Thông tư 81/2026 thay “luật chơi”: hội phụ huynh không còn được thu tiền
Thông tư 81/2026 về Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh là quy định mới của Bộ GD&ĐT, có hiệu lực từ ngày 15/11/2026, trong đó cấm hội phụ huynh trực tiếp thu, tiếp nhận, quản lý tiền hỗ trợ dưới mọi hình thức, đồng thời yêu cầu mọi khoản đóng góp cho hoạt động giáo dục phải dựa trên tinh thần tự nguyện, công khai và không được biến thành quỹ riêng của bất kỳ ban đại diện nào.
Điểm mấu chốt là từ 15/11, hội phụ huynh không thu tiền nữa: Ban đại diện cha mẹ học sinh không được đặt khoản đóng góp bắt buộc, không được trực tiếp thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ hoạt động của ban. Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT đồng thời thay thế điều lệ cũ được ban hành từ năm 2011. Điều này chấm dứt cơ chế quỹ lớp, quỹ trường đứng tên hội phụ huynh – vốn là “cửa ngõ” dẫn đến lạm thu ở không ít nơi. Những quy định mới xuất hiện đúng lúc việc vận động, quản lý các khoản hỗ trợ tự nguyện ở nhiều cơ sở giáo dục còn rối, tiềm ẩn nguy cơ lạm thu và thiếu minh bạch.
Ý nghĩa sâu xa của thay đổi này không chỉ là “cấm thu tiền”, mà là buộc nhà trường phải chịu trách nhiệm trực tiếp về mọi khoản tài trợ, còn phụ huynh thoát khỏi vai “kho bạc” bất đắc dĩ. Thay vì đứng ra lập, giữ và chi quỹ, ban đại diện được định vị lại đúng chức năng là cầu nối, đại diện tiếng nói của cha mẹ, không phải kênh tài chính cho nhà trường.
Đóng góp tự nguyện đúng nghĩa: hết thời “tự nguyện nhưng bắt buộc”
Điểm then chốt của Thông tư 81/2026 là siết lại khái niệm quy định đóng góp tự nguyện: mọi khoản hỗ trợ phải trên tinh thần tự nguyện, không được ấn định mức, không được chia bình quân, càng không có “mức tối thiểu”. Hội phụ huynh không được lợi dụng danh nghĩa của mình để đặt ra các khoản đóng góp bắt buộc hoặc áp thời hạn đóng.
Một thay đổi quan trọng khác: hội phụ huynh không được sử dụng danh nghĩa tập thể để vận động tài trợ cho cơ sở giáo dục, cũng không được thu, tiếp nhận, quản lý, sử dụng các khoản tài trợ dành cho nhà trường. Nếu có hoạt động, phụ huynh muốn ủng hộ thì “có gì góp nấy”: có thể góp bằng hàng hóa, dịch vụ hoặc thanh toán trực tiếp cho bên cung cấp, thay vì chuyển tiền cho một cá nhân hay một quỹ chung khó kiểm soát.
Quy định cũng đặt rào chắn đối với các hình thức gây áp lực tinh vi: ban đại diện không được ép buộc, gây áp lực, không được phân biệt đối xử hay gây bất lợi với học sinh và phụ huynh vì có hoặc không tham gia hoạt động, hỗ trợ. Nói thẳng, thời “tự nguyện nhưng viết vào biên bản”, hay “không bắt buộc nhưng cả lớp đều đóng” phải chấm dứt. Đây là bước đi cần thiết để giảm gánh nặng tài chính cho gia đình và kéo việc tài trợ trở về đúng nghĩa đồng hành, không phải nghĩa vụ.
Nghệ An đi trước một bước: thử nghiệm mô hình không quỹ phụ huynh
Dù Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT đến ngày 15/11 mới có hiệu lực, nhiều trường ở Nghệ An đã chủ động triển khai tinh thần “hội phụ huynh không thu tiền” ngay từ đầu năm học. Trường THCS Đặng Thai Mai quyết định không thu quỹ Ban đại diện cha mẹ học sinh ở cả cấp trường và cấp lớp, để khỏi rơi vào cảnh vừa thu xong đã phải xử lý theo luật mới.
Theo cách làm ở đây, ban đại diện cha mẹ học sinh không thu, giữ hoặc quản lý tiền hỗ trợ dưới bất kỳ hình thức nào. Nếu lớp tham gia một giải thể thao, phụ huynh muốn ủng hộ nước uống thì tự mua mang đến, không đóng tiền cho ai, cũng không ai được đứng ra kêu gọi thu tiền tập trung. Ở Trường Tiểu học Thành Vinh 1, nhà trường không thu tiền mặt đại trà và không cho ban đại diện kêu gọi, giữ tiền; nhiều hoạt động được điều chỉnh theo hướng tiết kiệm, thiết thực.
