Điện gió bùng lên ở miền Bắc: bước ngoặt cho năng lượng tái tạo Việt Nam
Làn sóng đầu tư điện gió miền Bắc là xu hướng mở rộng nhanh các dự án tua-bin gió tại các tỉnh như Lạng Sơn và Hà Tĩnh, với hàng chục dự án được chính quyền phê duyệt, tổng công suất MW điện gió lên tới hàng nghìn MW, nhằm đa dạng hóa nguồn cung, thúc đẩy năng lượng tái tạo Việt Nam và giảm phụ thuộc vào điện than, thủy điện truyền thống. Điểm đáng nói không phải là con số dự án, mà là việc hai địa phương vốn được gắn với cửa khẩu, nông - lâm nghiệp và công nghiệp nặng nay chủ động trở thành cực tăng trưởng mới của điện gió Lạng Sơn và cụm dự án điện gió Hà Tĩnh. Khi Lạng Sơn chấp thuận 22 dự án với tổng công suất 1.444 MW theo danh mục nguồn điện được giao cho giai đoạn 2026-2030, còn Hà Tĩnh phê duyệt 4 nhà máy điện gió Kỳ Anh với tổng công suất 225 MW và tổng vốn 7.810 tỷ đồng, bức tranh năng lượng tái tạo Việt Nam ở phía Bắc đã thay đổi: trọng tâm đầu tư không còn bó hẹp ở Tây Nguyên hay Nam Trung Bộ, mà dịch chuyển lên những dải núi, dải biển miền Bắc, nơi gió mạnh, quỹ đất dồi dào và chính quyền tỉnh sẵn sàng mở đường cho nhà đầu tư.
Lạng Sơn: từ tỉnh cửa khẩu thành "công trường" điện gió 1.444 MW
Điện gió Lạng Sơn không còn là ý tưởng trên giấy, mà đã bước vào giai đoạn triển khai với dòng vốn hàng chục nghìn tỷ đồng. Mới đây, UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư và chọn Công ty Cổ phần Điện gió Đình Lập 1.1 làm nhà đầu tư Nhà máy điện gió Đình Lập 1.1, công suất thiết kế 50 MW, tổng vốn 2.192 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành và vận hành trong quý IV/2028. Trước đó, ngày 30/6/2026, tỉnh đã phê duyệt hai dự án đầu tiên theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh: Văn Lãng 1 công suất 80 MW và Lộc Bình 3 công suất 60 MW, tổng vốn khoảng 5.643 tỷ đồng. Cùng với Nhà máy điện gió Bình Gia 80 MW do một doanh nghiệp khác đầu tư, tổng công suất của bốn dự án sớm hình thành đã đạt 270 MW với tổng mức đầu tư khoảng 10.879 tỷ đồng. Tuy nhiên, điều đáng bàn không chỉ là việc các doanh nghiệp đổ vốn, mà là quyết tâm biến quy hoạch thành hiện thực. Theo danh mục nguồn điện được giao, Lạng Sơn sẽ triển khai 22 dự án điện gió với tổng công suất 1.444 MW, dự kiến cung cấp trên 3,7 tỷ kWh điện sạch mỗi năm cho hệ thống điện quốc gia, đóng góp trên 1.000 tỷ đồng vào ngân sách địa phương, đồng thời tạo thêm việc làm và đáp ứng nhu cầu điện cho các khu, cụm công nghiệp. Đối với một tỉnh miền núi còn nhiều vùng khó khăn, đây là cơ hội hiếm để điện gió trở thành đòn bẩy hạ tầng, kéo theo đầu tư giao thông, xây dựng, dịch vụ kỹ thuật và nhân lực, chứ không chỉ là vài cột tua-bin trên triền núi.
Hà Tĩnh: cụm điện gió Kỳ Anh 7.810 tỷ đồng và tham vọng tái cấu trúc nguồn điện
Nếu Lạng Sơn nổi lên với quy mô quy hoạch, thì dự án điện gió Hà Tĩnh lại gây chú ý bởi cách tổ chức thành cụm dự án liên hoàn. Theo các quyết định được phê duyệt, 4 nhà máy được xây dựng tại các xã Kỳ Văn, Kỳ Lạc, Kỳ Hoa và Kỳ Thượng, tổng cộng 45 tua-bin gió, thời hạn hoạt động 50 năm và tổng vốn đầu tư 7.810 tỷ đồng, trong đó khoảng 80% được huy động từ các tổ chức tín dụng trong nước. Khi hoàn thành, cụm điện gió Kỳ Anh sẽ có tổng công suất 225 MW, cung cấp khoảng 591,5 triệu kWh điện mỗi năm theo thông số sản lượng từng dự án. Chi tiết kỹ thuật cho thấy cách Hà Tĩnh tiếp cận bài toán đầu tư hạ tầng: Nhà máy điện gió Kỳ Anh 1 công suất 65 MW, 13 tua-bin, đầu tư trạm biến áp 220 kV và tuyến đường dây 220 kV dùng chung để đấu nối cả cụm vào hệ thống. Kỳ Anh 2 (50 MW), Kỳ Anh 3 (50 MW) và Kỳ Anh 4 (60 MW) dùng chung hoặc kết nối về hạ tầng truyền tải đó, tạo thành một cấu trúc điện gió đồng bộ thay vì những dự án rời rạc. Theo tiến độ đã duyệt, các nhà đầu tư sẽ hoàn thành chuẩn bị trong quý III/2026, làm thủ tục đất đai, pháp lý từ tháng 8/2026 đến 2/2027, sau đó thi công, lắp đặt, thử nghiệm và đưa vào vận hành trong thời hạn 22 tháng kể từ ngày được giao hoặc cho thuê đất. Việc đưa thêm nguồn điện gió vào hệ thống được kỳ vọng góp phần đa dạng hóa nguồn cung, tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo và hướng tới phát triển năng lượng xanh, bền vững.
