Công văn 5243: Kết thúc thời kỳ giáo viên kiêm nhiệm mọi thứ?
Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành công văn yêu cầu không để giáo viên kiêm nhiệm công việc ngoài giảng dạy là một chủ trương nhằm giảm áp lực giáo viên, tái phân bổ nhiệm vụ trong nhà trường và trả lại thời gian để thầy cô tập trung vào chuyên môn giáo dục, thay vì bị cuốn vào các đầu việc hành chính không đúng vị trí. Tại Công văn 5243/BGDĐT-NGCBQLGD ngày 10/8/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các địa phương không để xảy ra tình trạng giáo viên phải kiêm nhiệm các vị trí việc làm khác ngoài công tác giảng dạy, giáo dục do thiếu nhân sự hỗ trợ. Đây không phải là lời nhắc xã giao, mà là yêu cầu phải thực hiện ngay trong quá trình xây dựng phương án sử dụng và bố trí đội ngũ cho năm học 2026–2027. Nói thẳng, bộ đã chính thức thừa nhận: đã đến lúc dừng việc “vá” thiếu hụt nhân sự bằng sức lao động của giáo viên.
Tại sao phải cắt việc ngoài giảng dạy: không thể vừa dạy vừa làm “thư ký”
Trong nhiều năm, khẩu hiệu “giảm tải, đổi mới, phát triển phẩm chất và năng lực học sinh” vang lên ở mọi diễn đàn, nhưng thực tế, giáo viên kiêm nhiệm công việc hành chính vẫn là chuyện thường ngày. Thầy cô phải chia nhỏ quỹ thời gian vốn đã ít ỏi cho hồ sơ, báo cáo, hội họp, phong trào, cuộc thi, các loại minh chứng, rồi thêm cả những việc vốn thuộc về nhân sự hỗ trợ. Kết quả là gì? Giờ soạn bài, nghiên cứu chuyên môn giáo dục bị bào mòn; sự chăm sóc cho từng học sinh bị thay thế bằng những biểu mẫu đẹp. Bệnh thành tích khiến áp lực không giảm được, khi chất lượng thật lại bị đo bằng con số và hồ sơ đẹp. Nói “giảm áp lực giáo viên” mà không cắt những việc không phục vụ trực tiếp cho dạy và học nghĩa là chỉ chuyển áp lực từ dạng này sang dạng khác.
Tinh thần “giảm để tăng”: trả lại thời gian cho chuyên môn giáo dục
Tại hội nghị tổng kết năm học 2025–2026 và triển khai nhiệm vụ năm học 2026–2027 của Hà Nội ngày 21.8, Thứ trưởng Phạm Quang Hưng nhấn mạnh tinh thần “giảm để tăng”: giảm hồ sơ, báo cáo, hội họp, cuộc thi và phong trào hình thức để tăng thời gian cho dạy học, sinh hoạt chuyên môn và hỗ trợ học sinh. Nói cách khác, muốn thầy cô đổi mới, trước hết phải trả lại cho họ thời gian dành cho chuyên môn. Đây không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật, mà là thay đổi triết lý quản lý: giáo viên phải đứng trên bục giảng nhiều hơn ngồi trước máy tính làm hồ sơ, học sinh được học nhiều hơn thi. Khi các nhiệm vụ hành chính, hỗ trợ được giao đúng vị trí, giáo viên mới có đủ năng lượng để đầu tư cho bài giảng, nghiên cứu phương pháp, theo sát tiến bộ của từng em. Đồng thời, giảm áp lực thi cử cho học sinh chỉ có ý nghĩa khi chấm dứt tư duy lấy thành tích điểm số để đánh giá giáo viên một cách máy móc.
Bố trí lại nhân sự: điều kiện để chính sách không “chết trên giấy”
Muốn giáo viên thôi kiêm nhiệm công việc ngoài giảng dạy, câu hỏi then chốt là ai sẽ làm phần việc còn lại. Công văn 5243 yêu cầu địa phương xác định cụ thể nhu cầu sử dụng nhà giáo, cán bộ quản lý và nhân sự hỗ trợ giáo dục, bảo đảm việc bố trí đội ngũ phù hợp với quy mô lớp học, số lượng người học, vị trí việc làm và nhiệm vụ của từng cơ sở. Nhân sự hỗ trợ còn thiếu phải được ký hợp đồng lao động theo quy định, để các nhiệm vụ chuyên môn, hành chính và hỗ trợ trong nhà trường được giao đúng vị trí, tránh chuyển phần việc còn thiếu sang giáo viên. Đồng thời, các địa phương phải tiếp tục tuyển dụng, tiếp nhận nhà giáo và nhân sự hỗ trợ giáo dục, bảo đảm đủ số lượng người làm việc theo chỉ tiêu biên chế, đáp ứng tiêu chuẩn của vị trí việc làm. Nguyên tắc “ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên” chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi kèm nguyên tắc: ở đâu có việc hành chính, ở đó có nhân sự chuyên trách.
Từ chính sách đến lớp học: giảm áp lực giáo viên để nâng chất lượng dạy học
Nếu được thực thi nghiêm túc, chính sách ngừng giao việc ngoài giảng dạy cho giáo viên sẽ là bước ngoặt cho chất lượng dạy học. Khi giáo viên không còn phải kiêm nhiệm vai trò nhân viên hành chính hay “người chạy phong trào”, họ có thể đầu tư nhiều hơn cho chuyên môn giáo dục, cho sinh hoạt tổ nhóm, cho việc theo dõi tiến bộ của từng học sinh. Điều này phù hợp với yêu cầu bố trí đội ngũ theo đúng vị trí việc làm và nhiệm vụ của từng cơ sở giáo dục. Tuy nhiên, mọi công văn đều có nguy cơ trở thành khẩu hiệu nếu trường học không dám bỏ những cuộc họp, cuộc thi, phong trào không tạo giá trị giáo dục. Muốn giảm áp lực giáo viên và thi cử cho học sinh, cần dứt khoát cắt bỏ nhiệm vụ không thiết yếu, tránh “số hóa sự quá tải” bằng thêm tài khoản, thêm biểu mẫu. Khi ấy, khẩu hiệu “giảm để tăng” mới có cơ hội biến thành chất lượng thật trong từng tiết học.
