Chính sách giáo dục mới: Cắt giảm cuộc thi để giảm áp lực học sinh
Chính sách giáo dục mới về cắt giảm cuộc thi học sinh và giáo viên là định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo nhằm giảm áp lực học sinh, chống cuộc thi hình thức, giảm thủ tục hành chính, đồng thời tái phân bổ thời gian và nguồn lực cho hoạt động dạy học, chăm sóc, giáo dục học sinh và nâng cao chất lượng thực chất trong nhà trường. Đây không phải điều chỉnh kỹ thuật nhỏ, mà là sự chuyển hướng ưu tiên trong toàn hệ thống. Trước thềm năm học 2026-2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các địa phương rà soát và cắt giảm các cuộc thi, phong trào mang tính hình thức, lặp lại, không trực tiếp nâng cao chất lượng giáo dục hoặc tạo thêm áp lực không cần thiết đối với học sinh và giáo viên. Nguyên tắc được nhấn mạnh là không tổ chức các kỳ thi, hội thi chỉ để lấy thành tích, bằng khen, danh hiệu.
Không còn thi học sinh giỏi cấp trường, cấp xã: Tín hiệu chấm dứt cuộc thi hình thức
Điểm thay đổi dễ thấy nhất là việc cắt giảm cuộc thi học sinh ở các cấp dưới. Bộ đã yêu cầu không tổ chức thi học sinh giỏi cấp trường, cấp xã, ngoại trừ trường hợp cần thiết để phát hiện và tuyển chọn đội tuyển tham gia kỳ thi do cấp trên tổ chức, như thi cấp tỉnh hoặc quốc gia. Nói cách khác, thi học sinh giỏi vẫn tồn tại, nhưng mục tiêu chuyển từ "thi cho nhiều" sang "thi để tìm đúng người". Đáng chú ý, theo hướng dẫn, không còn chỗ cho các cuộc thi, hội thi chỉ để báo cáo thành tích: "Không tổ chức các cuộc thi học sinh giỏi, giáo viên giỏi chỉ vì mục đích đạt thành tích". Với các cuộc thi do cấp sở tổ chức hoặc phối hợp cùng tổ chức, doanh nghiệp, yêu cầu là phải phù hợp chương trình, tâm lý lứa tuổi, không huy động kinh phí ngoài và không gây áp lực tham gia cho học sinh, cha mẹ.
Giảm 50% cuộc thi hình thức: Tác động trực tiếp lên khối lượng công việc
Con số 50% không phải khẩu hiệu. Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt mục tiêu cắt giảm ít nhất 50% các cuộc thi, phong trào mang tính hình thức trong toàn ngành. Bộ trưởng yêu cầu giảm tối thiểu một nửa số hội thi, danh hiệu để giáo viên có thêm thời gian nghiên cứu, xây dựng kế hoạch bài dạy và chăm sóc từng học sinh. Đối với giáo viên, chính sách đi thẳng vào những cuộc thi giáo viên giỏi vốn tốn nhiều hồ sơ: không tổ chức thi giáo viên giỏi cấp trường, cấp xã, phường nếu mục đích chỉ để đạt danh hiệu. Nếu cần thi để chọn dự thi cấp cao hơn, kỳ thi phải thiết thực, đúng quy định, không phát sinh thêm hồ sơ, minh chứng vô nghĩa. Ở mầm non, các cuộc thi làm đồ dùng, đồ chơi cũng không được dùng làm cơ sở đánh giá, xếp loại, thi đua khi không có quy định cụ thể từ cấp có thẩm quyền.
Từ chạy theo thành tích sang tập trung chất lượng và trải nghiệm
Điểm tích cực lớn nhất của chính sách cắt giảm cuộc thi học sinh là dịch chuyển trọng tâm từ lượng giải thưởng sang chất lượng giáo dục. Bộ nêu rõ mục tiêu là giảm áp lực, giảm hình thức, tăng chất lượng, hiệu quả và tính thực chất trong quản lý, hoạt động giáo dục; đồng thời chống bệnh thành tích và tạo môi trường học tập, vui chơi lành mạnh, an toàn, phù hợp lứa tuổi. Điều này đi kèm một định hướng mới: thay vì chạy theo cuộc thi, ngành giáo dục tập trung tăng cường hoạt động chia sẻ kinh nghiệm, sinh hoạt chuyên môn, nghiên cứu thiết kế bài dạy và ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy. Các hoạt động giao lưu tiếng Anh, STEM/STEAM, trải nghiệm, văn nghệ, thể thao, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo được khuyến khích nhưng theo tinh thần sân chơi vui tươi, tự nguyện, thiết thực, không biến thành kỳ thi, không dùng số lượng giải để đánh giá chất lượng dạy học hoặc thi đua.
Giảm thi, giảm hồ sơ để trả lại thời gian cho lớp học
Điểm đáng ủng hộ của chính sách giáo dục mới không chỉ nằm ở việc giảm áp lực thi học sinh giỏi, mà còn ở bước đi đồng bộ về hồ sơ, họp hành. Bộ yêu cầu cơ sở giáo dục rà soát, cắt bớt hồ sơ, sổ sách, báo cáo trung gian không cần thiết, dành thêm thời gian và nguồn lực cho hoạt động dạy học, chăm sóc, giáo dục học sinh và sinh hoạt chuyên môn. Trường chỉ lưu hồ sơ theo quy định, không tự nghĩ thêm biểu mẫu nếu không có cơ sở pháp lý hoặc nhu cầu thực sự. Những báo cáo trùng lặp, dữ liệu đã có trong hệ thống dùng chung của ngành không được yêu cầu giáo viên, nhà trường báo cáo lại, trừ trường hợp pháp luật hoặc cấp có thẩm quyền quy định. Tới năm học 2026-2027, ngành sẽ tiếp tục triển khai hồ sơ, sổ sách điện tử theo lộ trình, dần thay thế giấy; cơ sở giáo dục không phải nộp đồng thời cả bản giấy và điện tử với cùng nội dung, trừ khi pháp luật yêu cầu.