Tác động với người dân và doanh nghiệp: điện sạch, thu ngân sách và áp lực triển khai
Nhìn từ góc độ người dân và doanh nghiệp, làn sóng đầu tư điện gió miền Bắc không chỉ là câu chuyện công suất MW điện gió trên giấy. Khi 22 dự án điện gió Lạng Sơn đi vào hoạt động, khối lượng điện sạch ước trên 3,7 tỷ kWh mỗi năm sẽ góp phần giảm áp lực thiếu điện mùa nắng nóng, ổn định nguồn cho các khu công nghiệp, đồng thời tạo nguồn thu ngân sách trên 1.000 tỷ đồng/năm để tái đầu tư cho hạ tầng và dịch vụ công. Đối với một tỉnh miền núi còn nhiều địa bàn khó khăn, nguồn vốn hàng chục nghìn tỷ đồng vào điện gió được đánh giá có thể lan tỏa sang giao thông, vận tải, xây dựng, dịch vụ kỹ thuật, mở ra thêm cơ hội nghề nghiệp ổn định cho lao động địa phương. Tại Hà Tĩnh, cụm điện gió Kỳ Anh với 225 MW công suất và sản lượng khoảng 591,5 triệu kWh/năm sẽ bổ sung nguồn điện đáng kể cho khu vực Bắc Trung Bộ, nơi nhu cầu điện phục vụ công nghiệp, cảng biển và hạ tầng năng lượng đang gia tăng. "Việc đưa thêm nguồn điện gió vào hệ thống góp phần đa dạng hóa nguồn cung, tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo và hỗ trợ mục tiêu phát triển năng lượng theo hướng xanh, bền vững". Nhưng đi cùng cơ hội là thách thức: công tác giải phóng mặt bằng, bảo đảm an toàn môi trường, công bằng lợi ích giữa nhà đầu tư, cộng đồng và ngân sách sẽ quyết định liệu điện gió có thực sự mang lại giá trị dài hạn, hay chỉ dừng ở những con số trong báo cáo.
Miền Bắc bước vào giai đoạn mới của năng lượng tái tạo: cơ hội không chờ người chậm chân
Nhìn tổng thể, đầu tư điện gió miền Bắc với tâm điểm là điện gió Lạng Sơn và cụm dự án điện gió Hà Tĩnh cho thấy bản đồ năng lượng tái tạo Việt Nam đang tái sắp xếp. Các tỉnh miền núi, ven biển phía Bắc không chờ trung ương "vẽ đường" rồi mới làm, mà chủ động rà soát, cập nhật các quy hoạch xây dựng, đô thị, nông thôn, sử dụng đất để tạo quỹ đất và không gian phát triển cho dự án nguồn điện. Đây là tín hiệu tích cực, bởi nếu chậm chân, gió vẫn thổi nhưng cơ hội phát triển kinh tế - xã hội dựa trên năng lượng tái tạo sẽ trôi qua. Câu hỏi còn lại thuộc về chất lượng triển khai: liệu 1.444 MW điện gió Lạng Sơn và 225 MW ở Kỳ Anh có được hoàn thành đúng tiến độ, vận hành an toàn và thực sự mang lại điện sạch giá hợp lý cho hệ thống, hay bị trói chân bởi thủ tục, hạ tầng truyền tải chậm và xung đột lợi ích tại địa phương. Trong bối cảnh nhu cầu điện ngày càng tăng, lựa chọn không phải là có làm điện gió hay không, mà là làm nhanh đến đâu, minh bạch đến mức nào và chia sẻ lợi ích ra sao. Nếu Lạng Sơn và Hà Tĩnh duy trì được cách tiếp cận chủ động, thực tế, họ không chỉ dẫn đầu làn sóng điện gió miền Bắc, mà còn có thể trở thành hình mẫu cho các địa phương khác trên con đường chuyển dịch sang năng lượng sạch.
