Chuẩn bị trước khi nguồn nước suy giảm
Hạn hán Đồng Tháp là nguy cơ suy giảm nguồn nước trong mùa khô, có thể gây thiếu nước cho sản xuất và sinh hoạt, đồng thời tạo điều kiện để xâm nhập mặn lấn sâu vào nội đồng. Ngày 22/10, UBND tỉnh tổ chức cuộc họp triển khai phương án ứng phó mùa khô 2026-2027 và kế hoạch cấp nước; cùng ngày, Chủ tịch UBND tỉnh ban hành chỉ thị phòng, chống hạn và mặn. Việc chuẩn bị từ sớm là cần thiết, bởi dự báo El Niño có thể duy trì cường độ rất mạnh với xác suất 98% trong giai đoạn tháng 10-12/2026. Lượng mưa Nam Bộ tháng 10-11/2026 được dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm 5-15%, còn tháng 1-3/2027 phổ biến ít mưa. Đây không chỉ là cảnh báo thời tiết: nó đòi hỏi chính quyền chuyển dự báo thành kế hoạch trữ, phân phối và bảo vệ nước cụ thể.
Giữ nước ngọt là tuyến phòng thủ đầu tiên
Xâm nhập mặn có thể xuất hiện từ tháng 12/2026, nhưng Đồng Tháp được yêu cầu đề phòng nguy cơ đến sớm từ giữa tháng 11; khu vực cuối nguồn phía Đông có thể chịu ảnh hưởng nặng. Trong bối cảnh đó, chờ đến khi nước mặn hoặc thiếu nước rõ rệt mới hành động sẽ làm hẹp lựa chọn của cả người dân lẫn cơ quan vận hành. Tỉnh yêu cầu rà soát vùng rủi ro, sửa chữa công trình thủy lợi, nạo vét kênh rạch và ao chứa, vận hành cống ngăn mặn, đồng thời chuẩn bị trữ nước ngọt. Đập tạm trên sông Ba Rài, sông Phú An và khu vực cù lao Hiệp Đức có thể được triển khai khi cần để giữ ngọt, ngăn mặn. Các đơn vị cấp nước cũng phải dự trữ nước, tính phương án cấp luân phiên, bố trí bồn chứa hoặc vận chuyển nước đến nơi khó khăn. Những việc này chỉ phát huy tác dụng nếu được thực hiện trước cao điểm thiếu nước mùa khô.
Bảo vệ mùa vụ, không đánh cược với nguồn nước
Kế hoạch ứng phó sẽ chỉ bảo vệ được sinh kế nếu lịch sản xuất bám sát khả năng cấp nước. Tỉnh định hướng tuyên truyền sử dụng nước tiết kiệm, kiểm soát thời vụ và phấn đấu thu hoạch dứt điểm lúa đông xuân trong tháng 2/2027. Ở nơi có nguy cơ thiếu nước, địa phương sẽ xem xét chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp; đây là lựa chọn thực tế hơn việc duy trì cây trồng cần nhiều nước khi nguồn cung không chắc chắn. Chỉ thị cũng yêu cầu hướng dẫn nông dân bố trí mùa vụ, đồng thời không xuống giống tự phát tại vùng gò cao, cuối nguồn, ngoài đê bao hoặc nơi không chủ động được nước ngọt. Cách làm này có thể hạn chế thiệt hại, nhưng cần thông tin kịp thời và hướng dẫn đủ cụ thể để người dân điều chỉnh kế hoạch trước khi đã xuống giống, thay vì chỉ nhận cảnh báo khi rủi ro đã cận kề.
Nước sinh hoạt phải được ưu tiên đến tận nơi
Khi nguồn nước tại chỗ suy giảm hoặc cạn kiệt, ưu tiên hàng đầu phải là duy trì nguồn nước sinh hoạt, nhất là cho người dân, cơ sở y tế và trường học. Các đơn vị quản lý được giao kiểm tra, nạo vét ao chứa nước thô và vận hành thử giếng khoan dự phòng; tỉnh cũng dự kiến bố trí vòi cấp nước công cộng, bồn chứa theo nhu cầu và vận chuyển nước thô bằng sà lan từ thượng nguồn nếu cần. Đây là những phương án thiết thực, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào việc xác định sớm nơi thiếu nước và tổ chức cấp nước đến đúng cộng đồng. Người dân được khuyến cáo tiết kiệm, chủ động trữ nước và theo dõi dự báo. Với hạn hán Đồng Tháp và nguy cơ mặn ở mức cao, trách nhiệm không thể chỉ đặt lên từng hộ: cơ quan chức năng cần theo dõi, vận hành và phối hợp rõ ràng để kế hoạch trên giấy trở thành nguồn nước sẵn có khi mùa khô căng thẳng nhất.