Tết Trung Thu là ví dụ điển hình: trường tổ chức đơn giản hơn, khuyến khích học sinh mang sản phẩm tự làm hoặc vật dụng sẵn có; phụ huynh ai có bánh mang bánh, ai có kẹo mang kẹo đến cùng ăn. Đồng thời, học sinh được hướng dẫn tự trực nhật, vệ sinh lớp để giảm chi phí và tăng tính tự lập. Việc nhà trường họp với 57 chi hội trưởng Ban đại diện cha mẹ học sinh và 57 giáo viên chủ nhiệm để quán triệt không thu quỹ cho thấy: khi hiệu trưởng kiên quyết, mô hình mới hoàn toàn khả thi.
Quỹ đã thu thì xử lý ra sao sau ngày 15/11?
Vướng mắc thực tế hiện nay là nhiều lớp đã thu quỹ phụ huynh theo thói quen từ đầu năm học. Khi Thông tư 81/2026 cấm hội phụ huynh quản lý tiền, câu hỏi lập tức xuất hiện: quỹ lớp cũ sẽ đi đâu, về đâu? Đây không chỉ là chuyện kỹ thuật, mà là phép thử về mức độ minh bạch giữa nhà trường và phụ huynh.
Một số hiệu trưởng đề xuất cách xử lý khá rõ: các lớp cần họp lại, công khai số tiền đã thu, đã chi và phần còn dư. Sau đó, phụ huynh thống nhất phương án: hoặc trả lại tiền theo số thực tế mỗi người đã đóng, hoặc tiếp tục dùng cho những hoạt động cần thiết nhưng phải có sự đồng thuận rõ ràng. Ở một phương án khác, việc phù hợp là rà soát số tiền còn lại và hoàn trả cho phụ huynh trên cơ sở hướng dẫn chung.
Một trường THPT còn yêu cầu hội phụ huynh từng lớp rà soát toàn bộ số tiền đã thu, đã chi, số còn lại và lập bảng công khai tới toàn thể cha mẹ học sinh trong lớp. Cách làm này nên được nhân rộng: chỉ khi tiền được “đưa ra ánh sáng”, niềm tin mới được phục hồi. Sau 15/11, bất kỳ lớp nào vẫn âm thầm giữ quỹ chung đứng tên hội phụ huynh đều đang đi ngược tinh thần pháp lý và vô tình đặt phụ huynh vào thế rủi ro.
Gia đình và nhà trường cần chuẩn bị gì cho thời kỳ “không quỹ phụ huynh”?
Việc hội phụ huynh không thu tiền không có nghĩa là các hoạt động của học sinh bị cắt giảm, mà là phải tổ chức lại cho đúng luật và minh bạch hơn. Các trường cần xây dựng kế hoạch tài chính công khai, dựa trên ngân sách được cấp và các khoản tài trợ hợp lệ, đồng thời xác định rõ hoạt động nào bắt buộc phải có kinh phí, hoạt động nào có thể tổ chức theo hướng tiết kiệm, tự quản.
Về phía phụ huynh, điều đầu tiên là thay đổi thói quen: không ủy thác trách nhiệm tài chính cho một nhóm nhỏ, không tham gia các nhóm kín để “tự kêu gọi đóng góp” trái với tinh thần Thông tư 81. Nếu muốn hỗ trợ, hãy góp hiện vật phù hợp, hoặc thanh toán trực tiếp cho đơn vị cung cấp như quy định. Đồng thời, phụ huynh cần chủ động yêu cầu công khai mọi khoản chi liên quan đến con mình, thay vì im lặng cho xong chuyện.
Về lâu dài, quy định mới hướng đến việc tăng cường vai trò đại diện, kết nối, phối hợp giữa gia đình và nhà trường trên cơ sở tự nguyện, công khai và phù hợp với điều kiện thực tế. Nói cách khác, hội phụ huynh phải trở thành tiếng nói của cha mẹ, không phải “cánh tay thu tiền” của bất kỳ ai. Khi tiền bạc không còn là trung tâm, mối quan hệ gia đình – nhà trường mới có cơ hội quay về giá trị cốt lõi: cùng nhau lo việc học của trẻ, chứ không phải lo những khoản đóng góp vô tận.
