Một phụ phẩm nông nghiệp, một sản phẩm có thị trường
Thương mại điện tử xuyên biên giới là hình thức doanh nghiệp đưa sản phẩm lên nền tảng số để tiếp cận và bán trực tiếp cho người mua ở nước ngoài, thay vì chỉ dựa vào đơn hàng gia công hay nhà phân phối truyền thống. Câu chuyện của Nguyễn Xuân Tài cho thấy con đường ấy có thể bắt đầu từ một nguyên liệu rất quen thuộc: rơm rạ.
Lớn lên trong gia đình thuần nông ở Quý Lộc, Thanh Hóa, Tài nhận ra rơm sau mùa gặt thường bị bỏ phí, thậm chí bị đốt ngay trên đồng, gây lãng phí và ảnh hưởng môi trường. Ý tưởng nảy ra sau khi anh thấy một sản phẩm mồi nhóm lửa được chia sẻ trên mạng; tìm hiểu thêm, anh nhận thấy mặt hàng này được dùng tại Mỹ và nhiều nước châu Âu để nhóm lửa cho lò sưởi đốt củi, than. Thay vì xem rơm là phế phẩm, anh nhìn thấy khả năng tạo ra sản phẩm từ rơm rạ có công dụng cụ thể và người mua tiềm năng.
Năm 2018, Tài thiết kế dây chuyền, dựng xưởng ở Thanh Hóa và thành lập Công ty CP Ulstraw. Nhóm nghiên cứu quy trình phơi khô, nghiền rơm, phối trộn với sáp, ép khuôn rồi cắt và đóng gói thành Eco Firelighter. Việc anh tự chế tạo một số thiết bị sản xuất cũng cho thấy lợi thế của hiểu biết kỹ thuật: biến ý tưởng thành hàng hóa đồng đều, thay vì dừng ở một câu chuyện khởi nghiệp hấp dẫn.
Amazon mở cửa tiếp cận, nhưng không bảo đảm lợi nhuận
Sau khi nghiên cứu thị trường, Tài chọn Amazon làm kênh phân phối Eco Firelighter và thử sức với xuất khẩu qua Amazon. Theo anh, có thời điểm Ulstraw bán được tới 400 hộp trong một ngày; hàng nghìn sản phẩm đã đến tay khách hàng qua nền tảng. Đây là tín hiệu đáng chú ý với một nhà sản xuất nhỏ: có thể kiểm tra sức mua ở nước ngoài mà không phải chờ một nhà nhập khẩu đặt hàng số lượng lớn.
Nhưng doanh số không đồng nghĩa với lợi nhuận ổn định. Bán hàng xuyên biên giới kéo theo chi phí vận chuyển quốc tế, lưu kho, phí nền tảng và quảng cáo. Chính vì vậy, Amazon nên được xem là cửa tiếp cận và thử nghiệm thị trường, không phải lời giải trọn vẹn cho bài toán kinh doanh. Nếu chi phí giao hàng và quảng bá ăn mòn phần thu còn lại, càng nhiều đơn hàng chưa chắc càng khỏe.
Kế hoạch tiếp theo của Ulstraw là duy trì bán trực tuyến đồng thời kết nối trực tiếp với đối tác phân phối nước ngoài. Tài cho biết khi chốt được đơn hàng, anh sẽ đầu tư mở rộng nhà xưởng, máy móc và nhân công. Hướng đi này hợp lý: nền tảng số có thể tạo bước thử thị trường, còn đơn hàng phân phối ổn định mới giúp doanh nghiệp tính toán quy mô sản xuất dài hạn.
Cơ hội cho hàng Việt bán online đi cùng yêu cầu mới
Trường hợp Ulstraw không phải ngoại lệ về tiềm năng, mà là một minh họa cụ thể cho xu hướng rộng hơn. Khi thương mại thế giới biến động, nền tảng số cho phép doanh nghiệp Việt chủ động giới thiệu sản phẩm tới người mua ở nhiều quốc gia và xây dựng thương hiệu riêng. Thực phẩm chế biến, nông sản, mỹ phẩm thiên nhiên, thời trang và đồ gỗ đều có thể tìm khách hàng quốc tế qua kênh trực tuyến.
Lợi thế đáng kể là doanh nghiệp có thể tiếp cận người mua ngay từ trong nước, rút ngắn một số khâu trung gian và tìm hiểu phản hồi thị trường trực tiếp hơn. Những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, câu chuyện thương hiệu thuyết phục hoặc gắn với xu hướng tiêu dùng xanh có thêm cơ hội nổi bật. Tuy nhiên, kể chuyện hay không thể thay cho chất lượng ổn định, tiêu chuẩn phù hợp và nhãn mác đáp ứng yêu cầu thị trường đích.
Bán trực tiếp cho người tiêu dùng nước ngoài cũng đòi hỏi doanh nghiệp biết quản trị gian hàng, quảng cáo, công nghệ, giao nhận quốc tế và dịch vụ sau bán. Các doanh nghiệp nhỏ thường thiếu nhân lực số và kinh nghiệm vận hành, trong khi chi phí logistics có thể làm suy giảm lợi thế giá. Vì thế, đưa hàng lên sàn mới chỉ là bước đầu; nghiên cứu nhu cầu, tính đủ chi phí và duy trì trải nghiệm khách hàng mới quyết định khả năng trụ lại.
Từ thử nghiệm trực tuyến đến giá trị bền vững
Điều đáng học từ Tài không chỉ là chọn Amazon, mà là ghép hiểu biết thị trường với năng lực làm ra sản phẩm có thể sản xuất ổn định. Rơm rạ vốn có sẵn ở nông thôn; nếu được thu gom và chế biến thành hàng hóa, phụ phẩm ấy có thể giảm lãng phí, tạo thêm việc làm và thu nhập cho lao động địa phương. Chính quyền địa phương cũng dự kiến đồng hành hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất và phát triển thị trường.
Tuy nhiên, một đơn hàng trực tuyến hay một ngày bán tốt chưa đủ để khẳng định mô hình đã bền vững. Doanh nghiệp cần biết khách hàng nào quay lại, chi phí để có mỗi đơn hàng là bao nhiêu, và phương án giao hàng nào giữ được chất lượng lẫn lợi nhuận. Đây là phép thử mà bất kỳ nhà sản xuất nhỏ nào theo đuổi thương mại điện tử xuyên biên giới cũng phải vượt qua.
Câu chuyện Ulstraw cho thấy xuất khẩu qua nền tảng số mở ra lối đi thực tế cho hàng Việt bán online, kể cả sản phẩm làm từ nguyên liệu ít được coi trọng. Nhưng cơ hội chỉ thành giá trị lâu dài khi doanh nghiệp không dừng ở việc đăng bán: cần xây dựng thương hiệu, kiểm soát vận hành và tìm được kênh phân phối phù hợp. Rơm rạ có thể mở cánh cửa; năng lực kinh doanh mới quyết định doanh nghiệp đi được bao xa.
