Đề xuất mới có thể thu hẹp lợi thế điểm cộng
Điểm ưu tiên lớp 10 là phần điểm cộng dành cho một số thí sinh thuộc diện chính sách, hoàn cảnh hoặc nhóm đối tượng được quy định, nhằm tính vào kết quả tuyển sinh bên cạnh điểm thi hay xét tuyển. Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến về dự thảo quy chế tuyển sinh đầu cấp, trong đó đề xuất giảm mức ưu tiên cao nhất từ 2 điểm xuống 1 điểm và giới hạn tổng điểm khuyến khích ở mức 1 điểm. Nếu được thông qua, thay đổi dự kiến ảnh hưởng tới thí sinh tham gia tuyển sinh từ năm 2027. Đây là điều chỉnh đáng chú ý vì điểm cộng có thể quyết định thứ hạng ở những trường có mức cạnh tranh cao. Tuy vậy, phụ huynh không nên coi mức điểm mới là quy định đã có hiệu lực: hiện đây vẫn là phương án dự thảo, chưa thay thế quy định đang áp dụng.
Ai có thể được cộng điểm ưu tiên?
Dự thảo rút các diện ưu tiên từ ba nhóm xuống hai, đồng thời quy định mỗi học sinh chỉ nhận mức cao nhất mình đủ điều kiện, không cộng dồn nhiều diện. Nhóm được đề xuất cộng 1 điểm gồm con liệt sĩ, con Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, con thương binh, con bệnh binh và con của người thuộc diện chính sách theo Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng. Mức 0,5 điểm dành cho học sinh thuộc hộ nghèo hoặc cận nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều; có cha, mẹ hoặc người giám hộ thường trú tại xã, thôn đặc biệt khó khăn; hoặc là người dân tộc thiểu số hay có cha, mẹ đẻ là người dân tộc thiểu số. Như vậy, nhóm đang có mức ưu tiên cao nhất sẽ chịu thay đổi rõ nhất; các diện khác cũng cần đối chiếu cách xếp nhóm mới.
Điểm khuyến khích: trần 1 điểm thay cho cộng theo giải
Điểm khuyến khích lớp 10 được đề xuất giới hạn tổng cộng không quá 1 điểm cho mỗi học sinh và chỉ cộng một lần vào tổng điểm xét tuyển sau khi quy đổi theo thang điểm tương ứng với số môn thi. Theo quy định tại Thông tư 30/2024, học sinh đạt giải nhất, nhì, ba cấp tỉnh trong các cuộc thi thuộc diện quy định hiện được cộng lần lượt 1,5 điểm, 1 điểm và 0,5 điểm. Vì vậy, nếu dự thảo được ban hành, mức cộng cho giải nhất sẽ không còn vượt trần 1 điểm; học sinh có nhiều thành tích cũng không thể cộng tổng vượt giới hạn mới. Cách làm này giúp hạn chế khoảng cách do điểm thành tích tạo ra, nhưng đồng thời làm giảm lợi thế của những em từng dựa vào giải thưởng để cải thiện thứ hạng.
Chưa phải quy định chính thức: điều gì cần theo dõi?
Cần phân biệt rõ đề xuất với quy định hiện hành: các mức ưu tiên và điểm khuyến khích mới chỉ nằm trong dự thảo, còn những điều chỉnh chỉ được áp dụng theo quy định chính thức nếu dự thảo được ban hành. Ngoài điểm cộng thi lớp 10, dự thảo cũng để địa phương lựa chọn thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp hai hình thức theo số lượng thí sinh, chỉ tiêu, năng lực tiếp nhận và điều kiện thực tế. Với nơi tổ chức thi hoặc kết hợp thi, dự kiến kỳ thi gồm Ngữ văn và Toán. Bởi vậy, thí sinh cần theo dõi cả văn bản cuối cùng lẫn hướng dẫn của địa phương, thay vì tự tính điểm theo phương án chưa được thông qua. Tác động của đề xuất là đáng kể với các diện được cộng điểm, nhưng kết luận thực tế còn phụ thuộc quy chế cuối cùng và phương án tuyển sinh tại từng nơi.
