Dạy thêm học thêm dưới lưới kiểm soát mới của Bộ GD&ĐT
Dạy thêm học thêm là toàn bộ các hoạt động bổ trợ kiến thức ngoài chương trình chính khóa, thường được tổ chức sau giờ học hoặc cuối tuần, với mục tiêu nâng cao kết quả học tập nhưng cũng dễ bị biến tướng thành công cụ tạo áp lực, lạm thu và phân hóa cơ hội giáo dục cho học sinh. Trước thềm năm học 2026-2027, Bộ GD&ĐT yêu cầu các trường phải thực hiện nghiêm quy định hiện hành về dạy thêm, học thêm. Đây không phải khuyến nghị mềm, mà là thông điệp chính sách: nhà trường không được phép dùng lớp thêm như “cánh cổng thứ hai” để kiếm lợi hay ép buộc phụ huynh học sinh. Khi các cơ sở giáo dục buộc phải tuân thủ chặt chẽ, đồng thời kiểm tra và xử lý sai phạm liên quan đến ép học sinh học thêm và lạm thu, hệ sinh thái học thêm lâu nay sẽ phải thay đổi và phụ huynh sẽ không thể tiếp tục dựa vào nó như một lựa chọn mặc định.
Siết dạy thêm gắn với yêu cầu chuyển cấp nhẹ nhàng, không dạy trước lớp 1
Điểm đáng chú ý là chính sách dạy thêm học thêm mới được đặt trong cùng bức tranh chuyển cấp của học sinh. Bộ GD&ĐT nhấn mạnh các trường phải phối hợp chặt chẽ với phụ huynh để hỗ trợ trẻ chuyển tiếp từ mầm non lên tiểu học một cách nhẹ nhàng, nghiêm cấm tạo áp lực hoặc tổ chức dạy trước chương trình lớp 1. Đây là lời cảnh báo trực diện với những khóa luyện chữ, luyện toán tiền lớp 1 đang nở rộ. Ở bậc THCS, các trường được yêu cầu tổ chức hoạt động hỗ trợ học sinh lên lớp 6 về phương pháp học tập và kỹ năng tự học, thay vì dồn học sinh vào các lớp tăng tiết để “chạy trước chương trình”. Việc phân công giáo viên cho các môn tích hợp như Khoa học tự nhiên, Lịch sử và Địa lý phải đúng chuyên môn, không chia cắt cơ học nội dung, cho thấy Bộ đang muốn chất lượng giờ học chính khóa đủ tốt để giảm nhu cầu học thêm mang tính đối phó.
Cấm tiểu học khảo sát đầu vào: cú hãm phanh các lớp luyện thi sớm
Một thay đổi mang tính “bẻ lái” hệ thống là yêu cầu cấm các trường tiểu học tổ chức kiểm tra, khảo sát năng lực học sinh để xếp lớp hay tuyển đầu vào. Khi không còn các bài test đầu vào, lý do tồn tại của rất nhiều lớp luyện thi tiểu học trở nên yếu đi rõ rệt. Thay vì chạy theo đề luyện, phụ huynh học sinh sẽ phải quay lại câu hỏi căn bản: con mình thực sự cần kỹ năng nào để bước vào môi trường tiểu học? Chính sách này cũng buộc nhà trường chịu trách nhiệm tuyển sinh công bằng, hạn chế tình trạng chọn lớp, chọn giáo viên qua những bài kiểm tra nặng thành tích. Ở cấp THPT, học sinh vào lớp 10 sẽ được trường tư vấn lựa chọn môn học, và nếu muốn thay đổi, nhà trường phải đảm bảo quyền lợi của các em. Điều này cho thấy định hướng chuyển từ “lọc” học sinh bằng thi cử sang “hỗ trợ” bằng tư vấn và quyền lựa chọn.
Tinh gọn mạng lưới trường công lập: ít đầu mối, nhiều trách nhiệm
Song song với việc siết chặt dạy thêm học thêm, Bộ GD&ĐT đặt ra bài toán tinh gọn bộ máy. Hướng dẫn đầu năm học 2026-2027 yêu cầu các tỉnh, thành phải rà soát, sắp xếp lại mạng lưới trường công lập, giảm tối thiểu 30% số đầu mối; nơi thuận lợi có thể giảm khoảng 50% so với thời điểm 1/7/2025. Đây là con số lớn, phản ánh quyết tâm cắt bớt những đơn vị nhỏ lẻ, yếu, để tập trung nguồn lực cho các trường quy mô lớn. Tuy nhiên việc sáp nhập phải dựa trên điều kiện thực tế và an toàn học sinh. Mỗi xã vẫn phải có ít nhất một trường tiểu học và một trường THCS; không được sáp nhập mầm non với phổ thông, cũng không gộp phổ thông với trung tâm GDTX, GDNN. Khi đầu mối quản lý ít đi, kỳ vọng đặt lên từng trường về chất lượng dạy chính khóa, kỷ cương và đạo đức nhà giáo sẽ càng rõ ràng, không còn “vùng xám” cho các hoạt động dạy thêm tùy tiện.
Phụ huynh phải thay đổi kế hoạch học thêm của con như thế nào?
Trong bối cảnh quy định giáo dục mới siết chặt dạy thêm học thêm, phụ huynh học sinh khó có thể tiếp tục coi lớp thêm như bảo hiểm duy nhất cho kết quả học tập. Bộ GD&ĐT đã yêu cầu các Sở chỉ đạo nhà trường xây dựng môi trường học đường an toàn, tăng cường quản lý đạo đức nhà giáo và siết kỷ cương trường học. Điều đó hàm ý: chất lượng giáo dục phải trở lại phòng học chính khóa, không phải ở các lớp thu phí ngoài giờ. Về phía phụ huynh, việc đầu tiên không phải săn tìm lớp luyện thi, mà là đối thoại với giáo viên về năng lực, nhu cầu thực của con; theo dõi việc trường có tuân thủ quy định dạy thêm học thêm hay không; đồng thời cân nhắc nhiều hơn tới các hoạt động phát triển kỹ năng tự học, kỹ năng sống thay vì chỉ thêm bài tập. Khi nhà nước đã siết lưới, lựa chọn khôn ngoan của phụ huynh là tôn trọng lưới đó, thay vì tìm cách lách qua những hình thức học thêm chưa phù hợp.
