Hiệp định mới nâng tầm một biểu tượng hợp tác
Đại học Việt Nhật là cơ sở giáo dục đại học thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, hình thành từ hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản nhằm kết nối đào tạo, nghiên cứu khoa học và nguồn lực của hai nước. Sau hơn một thập kỷ hoạt động, trường bước vào giai đoạn mới: từ biểu tượng hợp tác giáo dục chuyển thành dự án được hai chính phủ định hướng phát triển thành cơ sở xuất sắc và đổi mới sáng tạo. Ngày 9/11, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Quang Hưng và Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki đã ký hiệp định phát triển trường thay mặt hai chính phủ. Ý nghĩa của văn kiện không nằm ở danh xưng mới, mà ở việc biến cam kết hợp tác lâu năm thành một khuôn khổ phát triển cụ thể. Sau hơn 10 năm, Đại học Việt Nhật đã có nền tảng; câu hỏi quan trọng hơn là hai bên sẽ chuyển nền tảng ấy thành năng lực nghiên cứu và đào tạo có sức cạnh tranh ra sao.
Quy mô và chất lượng đã tạo điểm tựa
Trường hiện có gần 2.500 người học, với 9 chương trình đại học, 9 chương trình thạc sĩ và 2 chương trình tiến sĩ. Năm 2025, trường trở thành cơ sở giáo dục đại học đầu tiên tại Việt Nam đạt kiểm định quốc tế iJAS do Hiệp hội Kiểm định các trường đại học công lập Nhật Bản cấp. Đây là những dấu mốc đáng kể, nhưng không nên xem chúng như đích đến: kiểm định và quy mô chỉ có ý nghĩa khi đi cùng chất lượng học tập, nghiên cứu và cơ hội nghề nghiệp. Một lợi thế riêng của Đại học Việt Nhật là mạng lưới gần 100 trường đại học và doanh nghiệp Nhật Bản đồng hành trong nghiên cứu các lĩnh vực liên ngành, công nghệ và kỹ thuật tiên tiến. Các chương trình thực tập, tham quan doanh nghiệp và Career Design Week giúp sinh viên tìm hiểu nhu cầu tuyển dụng, văn hóa công sở và môi trường làm việc tại Nhật Bản; qua đó bồi đắp chuyên môn, ngoại ngữ và khả năng thích ứng. Từ năm 2027, trường dự kiến mở thêm chương trình song bằng với Đại học Osaka, Đại học Quốc lập Yokohama và các trường khác.
Đầu tư cơ sở vật chất phải đi cùng quyền tự chủ
Hiệp định đặt mục tiêu để trường hướng tới tự chủ toàn diện, được quốc tế công nhận về kiểm định và xếp hạng, đồng thời trở thành đại học hàng đầu trong phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam và khu vực châu Á. Để hiện thực hóa tham vọng đó, Việt Nam sẽ bố trí quỹ đất 75 ha tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và khu dự án Đại học Quốc gia Hà Nội, cùng cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ nghiên cứu, thực hành. Nhật Bản dự kiến hỗ trợ xây dựng cơ sở tại Hòa Lạc bằng nguồn vốn ODA theo đề xuất của Việt Nam. Đây là đầu vào cần thiết, nhưng diện tích đất hay phòng thí nghiệm mới không tự tạo nên một đại học xuất sắc. Hiệp định còn định hướng vận dụng kinh nghiệm quản trị và tiêu chuẩn chất lượng Nhật Bản phù hợp pháp luật, điều kiện của hai nước; đồng thời khuyến khích trường đại học, doanh nghiệp và cộng đồng khoa học tham gia. Thành công sẽ phụ thuộc vào cách nguồn lực được chuyển thành chất lượng giảng dạy, năng lực nghiên cứu và cơ chế tự chủ thực chất.
Đổi mới sáng tạo phải trở thành cách làm
Việc đưa đổi mới sáng tạo vào mục tiêu của hiệp định phản ánh nhu cầu chuyển từ hợp tác đào tạo đơn thuần sang giải quyết các bài toán phát triển bằng tri thức và công nghệ. Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy khoa học công nghệ, chuyển đổi số và công nghiệp công nghệ cao, việc ưu tiên các lĩnh vực nghiên cứu phù hợp chiến lược phát triển quốc gia, đồng thời phát huy thế mạnh Nhật Bản, là hướng đi có cơ sở. Hai bên cũng dự kiến định kỳ xác định, cập nhật các lĩnh vực ưu tiên. Hiệu quả của định hướng này nên được đo bằng những kết quả cụ thể: chương trình đào tạo đáp ứng nhu cầu nhân lực, nghiên cứu có khả năng ứng dụng và quan hệ doanh nghiệp tạo cơ hội cho người học. Theo kế hoạch phát triển được nêu, trường hướng tới khoảng 6.000 người học vào năm 2030; mở rộng quy mô vì thế cần song hành với năng lực giảng viên, phòng thí nghiệm và hỗ trợ sinh viên. Hiệp định tạo thêm khuôn khổ và nguồn lực, nhưng chỉ đổi mới sáng tạo trong hoạt động thường ngày mới biến Đại học Việt Nhật thành mô hình xuất sắc. Đó là phép thử thực sự của hơn một thập kỷ hợp tác.
