An toàn cho trẻ là năng lực cần được thực hành
Giáo dục an toàn cho học sinh là quá trình giúp trẻ hiểu quyền của mình, nhận diện nguy cơ và biết cách tìm trợ giúp khi gặp tình huống đáng lo, cả trên mạng lẫn ngoài đời. Đây không nên là một buổi nhắc nhở chung chung: trẻ cần được luyện những phản ứng cụ thể, dễ nhớ và phù hợp với lứa tuổi. Ngày 2/11/2026, Học viện An ninh nhân dân phối hợp với Công an phường Xuân Phương tổ chức tuyên truyền pháp luật cho học sinh Trường Tiểu học Nam Từ Liêm, Hà Nội. Chương trình gồm ba chuyên đề: quyền trẻ em, phòng chống lừa đảo trên không gian mạng và phòng chống nguy cơ bắt cóc trẻ em. Cách kết nối kiến thức pháp luật với tình huống gần gũi là hướng đi đáng làm rộng hơn: trẻ khó tự bảo vệ nếu chỉ được dặn “hãy cẩn thận” mà không biết phải nhận ra điều gì và hành động ra sao.

Kỹ năng số phải bắt đầu từ những thói quen nhỏ
Lừa đảo nhắm vào học sinh có thể đội lốt tin báo trúng thưởng, quà tặng trong trò chơi, lời dụ nạp thẻ hoặc đường dẫn độc hại. Kẻ xấu cũng có thể giả danh người quen để tìm cách lấy mật khẩu hay mã OTP trên điện thoại của cha mẹ. Vì vậy, an toàn trên mạng không chỉ là biết dùng thiết bị mà còn là biết dừng lại trước yêu cầu bất thường. Học sinh được hướng dẫn không chia sẻ dữ liệu cá nhân, không bấm liên kết lạ và báo ngay cho cha mẹ hoặc thầy cô khi thấy dấu hiệu đáng ngờ. Tại Trường phổ thông nội trú tiểu học và THCS Dân Hóa ở Quảng Trị, chiến dịch truyền thông ngày 9/11 cũng giúp các em nhận diện cạm bẫy trực tuyến, bảo vệ thông tin cá nhân và chủ động tìm hỗ trợ; hoạt động thuộc Dự án 8 trong Chương trình mục tiêu quốc gia năm 2026. Những nguyên tắc này có giá trị khi được nhắc lại và thực hành thường xuyên.

Phòng tránh bắt cóc cần kịch bản rõ ràng
Cảnh báo nguy cơ bắt cóc chỉ hữu ích khi trẻ biết xử lý trước các tình huống cụ thể. Buổi hướng dẫn ở Nam Từ Liêm phân tích những dấu hiệu như người lạ tặng quà, người tự xưng là người quen của gia đình đến đón, lời rủ đi chơi sau giờ học và thủ đoạn “bắt cóc online” dùng đe dọa để ép trẻ rời nhà, cắt liên lạc với người thân. Học sinh được thực hành cách dứt khoát từ chối lời mời của người lạ, ghi nhớ số điện thoại cha mẹ và tìm đến người đáng tin cậy như công an, bảo vệ hoặc giáo viên khi gặp nguy hiểm. Đây là những kỹ năng tự bảo vệ thiết thực hơn việc chỉ tạo tâm lý sợ hãi. Người lớn cũng cần thống nhất quy tắc đón trẻ và cách xác minh người đến đón; trẻ không thể gánh một mình trách nhiệm trước những rủi ro do người trưởng thành tạo ra.

Nhà trường không thể làm việc này một mình
Sự phối hợp giữa nhà trường và lực lượng chuyên môn giúp bài học an toàn có căn cứ pháp luật, sát với tình huống thực tế và gắn với nơi trẻ có thể tìm trợ giúp. Tại Nam Từ Liêm, giảng viên Khoa Luật của Học viện An ninh nhân dân trực tiếp làm báo cáo viên cùng Công an phường Xuân Phương; học sinh được trao đổi qua các câu hỏi tình huống thay vì chỉ nghe phổ biến một chiều. Hoạt động ở Dân Hóa nhấn mạnh thêm vai trò của Hội Liên hiệp Phụ nữ, nhà trường, gia đình và xã hội trong phát hiện, hỗ trợ, can thiệp kịp thời khi trẻ có nguy cơ bị bạo lực hoặc xâm hại. Muốn cải thiện an toàn học sinh, người lớn cần cùng dùng những thông điệp nhất quán và tạo điều kiện để trẻ lên tiếng mà không sợ bị trách phạt. Kết luận rất rõ: dạy trẻ tự bảo vệ là cần thiết, nhưng một môi trường an toàn chỉ hình thành khi người lớn cùng chia sẻ trách nhiệm.






