Ulchi Freedom Shield bị rút ngắn: bước ngoặt đầy rủi ro
Cuộc tập trận Mỹ Hàn thường niên Ulchi Freedom Shield là hoạt động mô phỏng tác chiến quy mô lớn giữa quân đội hai nước, nhằm duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu, nâng cao phối hợp chỉ huy và củng cố thế trận phòng thủ chung trước mọi kịch bản xung đột với Triều Tiên, từ tên lửa, chiến tranh mạng đến tác chiến điện tử trên bán đảo Triều Tiên và rộng hơn là toàn bộ an ninh khu vực. Yêu cầu bất ngờ của tổng thống Donald Trump trên mạng xã hội, đòi "cắt giảm đáng kể" sự tham gia của Mỹ vào tập trận, đã lập tức biến Ulchi Freedom Shield thành phép thử chính trị hơn là một cuộc diễn tập đơn thuần. Theo kế hoạch, UFS diễn ra từ 17 đến 27-8 với khoảng 18.000 quân nhân Hàn Quốc tham gia. Nhưng sau chỉ trích của Trump về chi phí và thông điệp "thù địch" gửi tới Bình Nhưỡng, thời lượng tập trận bị rút xuống còn đến ngày 21-8, giảm 6 ngày so với dự kiến ban đầu. Đây không phải điều chỉnh kỹ thuật; nó cho thấy chính sách quân sự Trump đang đặt ưu tiên ngoại giao cá nhân lên trên nhu cầu huấn luyện của liên minh.
Lầu Năm Góc trấn an, nhưng năng lực liên minh khó tránh bị ảnh hưởng
Về mặt tuyên bố, Lầu Năm Góc khẳng định các điều chỉnh đối với Ulchi Freedom Shield vẫn "duy trì được khả năng sẵn sàng chiến đấu và các mục tiêu huấn luyện thiết yếu". Bộ Quốc phòng Hàn Quốc cũng nhấn mạnh hai bên sẽ thảo luận thêm để bảo đảm đạt được các mục tiêu của cuộc tập trận UFS và giữ thế trận phòng thủ chung vững chắc. Tuy nhiên, khó có thể coi việc cắt ngắn hơn nửa thời lượng tập trận là thay đổi không đáng kể. UFS vốn tập trung vào các kinh nghiệm mà quân đội Triều Tiên tích lũy khi hỗ trợ Nga tại Ukraine, gồm sử dụng hệ thống không người lái, tác chiến điện tử và chiến tranh mạng. Rút ngắn 6 ngày nghĩa là phần nào giảm thời gian thực hành các kịch bản phức tạp này, ngay khi Bình Nhưỡng liên tục thử tên lửa đạn đạo và được đánh giá đã thử nghiệm thành công tên lửa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân đến bất kỳ địa điểm nào ở Bắc Mỹ. Nói cách khác, tuyên bố giữ nguyên mục tiêu huấn luyện là một nỗ lực trấn an, nhưng không xóa được thực tế là mức độ luyện tập sẽ bị thu hẹp.
Chính sách quân sự Trump: ưu tiên tín hiệu tới Bình Nhưỡng hơn cam kết với Seoul
Quyết định cắt giảm tập trận Mỹ Hàn lần này nhất quán với cách tiếp cận lâu nay của Donald Trump: ông từng gọi các cuộc diễn tập là "khiêu khích" và tốn kém, nhiều lần muốn chấm dứt hoặc thu hẹp quy mô, đồng thời tranh cãi với Seoul về chia sẻ chi phí đồn trú 28.500 binh sĩ Mỹ tại Hàn Quốc. Lần này, ông viện dẫn mối quan hệ "rất tốt" với Kim Jong Un và cho rằng tập trận gửi đi tín hiệu "hoàn toàn không phù hợp và mang tính thù địch" tới Triều Tiên. Theo các quan chức Mỹ được báo chí trích dẫn, Trump còn thúc ép trợ lý sắp xếp thêm một cuộc gặp với Kim Jong Un vào mùa thu. Đặt quyết định rút ngắn Ulchi Freedom Shield vào bối cảnh đó, có thể thấy chính sách quân sự Trump đang dịch chuyển khỏi ưu tiên củng cố răn đe liên minh, hướng sang việc dùng công cụ quân sự như con bài thương lượng cá nhân với Bình Nhưỡng. Điều này có sức hấp dẫn ngắn hạn về mặt hình ảnh ngoại giao, nhưng khiến Seoul bị đặt vào thế phải chiều theo điều chỉnh bất ngờ mà không được thông báo trước, như chính ngoại trưởng Hàn Quốc thừa nhận.
An ninh khu vực dưới sức ép từ Triều Tiên và những tín hiệu mâu thuẫn
Trong khi Washington cố gắng chứng minh rằng rút ngắn Ulchi Freedom Shield không làm suy yếu liên minh, Bình Nhưỡng lại tận dụng cơ hội để củng cố luận điệu đối đầu. Hãng thông tấn nhà nước Triều Tiên vẫn khẳng định tập trận Mỹ Hàn là "mối đe dọa trực tiếp và cấp bách nhất" đối với nước này và "an ninh khu vực", đồng thời tuyên bố sẽ hành xử "quyền tự vệ" để vô hiệu hóa "các mối đe dọa quân sự từ các thế lực thù địch". Tuần trước, Triều Tiên phóng một tên lửa đạn đạo từ bờ biển phía đông hướng ra Biển Nhật Bản, chỉ sáu ngày sau một vụ phóng tên lửa đạn đạo tầm ngắn khác. Khi một bên coi tập trận là khiêu khích, bên kia lại cắt giảm mà vẫn muốn giữ răn đe, thông điệp gửi tới các nước trong khu vực trở nên mâu thuẫn. Các đồng minh và đối thủ đều quan sát thấy liên minh Mỹ – Hàn có thể bị điều chỉnh chỉ bằng một dòng đăng tải trên mạng xã hội của Trump. Điều này không chỉ đặt câu hỏi về hiệu quả răn đe trước Triều Tiên, mà còn về khả năng Mỹ duy trì cam kết dài hạn với hệ thống an ninh khu vực dựa trên tập trận chung và hiện diện quân sự liên tục.
Kết luận: Tập trận bị rút ngắn, niềm tin bị thử thách
Rút ngắn Ulchi Freedom Shield từ 10 ngày xuống 4 ngày trên thực tế là giảm đi một nửa thời gian luyện tập quan trọng của hai quân đội, đúng vào lúc Triều Tiên gia tăng thử tên lửa và được đánh giá sở hữu năng lực tấn công hạt nhân liên lục địa đáng lo ngại. Dù Lầu Năm Góc cố bảo vệ các "mục tiêu huấn luyện thiết yếu", không thể phủ nhận rằng quyết định xuất phát từ tính toán chính trị và ngoại giao cá nhân của Trump hơn là từ đánh giá thuần túy quân sự. Về dài hạn, an ninh khu vực không chỉ phụ thuộc vào số ngày tập trận Mỹ Hàn, mà còn vào cảm nhận của đồng minh về độ tin cậy của chính sách quân sự Trump. Nếu Seoul tiếp tục bị đặt vào thế phải thích nghi với các động thái bất ngờ, sức mạnh răn đe của liên minh sẽ bị bào mòn bởi nghi ngờ nội bộ trước khi đối mặt với bất kỳ nguy cơ từ Bình Nhưỡng. Ulchi Freedom Shield năm nay vì thế trở thành lời nhắc rằng trong thế giới nhiều bất ổn, sự nhất quán trong cam kết an ninh còn quan trọng không kém khí tài và số lượng binh sĩ.
