Hỗ trợ học sinh khó khăn: từ lòng dân đến chính sách giáo dục
Các chương trình hỗ trợ học sinh khó khăn đến trường là tập hợp những hoạt động do cộng đồng, chính quyền địa phương, lực lượng công an xã và nhà trường phối hợp thực hiện, nhằm cung cấp hỗ trợ trực tiếp như xe đạp điện, sách vở, quần áo, tiền mặt và tư vấn tinh thần để đảm bảo học sinh vùng sâu, vùng có điều kiện kinh tế hạn chế vẫn có thể tiếp cận, duy trì và hoàn thành việc học một cách bền vững, giảm nguy cơ học sinh bỏ học vì hoàn cảnh mà không vì thiếu ý chí hay năng lực. Những sáng kiến này không mang tính từ thiện ngắn hạn, mà đang âm thầm tái định nghĩa trách nhiệm giáo dục như một việc chung của toàn cộng đồng, chứ không chỉ của riêng ngành giáo dục.
Điểm đáng chú ý là các chương trình đến trường gần đây không khởi phát từ những dự án lớn đầy khẩu hiệu, mà từ các hành động rất cụ thể ở cấp xã, phường. Ngày 22/8/2026, Hội Phụ nữ Phòng Tham mưu Công an thành phố Cần Thơ tổ chức hoạt động đồng hành cùng em Nguyễn Trần Khánh An mua sắm đồ dùng học tập, chuẩn bị hành trang bước vào năm học mới. Đây là minh chứng cho cách tiếp cận “nhìn thấy được mặt người” trong chính sách giáo dục: thay vì bàn về tỷ lệ, họ chọn một học sinh cụ thể để đồng hành lâu dài. Khi những câu chuyện như vậy được nhân rộng, hỗ trợ học sinh khó khăn không còn là phong trào, mà trở thành mạng lưới bảo vệ xã hội ngay ở cấp cơ sở.
Mô hình “Mẹ đỡ đầu” và sự chăm sóc vượt qua khuôn khổ vật chất
Trường hợp của Nguyễn Trần Khánh An cho thấy hỗ trợ học sinh khó khăn hiệu quả nhất là khi vật chất đi cùng sự kèm cặp tinh thần. Con đỡ đầu của Hội Phụ nữ Phòng Tham mưu từ năm 2022, Khánh An mất mẹ trong đại dịch, cha chạy xe ôm, gia đình đối mặt với thiếu thốn lẫn mất mát. Đáng lẽ em rất dễ trở thành một trong những học sinh bỏ học vì phải ưu tiên mưu sinh, nhưng mô hình “Mẹ đỡ đầu” đã chặn đứng nguy cơ đó: các thành viên không chỉ tặng sách vở, đồ dùng học tập, mà còn hỏi han việc học, động viên, tư vấn chọn ngành nghề, cùng em nuôi dưỡng ước mơ vào ngành Công an.
Điều đáng nói là tính liên tục của chương trình đến trường này. Họ không xuất hiện mỗi dịp khai giảng rồi biến mất; đó là hành trình “cùng con đến trường, cùng con trưởng thành và cùng con đi đến tương lai” như chính cách họ gọi. Đây là mẫu hình hỗ trợ mà chính sách giáo dục nên học tập: coi học sinh khó khăn là người đồng hành dài hạn, không phải là đối tượng nhận quà theo mùa. Khi Khánh An bước vào năm lớp 12 – năm quan trọng trước cánh cửa đại học – sự hiện diện đều đặn của những “Mẹ đỡ đầu” chính là bảo hiểm tinh thần, giúp em tin rằng mình xứng đáng với một tương lai rộng mở chứ không bị hoàn cảnh định đoạt.
Chi đoàn Công an xã: hỗ trợ học sinh vùng sâu bằng nguồn lực tự nguyện
Nếu Cần Thơ cho thấy sức mạnh của sự gắn bó cá nhân, thì U Minh Thượng lại nổi bật ở tính tổ chức và tự nguyện của lực lượng tại chỗ trong việc hỗ trợ học sinh vùng sâu. Thực hiện chương trình “Đồng hành cùng học sinh khó khăn đến trường”, ngày 24/8/2026, Chi đoàn Công an xã U Minh Thượng phối hợp chính quyền địa phương đến ấp Minh Thành hỗ trợ em Phạm Ý Lan, học sinh Trường Tiểu học cơ sở Minh Thuận 2, trước thềm năm học mới 2026–2027. Trong cả năm học, chi đoàn sẽ hỗ trợ toàn bộ chi phí học tập cho em – một quyết định cho thấy họ hiểu rằng việc giúp một học sinh bám trụ trường lớp không thể chỉ tính theo từng suất quà lẻ.
