Hội phụ huynh không bắt buộc là gì và điểm mấu chốt của Thông tư 81/2026?
Hội phụ huynh không bắt buộc là mô hình ban đại diện cha mẹ học sinh hoạt động trên nguyên tắc tự nguyện, dân chủ, công khai và minh bạch, trong đó mọi khoản ủng hộ của phụ huynh đều do phụ huynh tự quyết định, không bị áp đặt mức đóng hay thời hạn, và việc đóng hay không đóng hoàn toàn không được phép ảnh hưởng đến quyền lợi học tập của học sinh. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT về điều lệ ban đại diện cha mẹ học sinh được ban hành nhằm hoàn thiện quy định về tổ chức, hoạt động của hội phụ huynh phù hợp pháp luật và thực tiễn, đồng thời làm rõ vị trí, vai trò, nhiệm vụ, quyền và giới hạn hoạt động của tổ chức này. Thông tư 81/2026 thay thế Thông tư 55/2011, có hiệu lực từ ngày 15/11 và nhấn mạnh: không được đặt ra bất kỳ khoản đóng góp bắt buộc nào đối với phụ huynh.
Quy định thu tiền hội phụ huynh mới: Được làm gì và không được làm gì?
Thông điệp quan trọng nhất của Thông tư 81 là: hội phụ huynh không bắt buộc bất kỳ khoản đóng góp nào. Ban đại diện cha mẹ học sinh không được sử dụng tên của mình để vận động tài trợ cho cơ sở giáo dục, cũng không được thu, nhận, quản lý hay sử dụng bất kỳ khoản tài trợ nào dành cho nhà trường. Nói cách khác, hội phụ huynh không còn là “kênh” thu tiền hộ nhà trường hay phân bổ mức đóng, mức bình quân, tối thiểu, thời hạn hỗ trợ, danh sách phụ huynh phải đóng hoặc yêu cầu cá nhân cụ thể phải đóng góp. Ngược lại, ban đại diện chỉ được hoạt động trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn đã quy định, không thay thế hay chuyển giao trách nhiệm của gia đình, nhà trường và các bên liên quan, không can thiệp quản lý, điều hành hay chuyên môn của cơ sở giáo dục, cũng không được đụng tới chương trình, nội dung, phương pháp dạy học hoặc đánh giá học sinh.
Quyền của phụ huynh học sinh: Từ “bị vận động” đến chủ động nói không
Điểm tiến bộ nhất của circular 81/2026 Bộ Giáo dục là khẳng định rõ quyền của phụ huynh học sinh trong mọi hoạt động hỗ trợ. Phụ huynh hoàn toàn tự nguyện quyết định có hỗ trợ hay không, bằng cách trực tiếp cung cấp hàng hóa, dịch vụ cần thiết cho hoạt động hoặc thanh toán trực tiếp cho tổ chức, cá nhân cung cấp hàng hóa, dịch vụ đó. Quan trọng hơn, "quyết định hỗ trợ hay không hỗ trợ không được làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ mầm non, học sinh và cha mẹ; không được là căn cứ để phân biệt đối xử hay gây bất lợi". Điều này có nghĩa, nếu một phụ huynh từ chối đóng góp cho hội phụ huynh, con họ vẫn phải được đối xử bình đẳng về chỗ ngồi, điểm số, cơ hội tham gia hoạt động, mà bất kỳ hành vi gây sức ép hay “bêu tên” đều đi ngược tinh thần của Thông tư.
Hội phụ huynh nên làm gì để xứng đáng là cầu nối chứ không là “cánh tay thu tiền”?
Với khung pháp lý mới, hội phụ huynh chỉ có thể tồn tại bền vững nếu quay về đúng bản chất: đại diện tiếng nói của cha mẹ và làm cầu nối với nhà trường. Ban đại diện được bầu ở tổ, lớp, trường nhưng không nằm trong cơ cấu tổ chức của nhà trường, không có tư cách pháp nhân, con dấu hay tài khoản riêng. Nhiệm vụ chính của họ là tập hợp, phản ánh ý kiến, nguyện vọng, đề xuất của phụ huynh; hỗ trợ kết nối và trao đổi thông tin giữa phụ huynh với cơ sở giáo dục thông qua gặp trực tiếp, trực tuyến hoặc các kênh, nền tảng số phù hợp, không yêu cầu phụ huynh phải dùng ứng dụng hay dịch vụ trả phí. Mọi hoạt động phối hợp phải bảo đảm bảo mật thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình theo đúng pháp luật.
