học Assumption và Đại học Mahasarakham". Những con số này không chỉ là thành tích đào tạo; đó là minh chứng cho một chiến lược ngoại giao thông minh: dùng tri thức và ngôn ngữ để rút ngắn khoảng cách khu vực, xây dựng niềm tin từ thế hệ trẻ.
Nhà vua và Hoàng hậu bước vào lớp: cử chỉ nhỏ, thông điệp lớn
Khoảnh khắc Nhà vua và Hoàng hậu Thái Lan ngồi cùng sinh viên Việt Nam trong một lớp học tiếng Thái tại Trung tâm Ngôn ngữ và Văn hóa Thái Lan là hình ảnh mạnh hơn bất kỳ diễn văn nào. Thay vì giữ khoảng cách nghi lễ, Hoàng gia chọn bước vào không gian học tập, trực tiếp chứng kiến – và ủng hộ – nỗ lực chinh phục ngôn ngữ và văn hóa Thái của người trẻ Việt. Đây là ngoại giao văn hóa theo nghĩa cụ thể nhất: nhà lãnh đạo đi vào lớp học, chứ không chỉ đến hội trường.
Không gian Văn hóa Thái Lan tại trường, được cải tạo, mở rộng năm 2018 với sự hỗ trợ của đại diện ngoại giao Thái Lan, đã trở thành một điểm nhấn của giao lưu văn hóa khu vực, nơi sinh viên được trải nghiệm văn hóa Thái qua ngôn ngữ, nghệ thuật và các hoạt động tương tác. Khi Nhà vua thăm không gian này và trao tặng tài liệu, phương tiện giảng dạy, thông điệp rất rõ: Bangkok coi trọng từng tiết học tiếng Thái tại Hà Nội không kém bất kỳ cuộc họp cấp cao nào. Điều đó buộc chúng ta cũng phải nhìn giáo dục như một trụ cột chiến lược, chứ không phải “phụ lục” của hợp tác song phương.
Từ Khon Kaen đến Hà Nội: mạng lưới trung tâm văn hóa hai chiều
Nếu Hà Nội có Trung tâm Ngôn ngữ và Văn hóa Thái Lan, thì ở chiều ngược lại, Thái Lan đã khánh thành Trung tâm Việt Nam học tại Đại học Khon Kaen, với sự tham dự của Đoàn công tác Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG Hà Nội, do TS. Nguyễn Ngọc Bình và TS. Nguyễn Hữu Mạnh dẫn đầu. Hạ tầng hợp tác giáo dục Việt–Thái đang hình thành mạng lưới hai chiều: sinh viên Việt sang Thái học tiếng Thái, sinh viên Thái và thế hệ trẻ kiều bào học tiếng Việt, tìm hiểu lịch sử và văn hóa Việt Nam.
Trung tâm Việt Nam học tại Khon Kaen được kỳ vọng sẽ trở thành đầu mối kết nối, tổ chức khóa đào tạo tiếng Việt chuẩn hóa, truyền tải sâu rộng lịch sử, văn hóa, đất nước và con người Việt Nam đến sinh viên Thái Lan và thế hệ trẻ kiều bào vùng Đông Bắc Thái Lan. Đồng thời, Khoa Ngôn ngữ học và Việt Nam học (ĐHQG Hà Nội) đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác với Khoa Nhân văn và Khoa học Xã hội của Khon Kaen, mở ra giai đoạn mới của trao đổi học thuật. Đây là mô hình giao lưu văn hóa khu vực có tính bền vững: không dựa trên sự kiện đơn lẻ, mà trên những trung tâm nghiên cứu và giảng dạy tồn tại lâu dài, ngày ngày nuôi dưỡng sự hiểu biết lẫn nhau.
Giảng đường như “phòng thí nghiệm” cho Đối tác Chiến lược toàn diện
Nhìn tổng thể, Nhà vua Thái Lan thăm Việt Nam và chọn Đại học Hà Nội như một điểm nhấn cho thấy chiến lược rõ ràng: nếu Đối tác Chiến lược toàn diện giữa hai nước muốn bền, nó phải bám rễ vào hệ thống giáo dục và những thế hệ sinh viên đang lớn lên hai bên biên giới. Đại học Hà Nội ngoại giao bằng thế mạnh riêng: ngoại ngữ, giao lưu học thuật, không gian văn hóa, chứ không chỉ bằng các nghi thức tiếp đón.
Lãnh đạo trường đã khẳng định sẽ tiếp tục phát huy thế mạnh về đào tạo ngoại ngữ, giáo dục quốc tế, giao lưu văn hóa và hợp tác học thuật, tạo thêm cơ hội để sinh viên hai nước cùng học tập, trải nghiệm, chia sẻ và trưởng thành, qua đó vun đắp tình hữu nghị Việt Nam – Thái Lan từ thế hệ trẻ. Thực tế, đó không chỉ là cam kết của một trường đại học, mà nên là định hướng chung cho hợp tác giáo dục Việt–Thái: xét đến cùng, giảng đường là nơi thử nghiệm tốt nhất cho mọi tầm nhìn khu vực. Nếu chúng ta xây được một thế hệ nói tốt tiếng của nhau, hiểu văn hóa của nhau, các thách thức trong khu vực Đông Nam Á sẽ có nhiều cơ hội được giải quyết bằng đối thoại, thay vì nghi kỵ.
