Bắc Ninh bước vào cuộc chơi chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu
Chuỗi cung ứng bán dẫn là mạng lưới toàn cầu gồm các doanh nghiệp thiết kế, sản xuất, kiểm thử, đóng gói và logistics, liên kết chặt chẽ để tạo ra chip và linh kiện điện tử phục vụ mọi ngành kinh tế hiện đại, từ điện thoại, ô tô đến hạ tầng viễn thông và năng lượng. Tại diễn đàn Go Global Bắc Ninh, việc thành lập Hội bán dẫn Bắc Ninh không chỉ là một nghi thức ra mắt, mà là tuyên bố rõ ràng rằng thành phố muốn bước vào trung tâm của chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu. Bắc Ninh không còn tự xem mình là một khu công nghiệp vệ tinh, mà là ứng viên cho vị thế "Bắc Ninh toàn cầu" – nơi các mắt xích từ sản xuất đến dịch vụ hỗ trợ cho ngành bán dẫn được tổ chức thành hệ sinh thái. Điều này đặt ra kỳ vọng lớn nhưng cũng kéo theo áp lực thời gian và chất lượng cải cách.
Cải cách thủ tục và quy hoạch: nền móng cho tham vọng trung tâm cung ứng
Điểm đáng chú ý nhất từ phía chính quyền là sự thừa nhận thẳng thắn: cải cách thủ tục hành chính phải trở thành nhiệm vụ trọng tâm để tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp. Khi Phó Chủ tịch UBND TP Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh nói đến việc "tranh thủ từng ngày, từng giờ, thậm chí từng phút" để xử lý hồ sơ, ông đặt ra chuẩn mới cho tốc độ ra quyết định – chuẩn phải tương thích với nhịp phát triển của ngành bán dẫn. Song song với cải cách, Bắc Ninh đã điều chỉnh quy hoạch, chuyển một phần đất đô thị sang đất công nghiệp, nâng quỹ đất công nghiệp lên khoảng 30.000 ha. Đây là bước đi táo bạo, nhưng nếu không giải phóng mặt bằng nhanh, không hoàn thiện thủ tục đầu tư và không xây dựng hạ tầng công nghiệp kịp thời, quỹ đất này sẽ chỉ là tiềm năng nằm trên giấy. Cơ hội chuỗi cung ứng bán dẫn không chờ những địa phương chậm tay.
Cửa sổ 5 năm: cơ hội vàng nhưng cũng là giới hạn thời gian
Thông điệp quan trọng nhất của diễn đàn là cảnh báo về một "cửa sổ cơ hội" chỉ kéo dài khoảng 5 năm. Ông Phạm Văn Thịnh nhấn mạnh Bắc Ninh cũng như Việt Nam không còn nhiều thời gian để xây dựng vị thế trung tâm cung ứng của thế giới, khi đến giai đoạn 2031–2032, số lượng nhà máy quy mô lớn dịch chuyển sang Việt Nam nói chung và Bắc Ninh nói riêng có thể không còn nhiều. Đây là nhận định mang tính chiến lược: nếu 10 năm nguồn lực được dồn vào 5 năm, hiệu quả sẽ cao hơn hẳn việc dàn trải. Trong bối cảnh Bắc Ninh phải cạnh tranh không chỉ với các địa phương trong nước mà còn với những trung tâm sản xuất trong khu vực như Thái Lan, Malaysia, việc chậm chân đồng nghĩa với bị loại khỏi bản đồ chuỗi cung ứng bán dẫn. Doanh nghiệp Việt, nếu không nhanh chóng nâng cấp năng lực, sẽ tiếp tục đứng ngoài các khâu giá trị cao của chuỗi giá trị bán dẫn.
Nguồn nhân lực và cụm ngành: chìa khóa để Bắc Ninh vươn ra toàn cầu
Trong cuộc đua bán dẫn, Bắc Ninh chọn phát triển nguồn nhân lực là ưu tiên số một: "Nếu phải bỏ đi tất cả và lựa chọn một ưu tiên hàng đầu, chúng tôi sẽ chọn phát triển nguồn nhân lực". Thành phố đang hợp tác với các trường quốc tế, mở rộng hệ thống cao đẳng nghề và đào tạo các ngành công nghệ, với những cơ sở quy mô hàng chục nghìn sinh viên cung cấp nhân lực cho lĩnh vực công nghệ cao và bán dẫn. Tuy nhiên, nguồn nhân lực chỉ phát huy khi được đặt trong các cụm ngành đủ mạnh. Chính quyền xác định thúc đẩy hình thành cụm ngành để nâng cao năng lực cạnh tranh cho toàn bộ doanh nghiệp, từ doanh nghiệp đầu chuỗi đến nhà cung ứng tham gia chuỗi giá trị. Ý kiến từ lãnh đạo Công nghệ Tập đoàn Skyworks cho thấy Bắc Ninh cần tập trung vào đầu tư R&D, phát triển nhân lực và đổi mới sáng tạo để nâng vị thế trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu. Đây là bài toán dài hơi, nhưng phải giải trong khung thời gian rất ngắn.
Kết luận: Bắc Ninh toàn cầu hay chỉ là điểm đến tạm thời?
Diễn đàn Go Global Bắc Ninh cho thấy một điều rõ ràng: Bắc Ninh đang tự đặt mình vào vị thế ứng viên trung tâm cung ứng bán dẫn, chứ không chờ được gọi tên. Thành lập Hội bán dẫn Bắc Ninh, mở rộng quỹ đất công nghiệp, cam kết cải cách thủ tục hành chính và tập trung phát triển nguồn nhân lực là những bước đi đúng hướng. Nhưng để biến khẩu hiệu "Bắc Ninh toàn cầu" thành thực tế, địa phương phải biến tốc độ ra quyết định thành lợi thế cạnh tranh, phải biến các trường đại học, cao đẳng thành nhà máy sản xuất tri thức cho chuỗi cung ứng bán dẫn, và phải biến các cụm ngành thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Cửa sổ 5 năm là cơ hội vàng, nhưng cũng là giới hạn thời gian: nếu không tranh thủ "từng ngày, từng giờ, thậm chí từng phút" như chính lãnh đạo thành phố thừa nhận, Bắc Ninh sẽ chỉ là điểm đến tạm thời trong làn sóng dịch chuyển nhà máy, thay vì trở thành mắt xích bền vững của chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
