Công nghệ phải tạo ra giá trị ngay trong sản xuất
Đưa khoa học công nghệ vào chuỗi giá trị nông nghiệp là cách kết nối nghiên cứu, dữ liệu và ứng dụng thực tiễn từ khâu tạo giống đến chế biến, tiêu thụ, nhằm nâng năng suất và giá trị sản phẩm. Với Đồng Tháp, đây không nên là một chương trình công nghệ đứng riêng bên cạnh sản xuất, mà phải trở thành phương thức đổi mới mô hình tăng trưởng. Ngày 2/11/2026, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân dẫn đoàn công tác làm việc với tỉnh về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho giai đoạn 2026–2030. Hai bên ký chương trình phối hợp chiến lược, trong bối cảnh tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và phấn đấu đạt mức hai con số. Bài toán không phải Đồng Tháp có tiềm năng hay không; vấn đề là biến lợi thế nông nghiệp, chế biến, thương mại và xuất khẩu thành năng suất, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh.
Tỉnh đã được giao 274 nhiệm vụ khoa học và công nghệ, hoàn thành 173 nhiệm vụ; đồng thời chuyển giao kết quả của 28 nhiệm vụ đã nghiệm thu vào thực tế. Đây là nền tảng đáng kể, nhưng số nhiệm vụ hoàn thành chỉ có ý nghĩa khi kết quả được người sản xuất và doanh nghiệp sử dụng. Vì thế, thước đo phù hợp không chỉ là số đề tài hay thiết bị được đưa vào vận hành, mà còn là chi phí giảm, chất lượng ổn định và đầu ra tốt hơn.
Từ giống đến thị trường, không để đứt đoạn công nghệ
Đồng Tháp xác định lúa gạo, cá tra, xoài và sầu riêng là bốn ngành hàng có lợi thế. Định hướng đúng là đưa công nghệ xuyên suốt từng mắt xích: chọn tạo giống, sản xuất thông minh, quản trị vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc, bảo quản và chế biến sâu. Làm tốt một khâu nhưng bỏ ngỏ các khâu còn lại sẽ khó tạo thay đổi về giá trị cuối cùng; sản phẩm tốt vẫn có thể mất lợi thế nếu chất lượng thiếu đồng đều, nguồn gốc không rõ hoặc bảo quản yếu. Tỉnh cũng đặt trọng tâm vào chế biến phụ phẩm thành sản phẩm có giá trị, mở rộng kinh tế tuần hoàn. Cách tiếp cận này có thể giúp nông nghiệp bớt lệ thuộc vào bán nguyên liệu thô, đồng thời kết nối tốt hơn với nhu cầu thị trường.
Lợi ích cần đến được với người dân, không chỉ dừng ở báo cáo dự án: năng suất tăng, chi phí giảm, chất lượng sản phẩm tốt hơn, thị trường rộng hơn và thu nhập được cải thiện. Công nghệ quản lý tài nguyên nước cũng có ý nghĩa thiết thực khi Đồng Tháp cần thích ứng với biến đổi khí hậu. Muốn những tác động đó thành hiện thực, nghiên cứu phải bắt đầu từ vấn đề cụ thể tại ruộng, ao nuôi, cơ sở chế biến và khâu tiêu thụ, thay vì chạy theo giải pháp mới mà thiếu người dùng.
Doanh nghiệp phải đặt hàng và đưa nghiên cứu ra thị trường
Đặt doanh nghiệp ở trung tâm là lựa chọn mang tính quyết định: doanh nghiệp hiểu yêu cầu sản xuất, tiêu chuẩn khách hàng và trở ngại khi thương mại hóa sản phẩm. Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh nhiệm vụ nghiên cứu cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của hoạt động sản xuất, kinh doanh, đồng thời kết nối doanh nghiệp với viện nghiên cứu và trường đại học. Nếu thiếu mối nối này, nghiên cứu có thể dừng ở nghiệm thu, còn doanh nghiệp vẫn phải tự xoay xở với công nghệ và quy trình. Vai trò của cơ quan nhà nước vì vậy không chỉ là phân bổ nhiệm vụ, mà còn phải tạo cơ chế hợp tác thường xuyên, có thời hạn, sản phẩm đầu ra và cách đo hiệu quả rõ ràng.
Chuyển đổi số cũng cần được đánh giá bằng khả năng phục vụ đời sống và hoạt động kinh doanh. Đồng Tháp có 1.905 thủ tục hành chính trên cơ sở dữ liệu quốc gia; 1.530 thủ tục cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, tương đương 80,3%. Tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 99,13%, cấp kết quả điện tử đạt 99,19% và tái sử dụng dữ liệu đạt 98,16%. Những con số này cho thấy nền tảng hành chính số đã tiến xa, nhưng giá trị thực nằm ở việc người dân, doanh nghiệp giảm thời gian và công sức khi tiếp cận dịch vụ.
Tăng trưởng hai con số đòi hỏi kết quả đo được
Chương trình phối hợp giai đoạn 2026–2030 đặt ra các hướng việc gồm quản trị dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo; nâng giá trị ngành hàng chủ lực; quản lý tài nguyên nước, thích ứng khí hậu; phát triển chế biến sâu, công nghiệp và kinh tế tuần hoàn; cùng xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và thương mại hóa công nghệ. Tỉnh cũng hướng tới mục tiêu kinh tế số đóng góp 30% GRDP vào năm 2030. Đây là những đích đến có thể tạo lực đẩy, nhưng chỉ khi được chuyển thành dự án có người chịu trách nhiệm, mốc tiến độ và đầu ra kiểm chứng được. Ký kết hợp tác mới là bước mở đầu; hiệu quả phụ thuộc vào phối hợp liên tục và khả năng xử lý vướng mắc trong quá trình triển khai.
Đồng Tháp có nền nông nghiệp mạnh và không gian phát triển đa dạng, nhưng lợi thế tự nhiên không tự động biến thành tăng trưởng. Khoa học công nghệ và chuyển đổi số chỉ trở thành động lực khi giúp doanh nghiệp đổi mới sản xuất, người dân tăng thu nhập và sản phẩm địa phương tiếp cận thị trường tốt hơn. Vì vậy, thành công của kế hoạch không nên chỉ tính bằng số nhiệm vụ hay dự án được khởi động, mà bằng năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng thực sự tạo ra. Đó mới là con đường thuyết phục để thúc đẩy tăng trưởng Đồng Tháp theo mục tiêu hai con số.