Tại buổi đến thăm, Chi đoàn đã hỗ trợ tiền mặt, đồng phục, cặp sách và dụng cụ học tập khác với tổng giá trị 3 triệu đồng, nguồn kinh phí do đoàn viên tự nguyện đóng góp. Đây là một câu nói đáng trích dẫn: “Chương trình ‘Đồng hành cùng học sinh khó khăn đến trường’ mang ý nghĩa nhân văn, được sự hưởng ứng tích cực của cán bộ, đoàn viên Công an xã nhằm giúp đỡ, động viên học sinh có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn xã U Minh Thượng nỗ lực học tập”. Khi lực lượng công an xã tự đứng vào hàng ngũ những người bảo vệ ước mơ học tập, hình ảnh “vì Nhân dân phục vụ” không còn là khẩu hiệu; nó trở thành hiện thực trong từng bộ đồng phục đi học, từng cuốn vở mới mà các em cầm trên tay.
Đắk Mil: níu chân một học sinh bỏ học bằng xe đạp điện và sự phối hợp ba bên
Đắk Mil – một xã miền núi với nhiều đồng bào dân tộc thiểu số – cho thấy thách thức rõ rệt của việc hỗ trợ học sinh vùng sâu: khoảng cách địa lý, kinh tế và văn hóa dễ đẩy các em ra khỏi hệ thống giáo dục. H’Thu, sinh ra trong gia đình đông con, điều kiện kinh tế khó khăn, đã phải bỏ học sớm. Câu chuyện của em lẽ ra kết thúc ở đó, như quá nhiều trường hợp học sinh bỏ học ở vùng sâu; nhưng một đại úy công an xã đã chọn con đường khác: vận động gia đình tạo điều kiện để H’Thu tiếp tục đến trường, thực hiện giấc mơ học tập còn dang dở. Hành động này cho thấy, nhiều khi yếu tố quyết định không phải là ngân sách nhà nước, mà là thái độ: coi việc em quay lại trường là nhiệm vụ của cả cộng đồng.
Trước thềm năm học 2026–2027, Công an xã Đắk Mil phối hợp với Trường THCS Lê Lợi đến thăm, động viên và trao quà cho H’Thu. Tại nhà em, đại diện công an xã và nhà trường tặng xe đạp điện, sách, quần áo và 2 triệu đồng tiền mặt. Các phần quà nghe có vẻ nhỏ, nhưng với một học sinh ở xã miền núi, đó chính là chiếc “vé” để em có thể tiếp tục chương trình đến trường: xe đạp điện rút ngắn đường núi, sách và đồ dùng học tập giúp em không còn cảm giác thiếu thốn, khoản tiền là chỗ dựa cho những chi phí phát sinh. Quan trọng hơn, buổi gặp gỡ có cả gia đình, công an xã và thầy hiệu trưởng – một sự phối hợp ba bên để cùng cam kết: H’Thu sẽ không bị bỏ quên trong hệ thống giáo dục nữa.
Từ những câu chuyện riêng lẻ đến mạng lưới hỗ trợ bền vững
Điểm chung của ba câu chuyện – Khánh An ở thành phố, Ý Lan ở xã vùng sâu, H’Thu ở xã miền núi – là chúng bắt đầu rất lặng lẽ nhưng có sức gợi mở lớn cho chính sách hỗ trợ học sinh khó khăn ở tầm rộng hơn. Ở Đắk Mil, lực lượng công an xã khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp với các phòng ban, đoàn thể, nhà trường để thực hiện các hoạt động an sinh xã hội, hỗ trợ những người có hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt là học sinh có ý chí vươn lên trong học tập. Ở U Minh Thượng, chương trình đến trường được chính cán bộ, đoàn viên tự nguyện góp kinh phí để duy trì. Ở Cần Thơ, mô hình “Mẹ đỡ đầu” xây dựng mối quan hệ gắn bó lâu dài giữa lực lượng công an và gia đình học sinh.
Những gì đang diễn ra cho thấy: nếu muốn giảm tỷ lệ học sinh bỏ học, đặc biệt ở vùng sâu, chúng ta không thể trông chờ một giải pháp duy nhất từ ngành giáo dục. Cần một mạng lưới hỗ trợ bền vững, nơi chính quyền địa phương, nhà trường, lực lượng công an và các tổ chức xã hội coi việc hỗ trợ học sinh vùng sâu đến trường là phần việc thường xuyên. Khi một đại úy công an vận động gia đình cho con trở lại lớp, khi một chi đoàn tự bỏ tiền túi để bảo đảm chi phí học tập cho một em nhỏ, khi những “Mẹ đỡ đầu” tự nguyện đồng hành với một nữ sinh đến hết cấp ba, đó không chỉ là những nghĩa cử đẹp mà là những viên gạch nền cho một hệ sinh thái giáo dục nhân văn: không để bất kỳ đứa trẻ nào phải từ bỏ ước mơ vì nghèo khó.
