Tập huấn AI giáo viên: Không chỉ là một lớp kỹ năng công nghệ
Tập huấn AI giáo viên ở Hưng Yên là chương trình đào tạo trên diện rộng giúp cán bộ quản lý và giáo viên sử dụng trí tuệ nhân tạo trong quản trị trường học thông minh, xây dựng kế hoạch giáo dục, thiết kế học liệu, tổ chức dạy học, kiểm tra đánh giá và hỗ trợ học sinh theo từng cấp học từ tiểu học đến THPT, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục một cách thực tiễn và có thể đo lường. Điểm đáng nói là quy mô: đến nay, Sở Giáo dục và Đào tạo Hưng Yên đã tập huấn cho hơn 26.000 cán bộ quản lý, giáo viên các cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên trên địa bàn tỉnh. Đây không phải một hoạt động “thử cho biết”, mà là quyết định chính trị – chuyên môn biến AI trong dạy học thành năng lực bắt buộc của đội ngũ nhà giáo. Chương trình được tổ chức kết hợp trực tiếp tại Sở và trực tuyến tới hàng trăm điểm cầu, cho thấy tư duy triển khai mang tính hệ thống thay vì làm nhỏ lẻ. Với xuất phát điểm như vậy, Hưng Yên có cơ hội đi trước nhiều địa phương khác trong việc biến tập huấn AI thành thay đổi thực sự trong lớp học và phòng hiệu trưởng.
AI trong dạy học: Từ bài giảng số đến “trợ giảng” đúng nghĩa
Nếu chỉ dừng lại ở việc “biết dùng ChatGPT”, tập huấn AI giáo viên sẽ rất dễ rơi vào hình thức. Nhưng tại Hưng Yên, nội dung tập huấn đi thẳng vào công việc hằng ngày: giáo viên được hướng dẫn dùng các công cụ AI trong xây dựng kế hoạch giáo dục, thiết kế học liệu, tổ chức dạy học, kiểm tra đánh giá và hỗ trợ học sinh theo từng cấp học. Trong thực tế lớp học, AI đã được coi như “trợ giảng”. Ở Trường THCS Tiên La – Phân hiệu Thái Phương, giáo viên dùng ChatGPT để xây dựng bài tập phân hóa, GeoGebra và Desmos để trực quan hóa kiến thức hình học, Quizizz và Kahoot để thiết kế hoạt động tương tác tạo không khí học tập sinh động. Điều đó cho thấy AI trong dạy học không thay thế vai trò sư phạm, mà giải phóng thời gian và năng lượng để giáo viên tập trung vào phương pháp và tương tác. Thầy Đặng Văn Phương thừa nhận: nhờ ứng dụng AI, thầy có thêm thời gian đầu tư cho hoạt động học tập sáng tạo, tăng tương tác, và học sinh chủ động, hứng thú hơn khi tiếp cận các hình thức học tập trực quan. Đó là minh chứng rõ ràng cho luận điểm: AI chỉ nâng cao chất lượng giáo dục khi nó đi vào thiết kế trải nghiệm học tập chứ không dừng ở vài slide đẹp.
Quản trị trường học thông minh: Khi hiệu trưởng có thêm một “bộ não số”
Ít khi nào một chương trình tập huấn công nghệ lại tác động sâu đến quản trị trường học như lần này ở Hưng Yên. AI không chỉ ở trong tiết học, mà bước vào phòng hiệu trưởng. Tại Trường THCS Tiên La – Phân hiệu Thái Phương, AI được dùng để soạn thảo văn bản, báo cáo, phân công chuyên môn, xếp thời khóa biểu và hỗ trợ tổ chức họp trực tuyến. Hiệu trưởng Lê Thị Thúy Hường mô tả đúng bản chất của quản trị trường học thông minh: công cụ AI hỗ trợ phân tích số liệu, dự báo nhu cầu, đề xuất phương án tiết kiệm, tổng hợp dữ liệu phục vụ báo cáo và quản lý tài chính theo quy định. Nói cách khác, nhà trường đang có thêm một “bộ não số” ở tuyến hậu cần, để con người tập trung vào chiến lược và văn hóa. Tác động này quan trọng không kém AI trong dạy học: khi giảm được khối lượng công việc hành chính, giáo viên và cán bộ quản lý có thêm thời gian cho chuyên môn và hỗ trợ học sinh. Đây chính là tiêu chí thực chất của quản trị trường học thông minh, thay vì chỉ treo vài khẩu hiệu chuyển đổi số trên tường.
Kho bài giảng AI và câu chuyện nâng cao chất lượng giáo dục
Một điểm đáng khen là Hưng Yên không dừng ở tập huấn lý thuyết, mà phát động phong trào ứng dụng AI trong thiết kế bài giảng ở các cơ sở mầm non, phổ thông. Đến thời điểm hiện tại, các cơ sở giáo dục đã xây dựng và gửi về Sở 897 bài giảng ứng dụng AI: mầm non 173, tiểu học 314, THCS 187 và THPT 223 bài. Con số này cho thấy giáo viên không chỉ nghe mà làm, biến kỹ năng thành sản phẩm. Việc phân tích dữ liệu học tập bằng AI giúp giáo viên nhận diện nhu cầu của từng học sinh, từ đó chọn nội dung và phương pháp phù hợp hơn. Nếu biết dùng đúng cách, đây là chìa khóa để nâng cao chất lượng giáo dục ở những địa phương còn hạn chế về nguồn lực chuyên gia. Tuy vậy, Phó Hiệu trưởng Đoàn Thị Thu Hà nhấn mạnh: giáo viên phải sử dụng AI đúng mục đích, có trách nhiệm và kiểm chứng thông tin trước khi đưa vào bài giảng. Câu nhắc này là lời cảnh báo cần thiết: AI có thể mở rộng năng lực, nhưng cũng dễ làm giáo dục nhầm hướng nếu bị dùng như “máy chép” thay cho tư duy sư phạm.
Từ Hưng Yên nhìn ra các địa phương: Điều kiện để AI không trở thành phong trào
Với việc tập huấn trên diện rộng, xây dựng kho bài giảng ứng dụng AI và khuyến khích các trường chủ động thực hành, ngành giáo dục Hưng Yên đang từng bước hình thành năng lực sử dụng AI trong đội ngũ nhà giáo, hướng tới khai thác công nghệ phục vụ hiệu quả hơn hoạt động quản lý và dạy học. Đây không chỉ là câu chuyện của một tỉnh, mà là hình mẫu để các địa phương khác tham khảo khi nói về AI nâng cao chất lượng giáo dục. Thông điệp quan trọng rút ra: AI phải đi cùng ba thứ – đào tạo thực chất, cơ chế khuyến khích tạo sản phẩm và văn hóa trách nhiệm trong sử dụng dữ liệu. Thiếu một trong ba, tập huấn AI giáo viên sẽ biến thành phong trào bề nổi. Hưng Yên còn nhiều việc phải làm: chuẩn hóa quy trình kiểm chứng nội dung tạo bởi AI, chia sẻ kho tài nguyên giữa các trường, và gắn đánh giá thi đua với mức độ ứng dụng AI có chất lượng. Nhưng với bước khởi đầu 26.000 giáo viên được tập huấn và hàng trăm bài giảng cụ thể, có thể nói tỉnh này đã bước qua giai đoạn “hô khẩu hiệu” để đi vào thay đổi cấu trúc quản trị và dạy học bằng công nghệ.
